Tags:
Tết Nguyên tiêu là Tết gì? Mang ý nghĩa gì trong đời sống của người dân Việt?
GĐXH - Tết Nguyên tiêu mang ý nghĩa vô cùng thiêng liêng của người dân Việt. Vào ngày này, các gia đình sẽ cùng nhau đi chùa, bày mâm cỗ cúng để tỏ lòng thành kính với Phật và tổ tiên, đồng thời, cầu mong may mắn, phước lành.
Tết Nguyên tiêu là gì?
Tết Nguyên tiêu hay Rằm tháng Giêng một ngày lễ quan trọng theo quan niệm của người dân Việt.
Tết Nguyên tiêu cũng gọi là Nguyên Tịch, Nguyên Dạ, còn gọi là Tết Thượng Nguyên. Nguyên tiêu nghĩa là đêm trăng đầy nhất của tháng đầu tiên trong năm, tức Rằm tháng Giêng. Đêm trăng sáng khởi đầu của một năm mới với hương khí tinh nguyên của tiết trời ấm lành, tràn đầy sức sống mùa Xuân.
Rằm tháng Giêng diễn ra từ giữa đêm 14 (đêm trước trăng rằm) đến hết ngày 15 (đêm trăng rằm) của tháng Giêng Âm lịch.
Tết Nguyên tiêu hay Rằm tháng Giêng một ngày lễ quan trọng theo quan niệm của người Việt. Ảnh minh họa: TL
Sự tích ngày Tết Nguyên tiêu
Nhiều tài liệu nhắc đến Tết Nguyên Tiêu bắt nguồn từ thời Tây Hán, Trung Quốc. Tên gọi Nguyên Tiêu còn gắn liền với sự tích nàng cung nữ hiếu thảo Nguyên Tiêu và đại thần Đông Phương Sóc thời Tây Hán.
Tương truyền Hán Vũ Đế có một sủng thần tên là Đông Phương Sóc, tính tình lương thiện, khôi hài. Mùa đông năm nọ, tuyết rơi liền mấy hôm, Đông Phương Sóc đến ngự hoa viên, chợt phát hiện có một cung nữ nước mắt đầm đìa đang định nhảy xuống giếng tự vẫn. Đông Phương Sóc vội chạy đến ngăn lại, hỏi rõ sự tình. Thì ra, cô cung nữ tên là Nguyên Tiêu, từ khi vào cung đến nay cô chưa được gặp mặt người thân, mỗi năm khi Xuân đến lại càng nhớ nhà, cảm thấy mình không báo hiếu được cho song thân nên tìm đến cái chết. Đông Phương Sóc cảm động, liền hứa rằng nhất định sẽ tìm cách để cô đoàn tụ với gia đình.
Ông tung tin thành Trường An sẽ bị Hỏa thần thiêu rụi khiến nhiều người dân lo sợ. Sau đó đưa ra hiến kế với nhà vua rằng vào ngày Rằm tháng Giêng này vua cùng người nhà nên lánh nạn ngoài cung, trong ngày đó sẽ cho sẽ cho người treo đèn lồng đầy sân giả cảnh lửa cháy để lừa Hỏa thần.
Hán Vũ Đế đã đồng ý với kế sách này của Đông Phương Sóc và thế là từ đó vào ngày Rằm tháng Giêng hằng năm cả nước đều treo đèn lồng và các cung nữ đều có thể gặp mặt người thân của mình. Ngày lễ này đã được lưu truyền, lan rộng qua nhiều thế kỷ và ảnh hưởng đến Việt Nam. Tuy nhiên tại Việt Nam Tết Nguyên tiêu đã có sự biến tấu và khác biệt so với Trung Quốc.
Ý nghĩa ngày Tết Nguyên tiêu
Tết Nguyên tiêu có nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm mới. Trong đó, "Nguyên" mang hàm ý thứ nhất, "Tiêu" nghĩa là đêm. Ngoài ra, Tết Nguyên tiêu còn được gọi là Tết Thượng Nguyên, nhằm phân biệt với 2 dịp rằm lớn khác là Tết Trung Nguyên (Rằm tháng Bảy), Tết Hạ Nguyên (Rằm tháng Mười).
Dịp Rằm tháng Giêng cũng là một dịp lễ quan trọng đối với Phật giáo, nổi tiếng với câu nói "Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng" hay "Lễ Phật quanh năm không bằng ngày Rằm tháng Giêng".
Vào ngày này, các gia đình sẽ cùng nhau đi chùa, bày mâm cỗ cúng để tỏ lòng thành kính với Phật và tổ tiên của mình, đồng thời, cầu mong may mắn, phước lành.
Tết Nguyên tiêu ở Việt Nam khác Tết Nguyên tiêu ở Trung Quốc thế nào?
Tết Nguyên tiêu tuy được du nhập vào Việt Nam từ Trung Quốc, nhưng cũng có sự biến hóa phù hợp với phong tục tập quán truyền thống của nước ta.
Đối với người Hoa, đây là một lễ hội hoa đăng, họ sẽ thả đèn lồng cầu nguyện cho năm mới bình an. Trong khi đó, ở Việt Nam, vào dịp này, các Phật tử khắp nơi sẽ đi chùa lễ Phật nhằm cầu mong gia đạo bình an.
Các chùa cũng thường tổ chức Đàn Dược sư, tụng kinh Dược sư trong suốt tháng Giêng. Đồng thời, chùa kêu gọi các Phật tử cùng tụng niệm mong muốn phước báo an lành đến mọi người, mọi nhà.
Những việc nên làm vào ngày Tết Nguyên tiêu
Ngày 14 hoặc 15 của Tết Nguyên tiêu, Rằm tháng Giêng, người dân thường sẽ lên chùa lễ Phật để sám hối cho gia đình, bản thân, cầu mong bình an, gia tăng phúc thọ.
Khi đi lễ chùa ngày Rằm tháng Giêng, mọi người chỉ nên sắm lễ chay, ăn mặc nghiêm trang, kín đáo và thành tâm cầu khấn.
Trước khi cúng Rằm tháng Giêng, các gia đình cần lau chùi, dọn dẹp bàn thờ gia tiên sạch sẽ. Nên thắp một nén nhang khấn xin thần linh, tổ tiên về việc lau dọn. Tuyệt đối không xê dịch bát hương trong quá trình lau dọn bàn thờ. Các vật phẩm cúng được bày biện gọn gàng, đúng thứ tự, tránh đổ vỡ.
Chuẩn bị hoa tươi và mâm cúng gia tiên một cách chu đáo để thực hiện nghi lễ cúng Rằm tháng Giêng. Đặc biệt, khi thắp hương cần phải ăn mặc chỉnh tề, đứng đắn. Tuyệt đối không được mặc quần đùi, áo cộc hay ăn mặc luộm thuộm...
Nên làm việc thiện trong ngày Tết Nguyên tiêu để tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn. Khi đó, sẽ cảm thấy cuộc sống nhẹ nhàng và ý nghĩa hơn.
Vào ngày Rằm tháng Giêng, người ta thường phóng sinh cá chép, cá cảnh, chim ri… Nên chọn những nơi vắng vẻ, không có người săn bắt để đảm bảo những con vật này có thể sinh sống khi được phóng sinh.
Ngày Tết Nguyên tiêu các gia đình thường bày mâm cỗ cúng để tỏ lòng thành kính với Phật và tổ tiên của mình.
Tết Nguyên tiêu 2024 vào thứ mấy?
Năm nay, Tết Nguyên tiêu rơi vào ngày thứ Bảy, 24/2/2024 (Dương lịch).
Tết Nguyên tiêu có được nghỉ không?
Tuy Tết Nguyên tiêu hay là Rằm tháng Giêng được xem là một dịp lễ quan trọng trong năm nhưng lại không phải là ngày nghỉ lễ Tết hằng năm của người lao động.
Do đó, vào ngày Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Nguyên tiêu, người lao động vẫn phải làm việc bình thường, trừ trường hợp:
- Ngày Rằm tháng Giêng rơi vào ngày nghỉ hằng tuần.
- Người lao động có thỏa thuận khác.
Đi làm thêm giờ trong ngày Tết Nguyên tiêu năm nay người lao động được trả mức tiền lương là bao nhiêu?
Theo Điều 98 Bộ luật Lao động 2019 quy định:
"Tiền lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm
Người lao động làm thêm giờ được trả lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm:
- Vào ngày thường, ít nhất bằng 150%;
- Vào ngày nghỉ hằng tuần, ít nhất bằng 200%;
- Vào ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày.
Người lao động làm việc vào ban đêm thì được trả thêm ít nhất bằng 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc của ngày làm việc bình thường.
Người lao động làm thêm giờ vào ban đêm thì ngoài việc trả lương theo quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều này, người lao động còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày làm việc bình thường hoặc của ngày nghỉ hằng tuần hoặc của ngày nghỉ lễ, Tết.
Chính phủ quy định chi tiết Điều này".
Do Tết Nguyên tiêu hay còn gọi là Rằm tháng Giêng không thuộc ngày lễ Tết hằng năm. Theo đó, người lao động đi làm thêm giờ vào ngày Rằm tháng Giêng thì sẽ được người sử dụng lao động trả mức tiền lương như sau:
- Đi làm thêm giờ vào ban ngày: Hưởng ít nhất là bằng 150% lương của ngày làm việc bình thường.
- Đi làm thêm giờ vào ban đêm: Hưởng ít nhất là bằng 210% lương của ngày làm việc bình thường. Cụ thể thực hiện theo công thức sau đây:
Lương làm thêm giờ vào ban đêm = Lương làm thêm ngày thường + 30% lương ngày thường + 20% lương làm thêm giờ vào ban ngày = 150% + 30% + (20% x 150%) = 210%
* Nếu Tết Nguyên tiêu hay còn gọi là Rằm tháng Giêng rơi vào ngày nghỉ hằng tuần của người lao động thì mức lương như sau:
- Đi làm thêm giờ vào ban ngày: Hưởng ít nhất là bằng: 200% lương của ngày làm việc bình thường.
- Đi làm thêm giờ vào ban đêm: Hưởng ít nhất là bằng 270% lương của ngày làm việc bình thường. Cụ thể thực hiện theo công thức sau đây:
Lương làm thêm giờ vào ban đêm = Lương làm thêm ngày nghỉ hằng tuần + 30% lương ngày thường + 20% lương làm thêm giờ vào ban ngày = 200% + 30% + (20% x 200%) = 270%.
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Danh sách vị trí lắp đặt hơn 1.800 Camera AI ở Hà Nội
Đời sống - 1 giờ trướcGĐXH - Với mục tiêu nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân và đảm bảo tinh thần công khai, minh bạch, Công an TP Hà Nội đã chính thức thông báo các vị trí lắp đặt hệ thống 1.837 Camera AI trên toàn địa bàn thành phố.
Cụ ông sau mổ ruột thừa đi lạc hơn 30km trong đêm
Đời sống - 2 giờ trướcGĐXH - Một cụ ông 73 tuổi ở Nghệ An bất ngờ rời bệnh viện sau ca mổ ruột thừa rồi đi lạc suốt đêm, vượt quãng đường hơn 30km trước khi được người dân phát hiện, hỗ trợ đưa trở lại an toàn.
Lò Bầu trăm năm tuổi - điểm chạm quá khứ và tương lai của làng gốm Bát Tràng
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Nằm bên dòng sông Hồng uốn lượn, làng nghề Bát Tràng (xã Bát Tràng, Hà Nội) không chỉ nổi tiếng với truyền thống làm gốm lâu đời mà còn là nơi lưu giữ nhiều dấu ấn quý giá với biết bao thăng trầm của nghề. Giữa dòng chảy hối hả của thời gian, chiếc lò Bầu cổ như một miền ký ức mà khi chạm tới, lòng người lại bâng khuâng.
Tử vi tháng 2 âm lịch 2026: Dự đoán những điều bất ngờ đến với con giáp tuổi Tuất và Hợi sau Rằm tháng 2
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Tử vi tháng 2 âm lịch 2026 dự đoán sự nghiệp, tài lộc và tình cảm cho tuổi Tuất và Hợi. Khám phá những điều thú vị và cơ hội trong cuộc sống của bạn những ngày sau Rằm tháng 2 âm lịch.
Tin sáng 2/4: Phụ huynh cắt cơm bán trú sau vụ 300 tấn thịt lợn bệnh được đưa vào trường học; Dự báo tình hình nắng nóng tháng 4
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Lo ngại vệ sinh an toàn suất ăn bán trú, nhiều phụ huynh xin cắt cơm trưa cho con; Dự báo thời tiết tháng 4, nắng nóng gia tăng trên phạm vi cả nước...
Thái Nguyên: Chính quyền lên tiếng vụ nghi thực phẩm không đảm bảo ở Trường Mầm non Hòa Bình
Đời sống - 19 giờ trướcGĐXH - Từ một thông tin nghi vấn về thịt lợn có dấu hiệu bất thường trong bữa ăn của trẻ, Trường Mầm non Hòa Bình (xã Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên) bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý. Trong khi phụ huynh hoang mang, chính quyền địa phương đã khẩn trương vào cuộc, làm rõ thực hư sự việc.
Hà Nội: Nhếch nhác cảnh hàng quán, chợ cóc chiếm dụng vỉa hè, lòng đường và đất dự án ở Từ Liêm
Đời sống - 21 giờ trướcGĐXH - Tại ngõ 70 Nguyễn Hoàng và đường Dương Khuê (phường Từ Liêm), nhiều khu đất quy hoạch dự án và đất nông nghiệp hiện đang được tận dụng làm nhà xưởng, quán bia, gara ô tô và chợ cóc. Việc hình thành các khu kinh doanh tạm bợ này không chỉ gây mất mỹ quan đô thị, ô nhiễm môi trường mà còn tiềm ẩn nhiều nỗi lo về an toàn cháy nổ cho cư dân xung quanh.
Từ hôm nay (1/4/2026), hàng triệu người sẽ được hưởng lợi khi làm việc này trên VNeID
Đời sống - 21 giờ trướcGĐXH - Từ ngày 1/1/2024 chính sách mới nhất quy định về nhiều khoản phí, lệ phí thực hiện trên ứng dụng VNeID được miễn giảm. Nhiều cá nhân sẽ được hưởng lợi nhờ sự thay đổi này.
Bắc Ninh: Danh sách 791 trường hợp vi phạm tốc độ, bị phạt nguội từ ngày 23/3 - 29/3
Đời sống - 21 giờ trướcGĐXH - Trong tuần từ ngày 23/3 đến ngày 29/3/2026, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an tỉnh Bắc Ninh đã phát hiện và ghi nhận 791 trường hợp phương tiện vi phạm quy định về tốc độ thông qua hệ thống camera giám sát và các thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ.
Ngày sinh Âm lịch cát tường: Trẻ nhiều thử thách, về già an vui như ý
Đời sống - 22 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi, một số ngày sinh Âm lịch mang ý nghĩa đặc biệt, người sinh vào đó thường trải qua tuổi trẻ vất vả nhưng càng về sau càng hưởng phúc, cuộc sống tuổi già an nhàn, viên mãn.
Tử vi dự báo những thông tin thú vị cho con giáp Tý, Sửu, Dần, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Tuất, Hợi
Đời sốngGĐXH - Xem tử vi tuần mới của 12 con giáp, chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà đã có dự báo sự biến đổi của các phương diện cho con giáp Tý, Sửu, Dần, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Tuất, Hợi dưới đây. Đừng bỏ lỡ những thông tin thú vị.
