Nỗi niềm “bán mạng” xứ người

Người dân vượt biên trái phép sang Trung Quốc làm thuê được trao trả về Việt Nam. Ảnh: T.L

 

Nhờ có người quen nên tôi được lên xe cùng với đoàn người vượt biên giới. Trên xe có 20 người, cao tuổi nhất tầm 50, trẻ nhất thì 18. Tất cả đều mang theo hành lí gọn nhẹ và tâm lí vừa lo lắng vừa hồi hộp nhưng ai cũng tin vào tương lai kiếm được nhiều tiền nơi đất khách.
6h sáng, mọi người đã có mặt tại nhà Hạnh (quê Bắc Giang) - người sẽ đưa họ sang Trung Quốc. Xe được ngụy trang bằng biển hiệu xe đi du lịch theo hướng Lạng Sơn. 11h20, xe đến cửa khẩu Tân Thanh. Theo lời Hạnh, mọi người xuống xe nghỉ ngơi, ăn uống, khi nào đi thì Hạnh gọi. Chị L - người đã sang Trung Quốc nhiều lần bảo tôi : “Cô chỉ có thể đi cùng đến đây thôi, qua cửa khẩu là không quay về được đâu. Đi sâu vào 10km thì vẫn có thể gọi điện thoại được về Việt Nam, còn xa quá là không được”.

Tôi để lại số điện thoại cho chị L nhờ chị qua bên đó như thế nào rồi gọi về kể cho tôi. Sau đó tôi giả vờ đau bụng đi ra ngoài rồi quay về. Đến 5h chiều, tôi nhận được điện thoại của chị L cho biết chị đã qua được cửa khẩu và đang nghỉ ở một nhà nghỉ nhỏ. Hiện tại vẫn có thể gọi được về Việt Nam nhưng lát nữa đoàn sẽ đi luôn trong đêm để tránh bị phát hiện thì sẽ không gọi về được nữa. Đúng như lời chị, 5h30 tôi gọi thì máy tắt. Đến ngày hôm sau cũng không có tin tức gì của chị, tôi đã lo chị bị lừa như những người đi sang Trung Quốc làm thuê ở quê tôi. Nhưng tờ mờ sáng hôm sau nữa, tôi nhận được một cuộc gọi từ số lạ có mã vùng là 86, nghe điện nhận ra giọng chị. Chị thông báo là đã đến nơi. Chị vừa mới mượn được sim của người Việt Nam ở chỗ chị làm.

Theo lời kể của chị, đoàn người vượt biên được chia làm những tốp nhỏ (3-4 người) rồi tranh thủ lúc trời tối (khoảng 22-23h) thì theo chân Hạnh vượt đường rừng, đi bộ sang bên kia biên giới. Tại đây, đoàn người được đưa lên xe ô tô tiếp tục đi sâu vào trong nội địa. Mọi người trên xe từng người được đưa đến nơi làm, chị L là người đi xa nhất, nghe Hạnh bảo nơi người quen chị làm việc là ở tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc), đi bằng ô tô mất 1 ngày 1 đêm mới đến nơi. Chị L còn cho biết thêm, nơi chị làm thì 80% là người Việt Nam, chỉ có quản lí và chủ là người bản địa. Họ nói rằng ngày làm từ 8h sáng đến 8h tối, ở kí túc xá, có xe ô tô đưa đón đi làm. Và đặc biệt, do “đi chui” nên những người Việt Nam làm ở đây không được ra ngoài. Cần mua bán gì nói với quản lí họ sẽ mua cho, ở trong kí túc xá cũng có căng tin. Nếu tự ý đi ra ngoài, cảnh sát bắt được thì chủ sẽ không giải quyết.

 

Dù biết nguy hiểm nhưng cũng có người vượt biên trót lọt, làm việc ở Trung Quốc 4 năm rồi trở về đưa người thân sang làm việc. Chị N.T.L (huyện Đại Từ, Thái Nguyên) tiết lộ, chồng chị vượt biên sang Trung Quốc, khi ấy con gái còn nhỏ, một mình chị vất vả đủ đường. Nhưng may mắn chồng chị tìm được công việc ổn định nên giờ đã có tiền xây nhà cửa. Một năm cũng được về nhà 3-4 lần, thông thạo tiếng, giao dịch tốt nên đưa anh em sang để làm ăn.

Nhưng việc vượt biên bất hợp pháp, đi “chui” như vậy, khiến cho không ít người Việt rơi vào cảnh khốn cùng. Không giấy tờ tùy thân hợp pháp, không có cơ quan chức năng nào bảo vệ, khi bị bóc lột, đánh đập, chủ quỵt tiền… họ không biết kêu ai. Không có tiền trở về quê hương, nếu bỏ trốn bị bắt lại thì họ bị đánh đến “thừa sống thiếu chết”. Anh Nguyễn Văn Giang (xã Kim Sơn, huyện Định Hóa, Thái Nguyên) kể: “Năm 2011, chị Trang (vợ anh) nghe người ta nói sang Trung Quốc làm việc, tháng kiếm được 7-8 triệu đồng. Vợ anh như trúng phải bùa nằng nặc đòi đi, khi ấy con gái anh mới vừa tròn một tuổi. Nộp cho “mối” 3 triệu đồng, vợ anh mang theo 2 triệu đồng vượt biên. Khi sang đến nơi thì mọi việc không như mong muốn, chị và những người đi cùng bị chủ bắt lao động nặng nhọc: Phát hoang hết một quả đồi rộng mới được ăn cơm, rồi lại đi chặt mía… bị bóc lột sức lao động nặng nề, đối xử tàn nhẫn nhưng không biết làm cách nào để liên lạc về nhà.

May mắn, chị gặp được chị Nhung cùng huyện lấy chồng Trung Quốc nên mượn điện thoại liên lạc về nhà. Sau đó, anh gom góp, vay mượn tiền bạc gửi qua cho chị nhưng không đến tay chị. Cuối năm 2011, chị Trang cùng một số người chạy trốn, vượt biên qua rừng mới trở về được nhà.

Tuy nhiên, con đường về nước cũng không hề dễ dàng. Không có giấy tờ tùy thân, xuất nhập cảnh bất hợp pháp, người lao động không thể đường đường chính chính ra đường quốc lộ bắt xe trở về. Họ có thể bị tạm giam, nộp phạt, lao động công ích, tệ hơn có thể bị đánh đập, tịch thu tiền bạc…sau đó về nước theo cửa khẩu hoặc đường rừng.

 

Đa số những người vượt biên đều không biết mình làm thuê cho ai, đang ở địa phương nào của Trung Quốc vì không biết tiếng. Bởi vậy, khi bị chủ hành hạ thì họ đành ngậm bồ hòn làm ngọt, cố gắng tìm cơ hội để về nước. Không ít người vượt biên nhưng không về được quê hương. Người thì bị bán cho chủ để lao động khổ sai, phụ nữ thì bị bán để làm vợ hay bán cho các chủ chứa…