Nuôi cấy, biệt hóa tế bào gốc sinh tinh để điều trị vô sinh nam: Nuôi khát khao được làm bố

Đối với các trường hợp azoospermia không do tắc thì hầu như phải xin tinh trùng.

 

Xuất phát từ những cơ sở đó, TS Quản Hoàng Lâm và cộng sự tại Học viện Quân y đã tiến hành nghiên cứu phân lập, nuôi cấy và biệt hóa tế bào gốc sinh tinh để điều trị vô sinh nam giới.

 

Công nghệ phân lập, nuôi cấy và biệt hóa tế bào gốc sinh tinh sẽ giúp nhiều nam giới vô sinh có thêm cơ hội được làm bố (ảnh minh họa).

 

TS.BS Quản Hoàng Lâm – Giám đốc Trung tâm Công nghệ phôi (Học viện Quân y), cùng cộng sự thuộc Học viện Quân y đã nghiên cứu quy trình nuôi cấy, biệt hóa tế bào gốc sinh tinh kết hợp với bảo quản, mở ra triển vọng trong điều trị vô sinh nam. Đây là lần đầu tiên Việt Nam ứng dụng công nghệ nuôi cấy tế bào gốc trong lĩnh vực điều trị vô sinh. Đề tài cũng đã được nhận giải thưởng VIFOTEC (giải Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam) năm 2012.

Trong quá trình nghiên cứu gần 3 năm (2010-2012), nhóm tác giả đã xác định được các đặc điểm cấu trúc và siêu cấu trúc ống sinh tinh của các bệnh nhân vô tinh; quy trình phân lập các tế bào gốc sinh tinh từ ống sinh tinh và các tế bào dòng tinh từ mào tinh; sự biến đổi của các tế bào dòng tinh trong môi trường nuôi cấy; khả năng thụ tinh của tinh trùng và tinh tử trưởng thành sau nuôi cấy, từ đó đề xuất các biện pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân nam vô tinh. Chất lượng tế bào này đang tiếp tục được nghiên cứu.

Kết quả nuôi cấy các tế bào dòng tinh không chỉ được áp dụng trong điều trị cho các bệnh nhân azoospermia mà còn được áp dụng cho bệnh nhân sau điều trị hóa chất, tia xạ, áp dụng trong quá trình bảo vệ các loài vật quý hiếm.

So với biện pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng đã rất thành công tại Trung tâm Công nghệ phôi, phương pháp nuôi cấy, biệt hóa tế bào dòng tinh phức tạp và dự kiến sẽ mất nhiều chi phí hơn. Theo TS Lâm, đây là nghiên cứu cơ bản, có bước đầu nghiên cứu trực tiếp trên người nhưng áp dụng ra thực tiễn lâm sàng phải mất nhiều năm sau.

TS Lâm cũng cho rằng, đây là một tiến bộ khoa học, có thể mang lại hi vọng cho những bệnh nhân vô tinh, thậm chí không có tinh tử và chỉ có tế bào gốc sinh tinh trong ống sinh tinh. Người hưởng lợi trực tiếp là các cặp vợ chồng vô sinh, đặc biệt là mở ra hướng điều trị mới, trao cơ hội có con của chính mình cho các bệnh nhân azoospermia không do tắc.

 

Hiện nay tại Việt Nam, theo nhiều tài liệu, tỷ lệ vô sinh nam chiếm khoảng 7-8%. Nếu tính theo nhóm tuổi, độ tuổi vô sinh nam dễ gặp nhất là từ 35 tuổi trở lên.

Theo BS Nguyễn Thị Thu Hồng (Sở Y tế Bà Rịa - Vũng Tàu), khác với nữ giới, tần suất vô sinh nam rất khó xác định chính xác. Cho tới nay, ngoài việc dựa vào các triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và các xét nghiệm cận lâm sàng, phương pháp chính để chẩn đoán vô sinh nam thường dựa trên kết quả của tinh dịch đồ - một xét nghiệm cơ bản cung cấp những thông tin về tinh dịch và tinh trùng trong tinh dịch của người đàn ông. Xét nghiệm này bao gồm các chỉ số về thể tích tinh dịch, mật độ tinh trùng, tỷ lệ tinh trùng di động, tỷ lệ tinh trùng có hình dạng bình thường…

Theo các chuyên gia y tế, các chỉ số này có thể thay đổi tùy theo thời điểm thử, kỹ thuật thực hiện xét nghiệm và sai số của đánh giá. Tinh dịch đồ chỉ có giá trị đánh giá và tiên lượng về khả năng sinh sản của nam giới, chứ không giúp xác định hay khẳng định khả năng sinh sản của người đàn ông, vì khả năng sinh sản còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. “Đó là lý do vì sao ở những nam giới có tinh dịch bình thường lại không có con, còn những nam giới có tinh dịch đồ bất thường mà vẫn có con” – BS Hoàng Lâm nói.

Tuy nhiên, BS Thu Hồng cũng cho biết, có những nguyên nhân gây vô sinh không thể phòng ngừa được như không có ống dẫn tinh hai bên, nhưng cũng có nguyên nhân có thể phòng ngừa được như lao sinh dục, quai bị. Do đó, một trong những cách phòng ngừa vô sinh nam là giữ vệ sinh và tình dục an toàn tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục, quan hệ tình dục điều độ; khám và điều trị ngay khi có triệu chứng của các bệnh viêm nhiễm đường tiết niệu – sinh dục, tiêm ngừa quai bị, nhất là ở nam giới dậy thì, thiếu niên và người trưởng thành chưa có miễn dịch chống quai bị. Trong trường hợp đã bị quai bị khi lớn lên nên sớm đến cơ sở có ngân hàng tinh trùng để giữ tinh trùng. Tuy nhiên, các chuyên gia về vô sinh, hiếm muộn cũng cho biết chỉ có 30% bệnh nhân quai bị là bị teo cả hai tinh hoàn gây vô sinh vĩnh viễn.

Nam giới nên thay đổi lối sống nhiều nguy cơ và ảnh hưởng đến chất lượng sinh tinh gây vô sinh; không nên lao động hoặc tập luyện thể lực quá sức vì làm giảm testosterone và khi vận động quá sức làm tăng nhiệt độ ở bìu, sẽ giảm khả năng sinh tinh của tinh hoàn; tránh xa môi trường và các chất độc hại, đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý và đầy đủ vitamin C và kẽm; giữ cho bìu luôn tươi mát (dưới nhiệt độ cơ thể 2 độ C). Vì vậy, nam giới không nên mặc quần bó sát và chật, tránh tắm và ngâm trong nước nóng quá lâu, xông hơi hoặc làm việc trong môi trường nóng bức, tránh kê máy tính xách tay lên đùi… sẽ ảnh hưởng đến việc sản xuất tinh trùng.

“Hiện nay, việc khám chữa vô sinh nam còn nhiều khó khăn do nguyên nhân xác định không rõ ràng, ít cụ thể so với nữ giới, có thể diễn ra từ rất lâu nhưng bản thân chủ thể không hề biết (ví dụ bị quai bị từ bé…). Ngoài ra, trong điều trị vô sinh, nam giới bao giờ cũng là đối tượng được “chú ý” sau nữ giới, nam giới thường chỉ xét nghiệm tinh dịch đồ, trong khi việc này chỉ có thể đáp ứng được một phần mà không có tính quyết định. Ngoài ra, trong điều trị vô sinh nam, thuốc kích thích sinh tinh có hiệu quả tương đối không rõ ràng, không có thuốc chính xác “đặc trị”.   TS.BS Quản Hoàng Lâm, Giám đốc Trung tâm Công nghệ phôi – Học viện Quân y