NSND Quốc Hưng: 'Đất nước hôm nay' là một sự gặp gỡ rất đẹp giữa âm nhạc và thời cuộc

Tác phẩm Đất nước hôm nay do nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung sáng tác, nhạc sĩ Dương Đức Thụy phối khí, NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng thể hiện cùng sự tham gia của Hợp xướng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, dưới bàn tay dàn dựng hình ảnh của đạo diễn Anh Quân.

Không chỉ là một MV ca nhạc, Đất nước hôm nay như một bản "đại tự sự" về hành trình hình thành, đấu tranh, dựng xây và hướng tới tương lai của đất nước trong nhịp sống đương đại.

Ra mắt đúng dịp chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV, MV Đất nước hôm nay được xây dựng như một chỉnh thể nghệ thuật nghiêm cẩn, kết hợp âm nhạc, giọng hát và hình ảnh theo tư duy trường ca - đại hợp xướng thế tục hiện đại, hướng tới việc khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân bằng cảm xúc lắng đọng.

Trường ca Đất nước hôm nay gồm 6 chương, mỗi chương đảm nhiệm một vai trò riêng trong tiến trình tư tưởng. Từ không gian cội nguồn thiêng liêng, qua những thử thách của lịch sử, đến hình ảnh đất nước đang vươn mình phát triển, hội nhập và hướng tới tương lai, tác phẩm tạo nên một dòng chảy liền mạch, có chủ đích.

Là tác phẩm âm nhạc chính luận, nhưng Đất nước hôm nay không kêu gọi bằng khẩu hiệu, mà thuyết phục bằng cảm xúc và sự chắt lọc ca từ. "Với tôi, chính ca chỉ thực sự có giá trị khi giữ được phẩm chất trữ tình, và trữ tình chỉ có chiều sâu khi không buông thả", nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung khẳng định.

Theo đuổi đề tài quê hương, đất nước từ rất sớm, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung từng ghi dấu ấn qua nhiều ca khúc chính ca như Tôi đi, Xin rạng ngời, Đất nước yêu người, Đất nước vươn mình, Đất ơi nở hoa…, được thể hiện bởi các giọng ca hàng đầu như NSND Quốc Hưng, NSƯT Đăng Dương, Trọng Tấn, NSƯT Hoàng Tùng, Lê Anh Dũng… Tuy nhiên, với anh, hình thức ca khúc phổ biến với khuôn khổ 2 đoạn hay 3 đoạn vẫn chưa đủ để diễn đạt trọn vẹn những suy tư về đất nước mà anh ấp ủ.

Bản thảo ban đầu của Đất nước hôm nay dài 15 phút, gần gấp đôi phiên bản hoàn chỉnh. Trong quá trình trao đổi với các nghệ sĩ và cố vấn, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đã chấp nhận cắt bỏ nhiều đoạn mình rất tâm huyết để tác phẩm đạt được độ cô đọng cần thiết là hơn 8 phút để dễ tiếp cận hơn với công chúng hôm nay.

Việc lựa chọn NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng thể hiện tác phẩm cũng chính là cách để MV có độ lan toả dễ dàng hơn. Giọng bass trầm vững chãi của NSND Quốc Hưng mang đến chiều sâu nghi lễ, sự trang nghiêm cho những đoạn mang tính tuyên ngôn, trong khi giọng hát mềm mại, nữ tính của Thu Hằng giúp tác phẩm gần gũi và dễ tiếp cận hơn. "Khi nghe hai nghệ sĩ trình diễn trọn vẹn, điều khiến tôi xúc động nhất không phải là kỹ thuật hay cao trào, mà là cảm giác tác phẩm đã rời khỏi tay người viết để trở thành tiếng nói chung. Có những khoảnh khắc tôi không còn nghe bài hát của mình, mà nghe một không gian âm nhạc đang sống", nhạc sĩ chia sẻ.

Theo NSND Quốc Hưng, Đất nước hôm nay là một trong những tác phẩm hiếm hoi trong dòng chính ca gần đây tạo được sự cân bằng giữa tư duy học thuật và cảm xúc gần gũi. "Điểm khác biệt lớn của Đất nước hôm nay so với nhiều tác phẩm chính luận, sử thi anh từng thể hiện nằm ở tư duy cấu trúc và ngôn ngữ âm nhạc", anh nhận định.

Đất nước hôm nay sử dụng nhiều tiết tấu, chuyển điệu, chuyển nhịp, đan xen giữa giọng thứ và giọng trưởng, tạo nên những lớp màu sắc đa dạng nhưng vẫn thống nhất. Sự kết hợp giữa giọng solo, song ca và dàn hợp xướng giúp tác phẩm có chiều sâu, đồng thời giữ được tính học thuật và hiệu quả biểu cảm.

Chia sẻ về cảm xúc khi thể hiện Đất nước hôm nay, NSND Quốc Hưng cho biết, ca khúc như một dòng chảy lịch sử được kể lại bằng âm nhạc. "Khi cất giọng hát, tôi cảm nhận rất rõ hành trình của đất nước, từ khi hình thành bằng máu và nước mắt, qua những năm tháng cha ông kiên cường chống ngoại xâm, cho đến giai đoạn đổi mới, xây dựng và học tập để vươn lên mạnh mẽ như hôm nay".

Chính dòng chảy ấy khiến anh ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của người nghệ sĩ. Với NSND Quốc Hưng, âm nhạc trong Đất nước hôm nay không còn là sự thể hiện cá nhân, mà trở thành một hình thức cống hiến, góp phần lan tỏa niềm tự hào, niềm tin và khát vọng phát triển của dân tộc.

Việc MV ra mắt đúng dịp chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV càng làm cảm xúc ấy trở nên trọn vẹn. "Tôi xem đây là một sự gặp gỡ rất đẹp giữa âm nhạc và thời cuộc, nơi tiếng hát được đặt trong bối cảnh lớn lao của dân tộc, như một lời tri ân quá khứ và gửi gắm niềm tin vào tương lai của đất nước", anh nhấn mạnh.

Ngoài phần âm nhạc, hình ảnh trong MV được đạo diễn Anh Quân chau chuốt kỹ lưỡng. Anh chú trọng vào cách kể giản dị, tiết chế nhưng giàu hiệu quả.

Đạo diễn Anh Quân cho biết, áp lực lớn nhất đến từ việc tác phẩm được thực hiện trong thời gian khá gấp để kịp phát hành chào mừng Đại hội Đảng nên áp lực về tiến độ là rất lớn. Trong suốt quá trình quay và hậu kỳ, cả ê-kíp gần như phải làm việc liên tục khoảng 20 tiếng mỗi ngày.

MV sử dụng nhiều tư liệu lịch sử, tư liệu chiến tranh và hình ảnh từ A80, đòi hỏi sự chính xác cao trong lựa chọn và xử lý. Theo đạo diễn Anh Quân, việc kết hợp tư liệu với hình ảnh quay mới không nhằm mục đích minh họa trực diện, mà để tạo nên một mạch cảm xúc liền mạch và mạch lạc, nơi quá khứ và hiện tại cùng song hành. "Thách thức là làm sao để tư liệu không trở nên khô cứng, mà vẫn hòa vào nhịp cảm xúc của âm nhạc", Anh Quân nói.