Số phận kỳ lạ của cô công nhân bốc vác thành... công chúa Trung Phi

> Sự thật chuyện trao nhầm công chúa cho tổng thống "vương quốc kim cương"

Martine Bokassa "công chúa" thật.

Khi độc giả khắp hang cùng ngõ hẻm đều đón chờ báo Trắng Đen để đọc loạt bài về công chúa của Tổng thống Bokassa và bàn tán sôi nổi thì cánh nhà báo cũng sốt đùng đùng. Tất cả các báo đều đua nhau tung phóng viên đi khai thác đề tài nóng bỏng này. Tuy nhiên mọi tin tức đều bị chính quyền Sài Gòn khi đó bịt kín.

Truy tìm sự thật giữa hai "làn đạn"

Trong bối cảnh đó, báo Trắng Đen huy động toàn bộ tòa soạn tìm tài liệu để chứng minh câu chuyện đưa ra là có thật. Phóng viên được chia thành hai hướng, một nhóm phóng viên âm thầm nhanh chóng tìm được các hồ sơ gốc của cô gái tên Martine, càng nhiều chứng cứ càng tốt. Nhóm còn lại phải chuẩn bị đối phó với chính quyền Sài Gòn, phản ứng của bộ Ngoại Giao, phản ứng của Pháp, của Trung Phi và chính bản thân Tổng thống Bokassa. Cũng vào thời điểm đó, phóng viên tờ Time nổi tiếng của Mỹ đã tới toàn soạn báo Trắng Đen thương lượng mua lại bản quyền tài liệu và hình ảnh của cô Martine để khai thác. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc báo chí quốc tế đã vào cuộc khiến vấn đề càng trở nên hệ trọng.

Dù như ngồi trên chảo lửa là thế nhưng tin vui từ nhóm phóng viên điều tra "vụ án" công chúa Bokassa cũng liên tục được gửi về. Theo đó họ đã thu được thêm rất nhiều hồ sơ để chứng minh thân thế công chúa thật. Công lớn trong việc điều tra vụ án hy hữu này phải kể đến trước tiên là nữ phóng viên của nhật báo Trắng Đen có tên Lam Hồng Cúc. Nhà báo nữ kỳ cựu này đã cải trang thành một cô gái nông dân, mặc bộ đồ bà ba đen, đội nón lá, chân đi guốc, tay xách giỏ đệm lặn lội từ Sài Gòn xuống Rừng Sác (nay là Cần Giờ), đến tận một xã vùng sâu nơi bà Nguyễn Thị Huệ từng sinh sống và sinh cô Martine ngay tại địa phương này để tìm tài liệu.

Và chính nhà báo này đã tìm được tờ giấy chứng minh bà Nguyễn Thị Huệ sinh cô con gái tên Nguyễn Thị Martine với tên cha là J.B.Bokassa. Còn tờ giấy khai sinh do ông Sáu cung cấp chỉ là tờ "thế vì khai sinh" do bà Huệ làm sau này không ghi tên cha vì trước đó bà Huệ đã làm mất tờ giấy chứng sinh của bệnh viện. Điều đặc biệt là ngoài giấy chứng sinh của bệnh viện, Lam Hồng Cúc còn lấy được cả khai sinh gốc của cô Martine dán trong sổ hộ tịch. Thủ được 2 tờ giấy này, coi như báo Trắng Đen đã có trong tay "bửu bối" để giành lại thế "thượng phong" với các thứ áp lực chực chờ đổ ập xuống tờ báo.

Để chuẩn bị cho kỳ kế tiếp, tòa soạn báo Trắng Đen cho chụp lại nhiều bản sao giấy chứng sinh và khai sinh của cô Martine rồi lên phương án tung tài liệu này ra bằng hai con đường: một là công khai trên mặt báo để khẳng định loạt bài đã đăng là chính xác, hai là gửi theo đường ngoại giao qua Tòa đại sứ Pháp để nhờ chuyển đến Trung Phi. Nhận định "cái gật đầu của Tổng thống Bokassa là mấu chốt của vấn đề" nên tòa soạn báo Trắng Đen đồng thời chuyển một bộ hồ sơ qua đường hàng không đến phóng viên thường trú của báo tại Pháp và phóng viên này mang tận tay tới Bộ ngoại giao Pháp đề nghị chuyển cho Tổng thống Bokassa bằng hình thức khẩn cấp. Bộ hồ sơ này gồm giấy chứng sinh, khai sinh và hình của cô Martine, bà Nguyễn Thị Huệ và ông Bokassa chụp chung lúc còn là trung sĩ khi tham gia đội quân viễn chinh của Pháp xâm lược Việt Nam. 

Giữa lúc mọi cái đầu đang căng thẳng, tòa soạn như ngồi trên "chảo lửa" nóng ran thì phóng viên thường trú của báo Trắng Đen ở Pháp gọi về cho biết hồ sơ về cô Martine đã tới tay Tổng thống Bokassa và Cộng hòa Trung Phi đã có công hàm gửi qua Sài Gòn. Và không lâu sau đó, trong một buổi trưa trực tại tòa soạn như thường lệ, nhà báo Nguyên Việt đã nhận được bức điện tín gửi tới bằng đường bưu điện, bức điện tín nội dung hoàn toàn bằng tiếng Pháp, ghi nơi gửi là Bangui (Thủ đô của nước cộng hòa Trung Phi). Bức điện tín ngay lập tức được dịch ra với nội dung: Tổng thống Bokassa xác nhận bà Nguyễn Thị Huệ là vợ của ông ở Sài Gòn trước đây hơn 15 năm và người đàn ông da đen chụp chung trong ảnh với bà Huệ chính là ông Bokassa.

Số phận kỳ lạ của cô công chúa làm nghề… bốc vác

Quay sang câu chuyện về thân thế của Tổng thống Bokassa thì được biết, nước Công hòa Trung Phi của vị tổng thống này được Pháp trao trả độc lập vào ngày 13/8/1960. Đây là một nước nghèo, đất rộng người thưa, tài nguyên thiên nhiên chủ yếu là các mỏ, quặng kim cương, coban, sắt… với diện tích khoảng 662.984 km2. Từ khi được Pháp trao trả độc lập, Cộng hòa Trung Phi do Tổng thống D.Đacô lãnh đạo. Năm 1966, trung tá Jean Beldel Bokassa đứng đầu một binh đoàn, dẫn quân về lật đổ Tổng thống D. Đacô để nắm quyền lãnh đạo Cộng hòa Trung Phi, tự phong đại tá rồi vọt lên… đại tướng chỉ trong vòng có mấy ngày và lên cầm quyền. Trước khi làm Tổng thống, rồi Hoàng đế nước Trung Phi, Jean Beldel Bokassa đi lính cho Pháp. Trong chiến tranh Thế giới lần thứ II, Bokassa theo đội quân lê dương đi đánh thuê nhiều nước như Ma rốc, Algierie và vào năm 1953 có mặt ở miền Nam Việt Nam. Lúc bấy giờ Bokassa mang cấp bậc trung sĩ nhất, đóng quân tại Chánh Hưng, Sài Gòn.

Hồi tưởng lại những ký ức về vụ "công chúa giả công chúa thật", ông Dương Đức Dũng, nguyên là phóng viên của báo Trắng Đen cho biết: Người chú mang tập hồ sơ đến báo Trắng Đen để đòi lại thân thế cho cháu mình cũng chính là chủ hôn của đám cưới giữa Tổng thống Bokassa và bà Nguyễn Thị Huệ. Người chủ hôn thứ hai là ông Linh Quang Viên, một trung tướng của của Chính quyền Sài Gòn cũ. Ngày đó, việc cưới được một người lính lê dương làm chồng đã giúp bà Huệ có một cuộc sống khá thoải mái. Tuy nhiên, khi Pháp thua trận tại Điện Biên Phủ, phải ký hiệp định đình chiến ngày 20/7/1954, rồi rút quân đội về nước thì Bokassa lúc này cũng phải theo đoàn quân thua trận của Pháp lên tàu về nước, để lại cái thai trong bụng bà Huệ, không biết là gái hay trai.

Sau khi chồng về nước, bà Huệ phải một thân một mình tự bươn chải, sống một cuộc sống nghèo khổ. Martine lớn lên cũng chỉ biết mặt bố mình qua một số bức ảnh kỷ niệm mà bà Huệ còn giữ lại. Vào thời điểm ngay trước khi có thông tin Tổng thống Bokassa đi tìm người con rơi ở Sài Gòn thì Martine đang làm… bốc vác cho nhà máy xi măng Hà Tiên, gần Thủ Đức. Những lúc rảnh thì lại đi làm… phu thợ hồ để kiếm thêm thu nhập. Sau khi việc công chúa thật công chúa giả được phân định trắng đen, Tổng thống Bokassa đã mời chủ bút báo Trắng Đen là ông Việt Định Phương cùng vợ là bà Phúc Hà và hai phóng viên nữa qua Trung Phi. Tổng thống Bokassa đã tiếp đãi đoàn nhà báo Trắng Đen như thượng khách, ông rất hoan hỉ đón nhận cô Martine. Riêng công chúa giả Baxi đã được Bokassa cho ở lại Trung Phi và nhận làm con nuôi, một cách cư xử rất khôn khéo, có hậu. Còn bà Huệ về sau mỗi tháng đều được Tổng thống Bokassa trợ cấp một khoản tiền gửi qua ngân hàng.