Phát động Tháng Hành động quốc gia về Dân số 2012: "Nóng" nhất tỉ số giới tính khi sinh

 

Với tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh như hiện nay, đến năm 2030 Việt Nam sẽ “dư thừa” 2,3 - 4,3 triệu nam giới. Ảnh: Chí Cường

Sự gia tăng bất thường về tỉ số giới tính khi sinh (TSGTKS) ở Việt Nam trong những năm gần đây đang là mối quan tâm của các nhà lập chính sách, các cơ quan thông tin đại chúng, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước.

 

Theo TS Dương Quốc Trọng, kể từ năm 2006 đến nay, TSGTKS của nước ta luôn ở mức trên 110, năm sau cao hơn năm trước. Theo Điều tra biến động dân số năm 2012, TSGTKS của Việt Nam đang ở mức 112,3/100 và thực sự đang là vấn đề đáng lo ngại.

 

Tại buổi họp báo, TS Lê Cảnh Nhạc - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết: Thực tiễn của công tác DS-KHHGĐ đang đặt ra 3 thách thức lớn. Đó là chất lượng dân số hạn chế, sự chênh lệch bất lợi về mức sinh ở các địa phương và gia tăng bất thường về TSGTKS. So với các nước có tình trạng mất cân bằng TSGTKS thì Việt Nam là nước xuất hiện hiện tượng này muộn nhất nhưng lại có tốc độ gia tăng TSGTKS nhanh nhất và phức tạp nhất.

 

TSGTKS của Việt Nam cao ngay từ lần sinh đầu tiên và rất cao ở lần sinh cuối với “quy luật dừng”: Sinh chừng nào có con trai thì thôi. Khu vực thành thị có TSGTKS cao ở ngay lần sinh đầu tiên, ở nông thôn là lần sinh thứ 2 còn lần sinh thứ 3 trở lên ở cả nông thôn và thành thị đều cao.

 

Năm 1999 có 3/8 vùng địa lý xảy ra tình trạng mất cân bằng TSGTKS thì đến năm 2011 chỉ còn 2 khu vực Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên là không xảy ra tình trạng này. Năm 1999, TSGTKS cao ở 36 tỉnh, thành phố (trong đó có 28 tỉnh TSGTKS 110 trở lên) thì năm 2009 số lượng này đã lên đến 45 tỉnh, thành phố (có 35 tỉnh TSGTKS từ 110 trở lên) trong đó đặc biệt có 10 tỉnh TSGTKS là 115 trở lên. TS Lê Cảnh Nhạc cho biết thêm, trong khoảng thời gian từ 2009 - 2011, đã xuất hiện những tỉnh, khu vực mới gia tăng TSGTKS. Nếu trước kia Hưng Yên cao nhất thì nay Quảng Bình cao nhất. Các tỉnh Quảng Bình, Hậu Giang, Lào Cai, Lạng Sơn, Thanh Hóa là những tỉnh trước đây nằm ở tốp dưới thì nay đã nhảy lên tốp 10 tỉnh có TSGTKS cao nhất.

 

“Chính vì vậy, bước đột phá trong Tháng Hành động quốc gia về Dân số năm nay là tập trung kiểm soát có hiệu quả tốc độ gia tăng TSGTKS” – TS Lê Cảnh Nhạc cho biết.

 

 

Nhân Tháng Hành động quốc gia về Dân số, Bộ Y tế, Tổng cục DS-KHHGĐ kêu gọi tất cả các cấp, các ngành, các tổ chức xã hội, mỗi người dân, mỗi gia đình hãy tích cực hơn nữa tham gia vào chương trình DS-KHHGĐ theo đúng tinh thần mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt tại Quyết định số 2161 ngày 26/11/2010 lấy Tháng 12 hằng năm là Tháng Hành động quốc gia về Dân số. TS Dương Quốc Trọng Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, Bộ Y tế

MCBGTKS của ta xuất hiện muộn hơn nhưng lại trong bối cảnh khoa học kỹ thuật có sự tiến bộ vượt bậc. Những thành tựu khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực y khoa đã bị lạm dụng cho việc xác định giới tính thai nhi và các bà mẹ dễ dàng thực hiện sự lựa chọn này cùng sự tiếp tay của những người cung cấp dịch vụ.

 

Nói đến hệ lụy của vấn đề MCBGTKS, TS Dương Quốc Trọng cho biết tại thời điểm này, chúng ta chưa thấy sự ảnh hưởng của nó. Nhưng chỉ 10 – 15 năm nữa, thế hệ trẻ bị mất cân bằng GTKS này sẽ gặp khó khăn khi đến tuổi kết hôn. Dự báo đến năm 2030, Việt Nam sẽ “dư thừa” khoảng 2,3 - 4,3 triệu nam giới.  TS Dương Quốc Trọng cho hay, để người dân chấp nhận quy mô gia đình có từ 1 – 2 con, chúng ta đã phải mất 50 năm. Do đó, để người dân coi con trai cũng như con gái đòi hỏi phải rất kiên trì. Để khống chế tốc độ gia tăng TSGTKS, cần có các giải pháp đồng bộ: Tăng cường cam kết chính trị; củng cố bộ máy tổ chức làm công tác DS-KHHGĐ; tăng cường nguồn lực; tăng cường hợp tác quốc tế.

 

Từ năm 2006 đến nay, Tổng cục DS-KHHGĐ đã có nhiều giải pháp, tiến hành triển khai các hoạt động can thiệp để giảm thiểu tình trạng này nhưng mục tiêu khống chế TSGTKS này dưới 113 vào năm 2015 là hết sức khó thực hiện. Chính vì vậy năm 2011, Việt Nam tổ chức hội thảo quốc tế về giải quyết tình trạng mất cân bằng GTKS. Ngay từ đầu năm 2012, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã chỉ đạo Bộ Y tế làm việc với 10 tỉnh có TSGTKS cao nhất. Đầu tháng 11 vừa qua, Phó Thủ tướng cũng đã chủ trì Hội thảo Quốc gia về mất cân bằng GTKS. “Chúng tôi thấy rằng trong công tác dân số, vấn đề khó nhất trong thời điểm hiện nay chính là giải quyết cho được việc kiểm soát tốc độ gia tăng MCBGTKS. Vì vậy, chủ đề Ngày Dân số năm nay là “Kiểm soát có hiệu quả tốc độ gia tăng tỉ số GTKS vì hạnh phúc của mỗi gia đình, vì sự phát triển bền vững của đất nước” – TS Dương Quốc Trọng nói.

 

Theo TS Dương Quốc Trọng, trong các hoạt động can thiệp đặc biệt cần quan tâm chính sách ưu tiên nữ, ưu tiên đối với những gia đình sinh con một bề là gái chứ không chỉ dừng lại ở bình đẳng giới. Cần tăng cường, rà soát sửa đổi, bổ sung chính sách pháp luật, tuyệt đối nghiêm cấm mọi hình thức lựa chọn giới tính.

 

Trong tất cả các giải pháp, quan trọng nhất vẫn là truyền thông thay đổi nhận thức, thay đổi hành vi của người dân. Bên cạnh đó, việc tăng cường cam kết về mặt chính trị phải được đặt lên hàng đầu. Một mình ngành Y tế, Dân số không thể đạt được sự thành công trong việc giảm thiểu MCBGTKS nếu không có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

 

Trong thời gian qua, ngành Dân số đã cố gắng khống chế tốc độ gia tăng TSGTKS và bước đầu đã có kết quả: Giai đoạn 2006 - 2008, TSGTKS tăng 1,15 điểm phần trăm/năm; Giai đoạn 2009 đến nay, TSGTKS tăng 0,6 điểm phần trăm/năm. Tuy nhiên với mức tăng đó vẫn còn là quá cao và cần phải giảm mạnh hơn nữa.