Thủ đô Hà Nội sau 5 năm mở rộng: Kẻ về Thủ đô, người sang đất Tổ

Từ Tân Tiến nhìn sang Tân Đức. Ảnh: Hữu Thông

Đứng từ phía xóm Tân Tiến (xã Cổ Đô, huyện Ba Vì), ông Lê Văn Núi, một người Tân Tiến cho hay: “Thuở còn bé, người Tân Tiến muốn ra bãi nổi Tân Đức chỉ cần ngồi trên thuyền đẩy một con sào là sang đến nơi. Mùa cạn, có thể lội bộ mấy bước chân là ra đến bãi. Ấy vậy mà qua thời gian, bãi nổi Tân Đức ngày càng bị đẩy sang bên phía bờ Bắc. Cái bãi này giống như không có chân ấy, nó vẫn đang bị nước sông Hồng đẩy dạt sang bên kia”.

Xóm chài nhỏ bé Tân Tiến nhìn bề ngoài vẫn vậy, nằm khiêm nhường bên bờ sông Hồng, rất đỗi thanh bình nơi khúc sông được phù sa bồi đắp thành những bờ bãi mênh mông đẹp mê hồn. “Mới đó, Tân Đức vẫn là một phần máu thịt của mảnh đất xứ Đoài, dù ngăn sông cách đò; nhưng thời gian vụt qua, đã 5 năm trở thành dân đất Tổ”, ông Nguyễn Công Tuận, lão nông người Tân Đức hồi cố dĩ vãng.

Cả cuộc đời gần 80 năm gắn bó với thăng trầm cùng bãi bồi Tân Đức, ông Tuận luôn đau đáu về truyền thuyết mảnh đất quê mình. Từ thuở khai thiên lập địa vùng đất này chưa có tên như bây giờ mà chỉ gọi là trang ấp. Dân gian gọi là trang Mộc Phàm, trang Trường Châu thuộc huyện Tiên Phong, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Ngày 6/1/1946, Tổng tuyển cử diễn ra mới có tên Tân Đức. Đến 1955, Tân Đức được tách thành xã Tân Đức.

Cảm xúc trào dâng khó tả ở cả người già và lớp trẻ, bảo sao mà không lưu luyến được cơ chứ? Từ một bãi nổi giữa sông Hồng, người dân xã Cổ Đô (Ba Vì, Hà Tây cũ) đã khai phá, trồng trọt, dựng nhà, lập xóm thành làng, rồi thành xã. Trải bao thiên tai lũ lụt, đời nối đời, người dân nơi đây vẫn sớm tối đi về quê cha, đất mẹ theo cảnh “ăn nơi, ấp nơi”. Bỗng dưng một ngày, nơi đó đã là hai địa giới riêng biệt.

Ông Tuận với những câu chuyện hồi cố kỷ niệm.

Đến Cổ Đô hôm nay, chúng tôi thấy những thửa ruộng bằng phẳng, rộng lớn, nghe tiếng máy cày xình xịch vang tai, ô tô lăn bánh trên con đường bê tông giữa cánh đồng. Là xã điểm xây dựng nông thôn mới của huyện Ba Vì, Cổ Đô từng bước đạt chuẩn là giao thông và tỉ lệ hộ nghèo, mà trọng điểm hộ nghèo trước đây rơi vào Tân Tiến.

Người anh em Tân Đức ở bên kia sông cũng có sự đổi thay lớn lao. Anh Thản ở khu 1, xã Tân Đức nhớ lại những chuyến “sang ngang” vất vả làm đăng kí xe máy và làm hộ chiếu trước đây. Cũng là người Ba Vì nhưng để làm giấy tờ, thủ tục lấy đăng kí xe máy, anh phải dậy từ 5 giờ sáng, đón đò sang huyện để có thể hoàn thành thủ tục trong một ngày, dẫu muộn. Còn muốn làm hộ chiếu, anh phải lặn lội xuống tận Hà Đông. Khốn khó nhất là những người được cấp thẻ BHYT người nghèo. Nhận được thẻ khám bệnh người nghèo, mừng ra mặt. Cũng chỉ lúc đau ốm mới dùng đến chiếc thẻ ấy, nhưng oái ăm thay, tờ mờ sáng đã lục đục dậy để sang Ba Vì khám bệnh lấy thuốc, chi phí đi đò, tiền ăn, ở có khi gấp mấy lần tiền thuốc. Ăn bát cháo chạy ba quãng đồng…! Một thời gian dài, học sinh Tân Đức vượt sông đi học, thậm chí người chết cũng phải sang sông để yên nghỉ.

Tất cả phiền toái đó đã chấm dứt. Về Tân Đức bây giờ nhìn ngút tầm mắt là những bãi sản xuất rau sạch đã tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho nhiều người, nhiều gia đình. Thu nhập từ vườn, toàn xã đã đạt 4 tỷ 860 triệu đồng. Có sào rau thu tới 12-15 triệu đồng, tính ra  một hecta đạt tới 336-420 triệu đồng. Chính vì vậy mà thu nhập bình quân của Tân Đức đã đạt 10,6 triệu đồng/người/năm, xấp xỉ với mức bình quân chung của thành phố (11 triệu đồng). Số hộ nghèo giảm từ 20% năm 2008 xuống còn 4,6% năm 2011 (tiêu chí mới).

Sau 5 năm chia tách, cả hai mảnh đất xưa kia vốn là một ấy từng bước có sự đổi thay lớn lao. Đã là người của hai tỉnh khác nhau, nhưng từ sâu đáy lòng, họ vẫn coi nhau là người một nhà, là người xứ Đoài.

Hà Phương