Những lý do có thể dẫn đến sự cố điểm thi ở Tây Ninh

Hiệu trưởng một trường khối kỹ thuật tại TP HCM cho rằng quy trình chấm trắc nghiệm 2019 nghiêm ngặt, tính bảo mật cao, song vẫn có ba yếu tố dẫn đến sai sót trong kết quả chấm thi: máy móc, giấy in phiếu trả lời trắc nghiệm và cán bộ.

Ở giai đoạn scan bài thi, độ chính xác của file ảnh sẽ quyết định tính chính xác của kết quả chấm. Điều này phụ thuộc vào thao tác của cán bộ chấm thi và máy chấm. Nếu máy quá cũ có thể khiến bài thi bị kẹt, scan bị lệch hoặc người chấm chủ quan, đặt phiếu trả lời trắc nghiệm bị nghiêng thì file nhận dạng không đúng.

Nguyên nhân thứ hai khiến kết quả bài thi sai lệch là phiếu trả lời trắc nghiệm không đạt chuẩn. Năm nay Bộ Giáo dục và Đào tạo không quy định các địa phương phải mua phiếu trả lời cùng một cơ sở in, nên sự chênh lệch về loại giấy này cũng có khả năng dẫn đến sai sót.

Cuối cùng, yếu tố con người đóng vai trò quan trọng bởi họ phải có kinh nghiệm, được tấp huấn kỹ mới có thể kịp thời phát hiện, xử lý tình huống bất ngờ xảy ra.

Có kinh nghiệm nhiều năm tham gia Ban chấm thi THPT quốc gia, Giám đốc Trung tâm tuyển sinh một trường đại học tại TP HCM cho rằng nguồn gốc của sự cố tại Tây Ninh có thể do thí sinh tô sai mã đề, số báo danh hoặc tô mờ đáp án, nhưng lỗi và trách nhiệm chính là người chấm thi.

"Nhiều người cho rằng phần mềm chấm thi bị lỗi, trục trặc trong khâu chấm. Điều này cũng phụ thuộc vào kinh nghiệm của người chấm, phải biết vận hành, sửa lỗi", ông nói. Chưa kể, việc cho ra kết quả 58 bài thi bị điểm 0, trong đó nhiều thí sinh bị điểm 0 cả ba môn thi trong bài tổ hợp là bất thường.

Lẽ ra, Ban chấm thi trắc nghiệm Tây Ninh phải kiểm tra các bài thi này, thậm chí xin ý kiến chỉ đạo từ Bộ Giáo dục và Đào tạo để xử lý, nhưng công đoạn này bị bỏ qua. "Thí sinh có thể sai nhưng nguời chấm phải sửa sai theo quy chế để các em không thiệt thòi. Phần mềm có thể chưa hoàn hảo nhưng nếu bị lỗi hệ thống thì cả nước cùng sự cố, chứ sao cá biệt ở một địa phương?", ông đặt vấn đề.

Thí sinh Tây Ninh tham dự kỳ thi THPT quốc gia 2019. Ảnh: Báo Tây Ninh

Nhiều chuyên gia tuyển sinh cho rằng rất khó để bị điểm 0 ở bài thi trắc nghiệm, cả ba môn thi trong bài tổ hợp bị điểm 0 càng khó hơn. Do đó, 58 bài thi bị điểm 0 ở Tây Ninh có nguyên nhân từ cán bộ chấm thi buông lơi quy trình hoặc hệ thống chấm thi có vấn đề trục trặc. Dù nguyên nhân nào thì con người vẫn đóng vai trò quan trọng nhất.

Là trưởng ban chấm thi trắc nghiệm tại Thanh Hóa, PGS Trần Văn Tớp, Phó hiệu trưởng Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết theo quy trình chấm thi năm nay, sau khi scan các túi bài thi và mã hóa, gửi file gốc về Bộ Giáo dục và Đào tạo, hội đồng thi thì ban chấm thi trắc nghiệm mới chuyển sang bước sửa lỗi trên bài làm thí sinh.

Ở công đoạn scan, cán bộ chấm thi phải cẩn thận, phải đặt giấy đúng vị trí, đảm bảo không bị dính, phải kiểm đúng số lượng... Đây là khâu đặc biệt quan trọng và cần chú ý, nếu không nó có thể ảnh hưởng đến kết quả của thí sinh.

Với khâu soát lỗi, cán bộ chấm thi cũng cần làm hết trách nhiệm nhằm đảm bảo quyền lợi cho thí sinh. Tuy nhiên, ở khâu này, do file scan dưới dạng mã hóa, người chấm không thể biết bài thi nào có lỗi. Chỉ khi phần mềm soát và cảnh báo, người chấm mới có thể vào xem xét và sửa.

Ông Tớp đánh giá cao phần mềm chấm thi trắc nghiệm năm nay khi khắc phục được một số lỗ hổng của năm ngoái. Ví dụ năm 2018, nếu thí sinh tô nhầm mã đề phần mềm sẽ không phát hiện ra được và chắc chắn thí sinh đó sẽ bị điểm kém do lệch đáp án và cần phúc tra mới biết cụ thể. Nhưng năm nay, phần mềm yêu cầu quét bài thi của từng phòng thi mà trong từng phòng có 24 mã đề với các số báo danh cụ thể. Vì vậy, khi quét xong, phần mềm sẽ phát hiện ngay có thí sinh nào sai mã đề và số báo danh không.

Thanh Hóa có hơn 600 bài thi mắc lỗi sai này và bốn nhóm kỹ thuật thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội phải sửa trong nửa ngày. Với những bài cần sửa mã đề và số báo danh, người chấm chỉ nhìn thấy phần phía trên của phiếu trả lời trắc nghiệm để so sánh xem đúng tên tuổi, ngày tháng năm sinh, số báo danh và mã đề không, từ đó trả lại thông tin đúng cho các em.

"Một khi máy báo sai mã đề và số báo danh mà người chấm không sửa hết thì phần mềm không cho chấm bài thi đó", ông Tớp nhấn mạnh và cho biết mọi sửa chữa của cán bộ chấm thi đều được lưu dấu vết và được bảo mật rất tốt. Ngược lại, những bài nào máy báo "OK" vì không phát hiện lỗi gì cần khuyến cáo thì người chấm không cách nào mở ra xem được.

Ngoài ra, phần mềm chấm thi trắc nghiệm sẽ khuyến cáo người chấm về một số lỗi thông thường của thí sinh như tô "đúp" hay tẩy đáp án chưa hết. Ngay cả bài thi của thí sinh tự do chỉ thi một môn trong bài tổ hợp và không điền hết số câu trong phiếu trả lời trắc nghiệm máy cũng báo lỗi. Với dạng lỗi này, người chấm chỉ nhìn thấy bài làm của các em chứ không thể nhìn số báo danh hay họ tên.

Ở Thanh Hóa, 11.000 bài thi trắc nghiệm được phần mềm khuyến cáo xem xét. Hội đồng chấm thi phải xem từng bài. Có những bài phải "zoom" lên hết cỡ để kiểm tra xem đúng là thí sinh có tô phương án trả lời mờ hay không. Những trường hợp không rõ lỗi là gì thì người chấm sẽ không sửa, nhưng trường hợp xác định được thì phải sửa.

Theo ông Tớp, thực tế chỉ cần sửa xong lỗi mã đề và số báo danh là hoàn toàn có thể chấm, nhưng với trách nhiệm của người chấm thi, phần mềm có khuyến cáo lỗi là cán bộ chấm phải kiểm tra để không làm mất quyền lợi của thí sinh.

Với trường hợp của Tây Ninh, ông Tớp cho rằng rất khó để chỉ ra nguyên nhân khi chưa có đầy đủ thông tin. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xem xét cụ thể, tìm hiểu tới từng dữ liệu bài thi.

"Việc Bộ rà soát, phát hiện số bài thi bất thường và thông báo cho Tây Ninh để đưa những bài này vào diện chấm phúc khảo là bước làm tốt bởi quả thực đánh bừa mà bị điểm 0 khó không khác gì làm bài để được điểm 10", ông nói.

Theo VnExpress