Sẽ xóa bia hơi vỉa hè như xóa.. hàng rong?

Khung cảnh tấp nập ở phố bia “tây” Tạ Hiện, Hà Nội. Ảnh: V.Nguyễn

 

Tạ Hiện – con phố cổ chỉ dài chừng 100m, nối Hàng Buồm và Lương Ngọc Quyến (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với du khách quốc tế. Ngoài vỉa hè và các căn nhà được TP Hà Nội lát đá và trùng tu làm thí điểm cho toàn bộ khu phố cổ, Tạ Hiện chỉ có bia và đồ nhậu, cùng không khí náo nhiệt mỗi buổi chiều và đêm. Bất kể mùa nóng hay lạnh, vỉa hè Tạ Hiện và các con phố lân cận luôn ngập khách. Bàn ghế thô sơ cùng bia, đồ ăn tràn ngập xuống lòng đường… Tất cả những hình ảnh đó từ rất lâu đã là một trong những “đặc sản phố cổ”, Tây cũng khoái và ta cũng thích. Dù 2014 là Năm trật tự văn minh đô thị của Hà Nội thì Tạ Hiện và những con phố tương tự khu vực trung tâm quận Hoàn Kiếm vẫn là nơi “bất khả xâm phạm”. Nhưng điều đặc biệt là không ai thấy phiền lòng về sự ồn ào và vi phạm trật tự vỉa hè đó!

Nhưng tất cả những hình ảnh hay ho này trong mắt du khách và người dân Thủ đô sẽ biến mất nếu đề xuất về quản lý và kinh doanh bia của Bộ Công Thương được thông qua, trở thành Nghị định của Chính phủ và được thực hiện triệt để. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc kinh doanh bia tại các địa điểm trường học, bệnh viện, công sở, vỉa hè là hành vi vi phạm quy định pháp luật. Chưa kể, dự thảo Nghị định còn cấm bán bia cho người có… biểu hiện say bia, say rượu; cho phụ nữ có thai hoặc trong thời gian đang cho con bú; cho người đang có bệnh lý về lạm dụng sử dụng bia, rượu; cấm sử dụng lao động dưới 18 tuổi phục vụ tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh bia…

Đem thông tin này chia sẻ với nhiều chủ quán nhậu tại phố Tạ Hiện, chúng tôi chỉ nhận được những vẻ mặt ngạc nhiên và sau đó là tiếng cười nắc nẻ. Ông Lương Hữu Phái, chủ quán bia gần khách sạn Camel City hài hước: “Chúng tôi thực sự không quan tâm lắm. Chuyện cấm trông xe, rồi cấm bán hàng rong này khác thì tùy từng nơi, chứ cấm ở phố cổ thì khó lắm. Rồi chúng tôi vẫn bán hàng bình thường, chả vấn đề gì cả. Nó đã là văn hóa của dân mình rồi, không nên cố thay đổi làm gì…”.

Và quả thực, nơi đây đúng là “bất khả xâm phạm”! Khách đến uống bia ở Tạ Hiện, Gia Ngư, Lương Ngọc Quyến… trước khi ngồi vào bàn phải đi xe máy theo đội ngũ trông xe tự phát nằm sâu trong các con ngõ nhỏ với mức giá… 10.000 đồng/xe. Cảnh chèo kéo, mời gọi không mấy đẹp đẽ chiều nào cũng rộn ràng ở những phố bia… Mọi chuyện đều trở thành bình thường và đã là nét đặc trưng của những con phố mà khách du lịch nước ngoài yêu thích. Các quyết định về cấm bán hàng rong, kinh doanh vỉa hè, cấm trông xe tự phát… của Hà Nội gần như vô hiệu ở “vùng lõi”. Và những con phố này là minh chứng rõ nhất việc các văn bản quy phạm pháp luật có được triển khai một cách triệt để, công bằng.

 

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, tự nhận mình là người cũng thích uống bia vỉa hè nhưng TS Trịnh Hòa Bình, Giám đốc Trung tâm Điều tra dư luận xã hội và truyền thông đại chúng (Viện Xã hội học Việt Nam) lại tỏ quan điểm ủng hộ đề xuất của Bộ Công Thương trong dự thảo về quản lý sản xuất, kinh doanh bia. “Chúng ta muốn hướng đến xã hội văn minh nhưng lúc nào cũng vỉa hè. Chẳng lẽ lúc nào cũng buôn bán trao tay, đứng đầu đường, xó chợ mua hàng hóa? Thực ra, mọi người cứ hay xúm vào chỉ trích các đề xuất như thế. Quan niệm như thế là đúng, chẳng qua mình bầy hầy mà không theo được, rồi bắt gọt chân cho vừa giầy. Rồi lại bảo là các bộ, ngành soạn quy định thiếu tính khả thi…”, ông Bình nói.

Theo chuyên gia xã hội học này, vì sao không khả thi lại là lỗi của các cơ quan chức năng, lỗi của toàn xã hội. Ông Bình nói: “Nếu cứ suy nghĩ thế thì chẳng bao giờ ra được bất cứ quy định gì. Cái mong mỏi ấy, ý tưởng và ý chí đấy xét đến cùng là tốt, để hướng đến một xã hội văn minh, quan trọng là đưa ra làm sao để thực hiện được. Như vậy thì cần phải có bước đi. Và những văn bản, dự thảo đấy rõ ràng là chẳng sai gì cả. Câu chuyện ở đây là đưa vào vận hành ra làm sao, lực lượng xã hội nào phải có trách nhiệm, các lực lượng chức năng thi hành ở cộng đồng thế nào…, chứ đừng trách Bộ Công Thương. Không khả thi thì cũng không phải lỗi của họ”.

Không hoàn toàn đồng tình với quan điểm này, một chuyên gia xã hội học khác (xin giấu tên) cho biết, sở dĩ nhiều quy định đưa ra bị phản ứng mạnh hoặc thiếu khả thi là do không xét đến điều kiện xã hội thực tế. Nếu ban hành nhưng không thực hiện được thì những quy phạm luật pháp lại không còn giá trị, làm giảm đi sự tôn nghiêm của nó. “Ví dụ, dự thảo của Bộ Công Thương soạn như vậy, nếu vì lý do nào đó mà các cơ quan chức năng “trừ” khu vực phố cổ của Hà Nội ra thì còn gì sự công bằng, thượng tôn luật pháp”, chuyên gia này đánh giá, đồng thời cho rằng sẽ rất nhạy cảm nếu các quy định động chạm vào thói quen, văn hóa hưởng thụ cuộc sống của người dân.