Tàu chợ chạy đường cao tốc

Nếu quy ra tiền đồng, con số “phát sinh” tăng thêm này là hơn 7.000 tỷ đồng, tương đương với khoản thu ngân sách mỗi năm của 5-6 tỉnh, thành lớn cộng lại. Người ta cũng sửng sốt bởi, với tổng mức đầu tư mới được phê duyệt tăng, trung bình mỗi km trong số 13,5 km của tuyến đường sắt này ngốn tới 66 triệu USD. Có nghĩa là, mỗi một mét đường sắt trên cao “chén” của ngân sách Nhà nước chừng 1,4 tỷ đồng.

Rất nhiều lý giải từ lãnh đạo của Ban quản lý Dự án đường sắt trên cao (Bộ GTVT) về lý do của cái sự phát sinh khủng này. Nào là trượt giá tiền tệ. Nào là tăng mặt bằng, nhùng nhằng giải phóng đất đai. Nào là làm thêm đường tránh Quốc lộ 6, thêm nhà ga. Rồi thậm chí là thay vỏ tàu bằng inox cho đỡ… làm xưởng sơn. Rồi nữa là tăng chi phí đào tạo, “chuyển giao công nghệ” (nghe đâu cũng xấp xỉ 3 triệu USD, khoảng hơn 60 tỷ đồng)… Có nghĩa là, rất nhiều nguyên nhân “khách quan” đã được đưa ra để lý giải cho bàn dân thiên hạ biết cái việc, vì sao mỗi mét đường sắt này lại ngốn tới 1,4 tỷ đồng? Và nhiều lý do đã được đưa ra để biện minh vì sao chi phí tăng thêm lại gần bằng với… làm thêm một con đường sắt tương tự.

Thôi thì nghe nào biết vậy! Miễn mô tả việc 1,4 tỷ đồng nếu xếp chồng lên nhau trong chiều dài 1m sẽ cao bao nhiêu, lớn ngần nào. Miễn bàn luôn cả chuyện vì sao tuyến đường sắt trên cao này lại cần thiết đến mức phải ngốn bằng mọi giá một nguồn tiền lớn đến thế. Những con số, dù sao đã tự nói lên tất cả. Chỉ có vài điều “nho nhỏ” muốn được giải bày. Đơn giản như cái chuyện đào tạo, tập huấn “chuyển giao công nghệ” mà hết những hơn 60 tỷ đồng chẳng hạn. Nó khủng khiếp quá! Không hiểu cán bộ giao thông “học” ở đâu, “học” bằng phương tiện gì mà tốn kém thế. Rồi đơn giản nữa, việc thay vỏ tàu bằng Inox cho “đỡ làm xưởng sơn” chẳng hạn. Nghe có vẻ quá cầu kỳ và hơi… lãng xẹt.

Thôi thì nghe nào biết vậy! Song có những chuyện lại hơi… hoang mang. Cái tuyến đường sắt trên cao dài có 13,5km nhưng được thiết kế tới 12 nhà ga. Chuyện nhiều nhà ga với đời sống đô thị là cần thiết. Tuy nhiên, nếu nhiều nhà ga như vậy, liệu có nên đầu tư thiết kế một tuyến đường có tốc độ tối đa là… 80km/h không? Có nên trang bị một đoàn tàu có thể chạy với tốc độ như thế này không, khi mà trên thực tế cứ 1km là nó lại… dừng đón khách? Có nên tốn kém để hiện đại hóa một tuyến đường và một đoàn tàu vận tốc 80km/h khi mà trên thực tế nó luôn luôn và mãi mãi chỉ chạy với vận tốc khoảng 20 – 30km/h?

Không lẽ tốn kém rất nhiều tiền của dân chỉ để làm một con đường sắt cao tốc, những con tàu cao tốc nhưng lại vận hành cho những chuyến… “tàu chợ” chạy?