Những mảng màu sáng – tối

Hàng trên: Biếng ăn và... Chia nhau từng mẩu bánh mì Hàng dưới: Nhiều nơi, người ta lo máy tính sẽ ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của con mình; Thì trẻ em một số nước châu Phi chỉ mong có đủ bút, vở đi học. Ảnh: UNICEF

Người giàu ít tăng chậm, người nghèo nhiều tăng nhanh

Năm 1950, các nước đã phát triển chỉ có 831,9 triệu người, chiếm 33,1% dân số thế giới. Đến năm 2009 dân số ở khu vực này tăng lên 1.232,1 triệu người, tức là tăng lên 1,48 lần nhưng chỉ còn chiếm 18,1% dân số thế giới. Trong khi đó, cũng trong thời gian trên, dân số các nước đang phát triển tăng từ 1.683,8 triệu người lên 5.577,9 triệu, tức là tăng lên 3,31 lần và hiện chiếm 81,9% dân số thế giới.

Giàu nhưng chưa già, - già lại chưa giàu!

Gọi họ là những nước may mắn vì đất nước họ ngự trị trên những mỏ dầu lớn của thế giới. Điển hình là Qatar và Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất. Năm 2006 thu nhập quốc dân bình quân đầu người của Qatar là 73.000 USD/người còn Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất là hơn 49.000USD/người. Đó là những nước giàu nhất nhưng cũng trẻ nhất thế giới: Tỷ lệ người cao tuổi đều là 1,9%.

Nơi khát khao từng giọt nước sạch

Nơi lại phung phí. Ảnh: UNICEF

Phần lớn các nước giàu dân số đã già, còn các nước trẻ lại nghèo

Các nước phát triển nhất hiện nay, tỷ lệ người cao tuổi lên đến 21,4%. Đặc biệt như Nhật Bản 29,7%, Italia 26,4%, Đức 25,7%. Ngược lại ở các nước kém phát triển nhất, dân số lại trẻ. Tỷ lệ người cao tuổi là 5,1%. Riêng các nước nghèo nhất, như: Uganda: 3,9%, Rwanda: 3,8%, Sierra Leone: 3,5%!

Nặng - nhẹ

Nói chung, các nước “khỏe về kinh tế” lại có gánh nhẹ về “dân số phụ thuộc”. Đại đa số các nước “yếu” lại gánh rất “nặng”.

Nhiều nước nghèo mật độ dân số quá cao, một số nước giàu dân cư lại thưa thớt

Những đại cường quốc về dân số cũng là những nước còn nghèo, hoặc mới có thu nhập trung bình thì mật độ dân số quá cao. Chẳng hạn, năm 2008, Bangladesh với 147,3 triệu dân có mật độ dân số lên tới 1.023 người/km2,  Ấn Độ, các con số tương ứng là: Gần 1,2 tỷ dân và 350 người/km2, Trung Quốc: Hơn 1,3 tỷ dân và 139 người/km2, Philippines: 90,5 triệu dân và 302 người/km2...

Hàng triệu người Ấn Độ trắng tay vì mưa lụt cuối năm 2009;

Trong khi đó, ở nhiều nơi khát khô vì hạn hán. Ảnh: AP

Nước giàu tái sản xuất dân số cũng hiệu quả hơn nước nghèo

Đặc trưng của nước giàu là đẻ ít, chết ít, đặc biệt là chết trẻ em. Còn nước nghèo thì ngược lại: Đẻ nhiều và chết nhiều.

Giai đoạn 2005 - 2010, ở các nước đã phát triển, tỷ suất sinh thô chỉ là 11,2%o và cứ 1.000 trẻ sinh sống thì trung bình có 6,3 trẻ em bị chết dưới 1 tuổi còn ở các nước nghèo, các số tương ứng là  34,8%o và 82,5. Như vậy, so với các nước đã phát triển, tỷ suất sinh thô của các nước nghèo cao gấp khoảng 3 lần còn tỷ lệ chết trẻ em dưới 1 tuổi cao gấp 13 lần.

Từ đây có thể thấy: Để có cùng một số trẻ em sống đến  hơn 1 tuổi thì phụ nữ các nước phát triển mang thai ít hơn, sinh đẻ ít hơn, chăm sóc trẻ em ốm đau ít hơn và chịu tổn thất về số trẻ em tử vong ít hơn nhiều so với các nước đang phát triển. Nghĩa là họ tái sản xuất dân số hiệu quả hơn.

Ở những nước cần KHHGĐ nhất lại là nơi có nhu cầu không được đáp ứng cao nhất

Những điều tra mẫu ở các nước đang phát triển đánh giá hiện có khoảng 150 triệu phụ nữ có chồng trong độ tuổi sinh đẻ không được đáp ứng nhu cầu tránh thai. Trong đó, Ấn Độ chiếm tới 31 triệu. Nhiều nước ở châu Á, châu Phi, Trung cận Đông, Mỹ la tinh, vùng biển Caribe  có tỷ lệ không được đáp ứng nhu cầu tránh thai tới 20%. Đặc biệt: Rwanda: 37%, Malawi: 36% và Kenya: 36%. Đây lại chính là những quốc gia có mức sinh cao nhất, cần KHHGĐ nhất.