Phòng bệnh cho sản phụ (2): Cẩn trọng khi sốt cao

> Phòng bệnh cho sản phụ (1): Cảm lạnh sau sinh

Có nhiều nguyên nhân gây sốt sau sinh, một phần là do cơ thể sản phụ yếu, dễ bị môi trường tác động. Ngoài ra, hệ miễn dịch kém nên khả năng bị lây bệnh của sản phụ cao. Sốt sau sinh nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng...

 

Nhập viện vì chủ quan

Sinh cậu con trai thứ hai, cho rằng "kinh nghiệm đầy mình" nên chị Hoàng Thu Nga, ở Hải Phòng chủ quan khi bị sốt. Chị cứ đinh ninh nguyên nhân sốt là do... xuống sữa nên cứ âm thầm chờ sốt giảm.

Đến ngày thứ 4, sữa ít dần, chị Nga không thể gượng dậy cho con bú được nữa, gia đình mới đưa đến viện. Các bác sĩ cho hay, chị bị sốt nhiễm trùng sau sinh, nếu để nặng hơn có thể tử vong. "Tôi phải điều trị 1 tuần trong viện, 3 ngày đầu uống kháng sinh liều cao nên không thể cho con bú, phải vắt sữa bỏ đi. 4 ngày sau hạ liều điều trị, tôi xin bác sĩ cho con được vào bú mẹ", chị Nga kể lại.

Còn với chị Mài Ngọc Nhung, ở Hà Nam thì sau trận sốt đã biết  "cạch đến già" với sự kiêng khem quá mức. Chị Nhung vốn là nhân viên tiếp thị, phải thường xuyên đi lại tiếp xúc khách hàng. Do công việc nhiều nên chị không đủ thời gian đọc sách báo hướng dẫn chăm sóc con, mà phó thác hoàn toàn kinh nghiệm của người đi trước. Từ ngày sinh cháu, chị được nằm một chỗ trong phòng kín, chỉ có việc ăn và cho con bú. Được 3 tuần, chị bị sốt 39 độ, cả nhà phát hoảng vội đưa vào viện. Các bác sĩ cho biết, nguyên nhân sốt do ứ đọng sản dịch.

 

Sau sinh, phụ nữ nên ăn uống đầy đủ dưỡng chất, vận động nhẹ nhàng để cơ thể khỏe mạnh. (Ảnh: T.L)

Theo điều dưỡng Đặng Thị Nghĩa, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, hầu như bà mẹ nào sau sinh cũng gặp dấu hiệu sốt xuống sữa, thường sốt 37,5- 38 độ và  khoảng nửa ngày là hết. Nhưng nếu sốt từ 38 độ trở lên, mệt mỏi dài ngày, sản phụ cần được đưa đi khám ngay.  Sốt sau sinh khá nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng, mức độ nguy hiểm tùy thuộc vào nguyên nhân gây sốt.

Những điều  không nên khi   thai phụ bị sốt: 7 Không nên cố gắng chịu đau ở nhà. 7 Không chủ quan với những biến đổi trong cơ thể. 7 Không tự ý uống thuốc hạ sốt. 7 Kiêng khem quá cực đoan, mặc quần áo quá kín, lười vận động.

Sốt có thể do bệnh nội và ngoại khoa: Viêm đường tiết niệu, sốt rét, viêm phổi, thương hàn, sốt siêu vi... Hoặc nhiễm khuẩn vết mổ, sang chấn khi sinh. Nếu sinh mổ, hầu hết các sản phụ  đều có sốt phản ứng nhẹ. Một số dấu hiệu chính của sốt do nhiễm khuẩn vết mổ như: Vết mổ sưng, có dịch tiết là máu hoặc mủ, tấy đỏ quanh vết khâu. Nếu sốt do viêm đường tiết niệu thì sản phụ bị đái dắt, đái buốt, đau vùng kín... Trường hợp sản phụ bị viêm bể thận cấp, có thể đái buốt, sốt cao, rét run, đau vùng sườn thắt lưng, chán ăn, buồn nôn.

Sốt sau sinh cũng có thể do các bệnh về vú, thường là tắc tia sữa. Theo điều dưỡng Đặng Thị Nghĩa, phần đông sản phụ đến  viện vì nguyên nhân này. Có thể bị cương vú với dấu hiệu chính như: Vú sưng đau cả 2 bên, xuất hiện từ 3 - 5 ngày sau đẻ. Bị viêm vú với dấu hiệu chính: Cương, đau, đỏ, thường chỉ bị một bên. Áp xe vú với dấu hiệu chính là: Căng to, sưng đỏ...

BS. Th.S Bạch Cẩm An, Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Trung ương Huế cho biết: Trong số những nguyên nhân gây sốt ở bà mẹ sau sinh, nhiễm trùng hậu sản - tức là nhiễm khuẩn xuất phát từ bộ phận sinh dục là nguy hiểm nhất. Vi khuẩn có thể lây từ tay của người hộ sinh, từ các dụng cụ đỡ đẻ, từ mụn nhọt ở da của những người xung quanh, từ các vi khuẩn gây bệnh có sẵn trong đường sinh dục của sản phụ... xâm nhập vào cơ thể. Nó có thể xâm nhập vào một hay nhiều cơ quan nội tạng người bệnh. "Nhiễm khuẩn hậu sản có thể gây viêm vùng chậu. Nếu không được điều trị triệt để sẽ dẫn tới choáng nhiễm khuẩn, suy thận, có thể tử vong. Về lâu dài có thể bị viêm vùng chậu mãn tính, chửa ngoài tử cung hoặc vô sinh", bác sĩ Bạch Cẩm An cho hay.

Cần tỉnh táo xác định nguyên nhân

Theo các bác sĩ sản khoa, một điều không tốt của nhiều  bà mẹ sau sinh là lười vận động, ăn mặc kín mít quá mức, kiêng khem vô lý, không tắm rửa dài ngày khiến nhiều người bị ứ đọng sản dịch, viêm nội mạc tử cung gây sốt. Nhiễm khuẩn hậu sản phải được điều trị càng sớm càng tốt. Ngay cả khi được điều trị, nhiễm khuẩn vẫn có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng. Vì vậy, điều quan trọng phải giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, chủ động phòng ngừa tích cực.

Theo bác sĩ Bạch Cẩm An, dù bị sốt do bất kỳ lý do gì, bệnh nhân cũng cần nhanh chóng được đưa đến cơ sở y tế có uy tín. Với các trường hợp sốt do các nguyên nhân về vú, nếu người mẹ đang cho con bú và con không bú được thì khuyến khích mẹ vắt sữa bằng tay hoặc bằng bơm hút. Nếu người mẹ đang cho con bú và con bú được, cần khuyến khích tăng số lần cho bú. Hướng dẫn tư thế bú đúng. Làm giảm đau tức bằng cách chườm lạnh, xoa vùng gáy và sau lưng, vắt sữa làm ướt đầu vú cho con dễ bắt vú.

"Sốt do nhiều nguyên nhân, phải tìm ra nguyên nhân mới có hướng điều trị. Ngoài sốt xuống sữa sẽ theo tự nhiên mà mất đi, còn lại các nguyên nhân khác không được tự ý điều trị ở nhà, đặc biệt là việc mua thuốc uống hạ sốt, hệ quả sẽ khôn lường. Ví dụ nếu sốt nhiễm trùng sau đẻ mà uống thuốc hạ sốt có thể khiến bệnh nặng thêm, có trường hợp phải mổ cắt tử cung, nặng hơn có thể gây nhiễm trùng huyết, gây tử vong", bác sĩ Cẩm An khuyến cáo.

Theo điều dưỡng Đặng Thị Nghĩa, một vấn đề về tâm lý khiến nhiều sản phụ chủ quan với sốt sau sinh là do bà mẹ thường có cảm giác mệt mỏi, nhiều người còn bị ức chế tâm lý, nếu sinh con đầu lòng sẽ không quen với giờ giấc thất thường, kèm theo việc quá chăm chút đến con, nên không để ý đến sự thay đổi của bản thân. Nhiều người còn nghĩ mệt mỏi hay "nóng trong người" là do mất ngủ, mặc kín, ở kín, nằm than... Sự ngộ nhận này không hề có lợi cho sức khỏe.

 

Quỳnh An