Nuôi dưỡng nhân cách bằng lòng biết ơn

Trọng tâm của tọa đàm bàn về thực trạng ý thức và hành vi của trẻ em hiện nay trong việc học và thực hành bày tỏ lòng biết ơn.

39% học sinh chưa từng thể hiện lòng biết ơn

Ông Trần Ngọc Dũng, Công ty FTA cho biết,  nghiên cứu “Tìm hiểu cách thể hiện lòng biết ơn của trẻ với người thân và những người xung quanh” do công ty thực hiện khảo sát trên 100 bà mẹ độ tuổi từ 25 – 45 và 100 trẻ em độ tuổi từ 6 – 12 vừa công bố trong tháng 12/2009. Nghiên cứu chỉ ra rằng, hầu hết trẻ em hiện nay đều được giáo dục về ý thức biết ơn người khác; các em hiểu được ý nghĩa của lòng biết ơn và sự cần thiết phải bày tỏ lòng biết ơn (với 69% học từ cha mẹ, 100% học từ thầy cô giáo, 74% học từ chính những hành động làm gương của cha mẹ), nhưng thiếu sự hướng dẫn và cơ hội thực hành cũng như sự tự giác thực hiện những hành động phù hợp để bày tỏ lòng biết ơn (dưới 40%).

Đằng sau lời cảm ơn của trẻ phải là một sự nhận thức, một tấm lòng (Ảnh: Chí Cường).

“Song thực tế có tới 39% các em chưa từng thực hiện hành động này. Về mức độ tự giác khi thực hiện những hành động cụ thể, tỷ lệ chờ người lớn nhắc nhở tăng cao ở nhóm các em từ 10 – 12 tuổi (57%) hơn nhóm các em từ 6 – 10 tuổi (42%)” -  ông Dũng cho hay.

Theo ông Dũng, môi trường giáo dục ở TP HCM khá tốt so với tình hình chung cả nước nhưng nếu học sinh chỉ thể hiện lòng biết ơn bằng lời nói suông thì thật đáng lo ngại.

Không chỉ là lời nói suông

Nhà sử học Dương Trung Quốc có ý kiến: “Nhiều học sinh chỉ nói cảm ơn như một cái máy. Điều này rất đáng báo động bởi câu cảm ơn phải kèm theo một sự nhận thức, một tấm lòng...”.

Theo ông Trần Đình Thuận, Trưởng ban quản lý Chất lượng giáo dục tiểu học (Bộ GD&ĐT), cách giáo dục con cái hiện nay trong gia đình làm cho trẻ chỉ biết hưởng thụ, trẻ chỉ yêu cầu “quyền” của bản thân mà không biết “bổn phận” của mình. Trong khi đó, việc rèn nhân cách cho trẻ của nhà trường thông qua sách giáo khoa, chương trình giáo dục chưa mang lại nhiều kết quả.

“Mỗi tuần học sinh tiểu học chỉ học 1 tiết đạo đức, mà lại toàn những vấn đề to tát nên chưa mang lại lợi ích cho trẻ. Phụ huynh, giáo viên cần có sự gợi mở, định hướng cho trẻ để điều chỉnh đứa trẻ đi đúng quỹ đạo của mình”, ông Thuận nói. 

Ông Lê Ngọc Điệp, Trưởng phòng Giáo dục tiểu học, Sở GD&ĐT TP HCM nói: “Vai trò của phụ huynh là thực hiện các phương pháp đúng đắn để giáo dục và tạo điều kiện cho các em thực hành bày tỏ lòng biết ơn bằng những việc làm cụ thể. Lòng biết ơn là một sự trải nghiệm. Người Việt Nam vốn có lòng biết ơn trầm lặng, kín đáo nhưng rất sâu sắc”.