Người cao tuổi VN: Thọ nhưng không khỏe

Hơn 70% người cao tuổi không có lương hưu hoặc trợ cấp; Tuổi thọ của người dân trung bình trên 73 tuổi nhưng có tới 95% người trên 60 tuổi có bệnh tật, trong đó khoảng 55% người mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường, tim mạch, huyết áp; số cụ bà cô đơn đông hơn gấp 5 lần cụ ông... Đó là những vấn đề đáng quan tâm trong khi tốc độ già hóa của Việt Nam đang tăng nhanh chưa từng có.

"Thọ" nhưng "yếu"

Trong 50 năm qua, tuổi thọ trung bình của người dân trên toàn thế giới đã tăng thêm được 21 tuổi (từ 48 lên 69 tuổi). Thành tựu của Việt Nam còn đáng tự hào hơn - tăng thêm được 33 tuổi (từ 40 lên 73 tuổi). Số cụ trên 100 tuổi tăng từ 3.000 cụ năm 1999 lên 7.200 cụ năm 2009.

Chỉ 20% người già cảm thấy thoải mái về tinh thần. Ảnh: Chí Cường

Tuy đời sống và tuổi thọ được nâng cao, nhưng có thể nói NCT ở nước ta "thọ" nhưng "yếu". Dù tuổi thọ cao, đứng thứ 58/177 nước, nhưng số năm trung bình khỏe mạnh của người dân chỉ đạt 66 tuổi, xếp thứ 116/177 nước trên thế giới. Theo các con số thống kê, có tới 95% người trên 60 tuổi có bệnh tật, trong đó khoảng 55% người mắc các bệnh mãn tính như: Tiểu đường, tim mạch, huyết áp... Số ngày ốm trung bình của một cụ già trong một tháng là 2,4 ngày.

Một cái "yếu" khác là NCT nước ta phần lớn vẫn còn nghèo. Theo Tổng cục Thống kê hiện có tới 70% số NCT không có tích lũy vật chất. Tỉ lệ NCT có lương hưu hoặc được hưởng trợ cấp xã hội chiếm một con số khá khiêm tốn, khoảng 20%. Theo TS.Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, trên 70% NCT hiện đang sống ở nông thôn với tỉ lệ đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, sản xuất khó khăn do thiên tai, dịch họa khiến thu nhập của người nông dân nói chung và NCT nói riêng lại càng thấp.

Theo bà Mandeep, trong lĩnh vực kinh tế, già hóa dân số sẽ có ảnh hưởng đến tăng trưởng, tiết kiệm, đầu tư và tiêu dùng, thị trường lao động, lương hưu, thuế và chuyển giao giữa các thế hệ. Trong lĩnh vực xã hội, già hóa dân số sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và chăm sóc sức khỏe, cơ cấu gia đình và sắp xếp cuộc sống, nhà ở và di cư. Trong lĩnh vực chính trị, già hóa dân số có thể ảnh hưởng tới xu hướng bầu cử và tính đại diện.

Phát huy người cao tuổi như thế nào?

Theo ý kiến các chuyên gia, muốn vậy, chúng ta phải coi già hóa dân số là vấn đề kinh tế - xã hội và y tế mới có thể giải quyết thách thức và nâng cao chất lượng cuộc sống tinh thần và vật chất cho NCT Việt Nam. Bà Cai Cai - Chuyên gia các vấn đề xã hội, Ban phát triển xã hội khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Liên Hợp Quốc cho rằng, cần có những công việc thích hợp để tận dụng được kinh nghiệm, kiến thức và thời gian của NCT.

Đại diện của Hội NCT của các địa phương đề nghị, khi xây dựng các chỉ tiêu cần sát với thực tế để đạt kết quả cao nhất, tránh đặt ra để hô khẩu hiệu. Bên cạnh đó, họ cũng đề xuất cần xây dựng các công trình giao thông, nhà ở phải thân thiện với NCT. Một đại biểu đề nghị Luật NCT phải được phổ biến cho cấp ủy, lãnh đạo, các tổ chức chính trị và người dân ở địa phương để cùng thực hiện, chứ không phải Luật NCT là chỉ để NCT đọc và thực hiện.

Đóng góp vào các ý kiến, đại diện Cục Bảo trợ xã hội (Bộ LĐ,TB&XH) khuyến nghị cần mở rộng diện đối tượng NCT được hưởng trợ cấp xã hội. TS.Dương Quốc Trọng khuyến nghị đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục và vận động thay đổi hành vi để toàn xã hội và người dân cùng tham gia chăm sóc và phát huy NCT, góp phần vào thành tựu của sự phát triển dân số.

 Hà Thư