Nhau bong non có thể gây tử vong cả mẹ và con

Cấp cứu sản khoa không hiếm gặp

Các bà mẹ nên khám thai định kỳ để cho ra đời những công dân khỏe mạnh. Ảnh: Dương Ngọc

"Cũng được xác định là nhau bong non, nhưng không may mắn như sản phụ H, cách đây ít lâu, một sản phụ là bác sĩ sản khoa (xin được giấu tên) đã phải cắt bỏ tử cung của mình để giữ tính mạng. Chị nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, quằn quại, người phù lớn. Để cứu sống chị, các bác sĩ bắt buộc phải mổ lấy tử cung, đồng nghĩa với việc thai nhi tử vong và chị không còn khả năng sinh nở", BS sản phụ khoa Lê Thị Kim Dung, Trung tâm Y tế lao động Thái Hà (Hà Nội) kể lại.

BS.Lê Thị Kim Dung cho biết, nhau bong non còn có tên gọi khác là phong huyết tử cung nhau. Đây là trường hợp nhau bám đúng vị trí, nhưng bị bong sớm trước khi thai nhi được sổ ra ngoài, do có sự hình thành khối huyết tụ sau rau. Khối huyết tụ lớn dần làm bong bánh rau ra khỏi thành tử cung, cắt đứt sự nuôi dưỡng giữa mẹ và thai nhi. Tình trạng này thường xảy ra trong 3 tháng cuối thai kỳ, hoặc trong lúc chuyển dạ.

Tình trạng này xảy ra đột ngột, diễn tiến rất nhanh chóng. Trong một số trường hợp có thể gây tử vong mẹ và con. Lý do vì nhau là nguồn cung cấp dinh dưỡng nuôi sống chính từ mẹ sang thai nhi, nếu bị nhau bong sớm, không mổ lấy thai kịp thời, thai nhi sẽ chết. Bên cạnh đó, theo BS. Phạm Thị Thu Hương, Phó khoa Sinh, BV Nhân dân Gia Định (TP HCM), tình trạng này cũng có thể gây choáng mất máu do ứ tại tử cung và chảy qua âm đạo; rối loạn đông máu gây máu chảy không ngừng, người mẹ bị thiếu máu trầm trọng có thể dẫn đến tử vong.

Điều kiện sống kém, nguy cơ càng cao

BS. Phạm Thị Thu Hương cho biết, nhau bong non không phải là cấp cứu sản khoa hiếm gặp. Người bị té ngã, chấn thương trực tiếp vào vùng bụng, có tiền sử sản giật, tiền sản giật có thể gây nên nhau bong non. Việc sinh nhiều lần, sinh "con rạ" hay "con so" không liên quan đến khả năng tiềm ẩn gây nhau bong non. Về mức độ liên quan giữa tuổi và khả năng bị nhau bong non, theo BS Hương, có thể suy ra từ việc sản phụ lớn tuổi có nguy cơ cao bị tiền sản giật, sản giật.

Còn theo BS Dung, dù nguyên nhân chưa được xác định rõ ràng, nhưng huyết áp cao, nhiễm độc thai nghén cũng có thể là nguyên nhân quan trọng. Thông thường, người có dấu hiệu bị nhiễm độc thai nghén, tháng đầu thường bị nghén nhiều, phù, huyết áp cao, viêm thận nặng.

Theo các bác sĩ sản khoa, những bệnh nhân được xác định bị nhau bong non thường nhập viện trong tình trạng có thể bị đau vùng bụng dưới xuất hiện một cách đột ngột, lúc đầu đau khu trú vùng tử cung, sau đó đau lan khắp cả bụng, cơn đau có tính chất liên tục và kéo dài. Một số khác cũng bị xuất huyết âm đạo, máu sậm màu (thậm chí màu đen), loãng và không đông. Sản phụ có thể bị tình trạng vật vã, choáng, thở nhanh - nông, chân tay lạnh, mạch nhanh, huyết áp tụt, có thể kèm theo hội chứng tiền sản giật.

Tử cung co cứng cũng là triệu chứng quan trọng nhất để bác sĩ xác định sản phụ bị nhau bong non. Ở mức độ nặng, có thể ví như tử cung gỗ. Khi sờ nắn khó thấy rõ các phần thai. Tim thai không nghe được trong những thể nặng vì thai đã chết. Trong thể nhẹ hơn, tim thai khó nghe, thường dẫn đến suy thai nhanh chóng. Thăm âm đạo đoạn dưới tử cung căng, màng ối căng phồng, bấm ối có thể thấy nước ối lẫn máu hồng.

Ngoài ra, theo cảnh báo của BS Dung, những thai phụ không được khám thai định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ nhiễm độc thai nghén, những người có chế độ ăn uống kém, sống ở nơi có điều kiện thấp thì khả năng bị càng cao. Đó là lý do vì sao những người lao động nặng nhọc, quá sức, những phụ nữ sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn lại có nguy cơ bị nhau bong non cao hơn thành thị.

Võ Thu