Thực trạng thể chất người Việt Nam từ 6-20 tuổi

Vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã xác định, cần đặc biệt chú trọng các giải pháp nâng cao tầm vóc và thể trạng người Việt Nam. Để góp phần thực hiện Nghị quyết này, Viện Khoa học TDTT đã chủ trì thực hiện dự án điều tra thể chất người Việt Nam từ 6-20 tuổi vào thời điểm năm 2001. Công tác điều tra được tiến hành ở 24 tỉnh, thành trong toàn quốc, trên gần 50.000 đối tượng. Dự án này cung cấp các thông tin giúp chúng ta đánh giá thực trạng thể chất, từ đó tìm ra các giải pháp thích hợp tiếp tục nâng cao thể chất người Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ này.

Tuy chưa thể phân tích sâu và toàn diện, nhưng căn cứ kết quả thực hiện dự án, chúng ta có thể sơ bộ nhận xét về thể chất người Việt Nam từ 6-20 tuổi hiện nay như sau:

1. Về chiều cao thân thể, cân nặng

Chiều cao thân thể trung bình của nam 20 tuổi là 165,14 ± 5,61 cm, của nữ 20 tuổi là 153,88 ± 5,28 cm. Từ 18 tuổi, chiều cao thân thể ở nam hầu như không tiếp tục phát triển; còn ở nữ, từ 16 tuổi trở đi cũng dừng phát triển. So với hằng số sinh học năm 1975, nam 20 tuổi thời điểm năm 2001 tăng 6 cm chiều cao, và nữ 20 tuổi tăng 5 cm chiều cao. Nếu so sánh chiều cao thân thể của trẻ em 10 tuổi ở thời điểm năm 2001 với trẻ em cùng tuổi ở thời điểm năm 1975, chúng ta thấy trẻ em sinh ra và lớn lên trong thời kỳ đổi mới 10 năm gần đây có sức lớn vượt trội. Trẻ em nam 10 tuổi hiện nay cao hơn trẻ em nam cùng tuổi năm 1975 là 11 cm. Trẻ em nữ 10 tuổi, ở độ tuổi tiền dậy thì, cao hơn trẻ em nữ cùng tuổi ở thời điểm năm 1975 là 21 cm. Thành quả của thời kỳ đổi mới về kinh tế-xã hội đem lại mức sống của đa số nhân dân được cải thiện rõ rệt là nguyên nhân chính ảnh hưởng tốt tới sức lớn nhanh của trẻ em sinh ra, lớn lên trong 10 năm gần đây. Nhịp độ phát triển chiều cao thân thể sau 25 năm ở trẻ em 10 tuổi gần với chuẩn của nhiều nước tiên tiến. So với 25 năm về trước, cân nặng của người Việt Nam phát triển khá, nam 20 tuổi nặng hơn trước 8 kg, nữ 20 tuổi nặng hơn trước 3 kg (nam 20 tuổi hiện nay nặng 53,19 ± 6,02 kg; nữ 20 tuổi hiện nay nặng 46,02 ± 5,33 kg). Tuy vậy so với nhiều nước trong khu vực, cân nặng của người Việt Nam vẫn ít hơn đáng kể. Chiều cao thân thể và cân nặng của thanh thiếu niên thành thị và thanh thiếu niên nông thôn ở Việt Nam không có sự khác biệt đáng kể, tuy thanh thiếu niên ở thành thị có cao và nặng hơn chút ít. ở thành thị, nam 17 tuổi cao 165,33 cm, nặng 52,70 kg; nữ 17 tuổi cao 154,16 cm, nặng 44,91 kg. ở nông thôn, nam 17 tuổi cao 164,11 cm, nặng 50,66 kg; nữ 17 tuổi cao 153,11 cm, nặng 44,37 kg.

2. Về tố chất thể lực

2.a. Trước tiên, chúng ta xem xét sức bền chung thông qua thực hiện test chạy 5 phút tuỳ sức tính quãng đường (mét). Nam 15-16 tuổi có sức bền chung tốt hơn nam 18-20 tuổi (972,36-972,38 M so với 940,19-953,83M). Nữ 11-12 tuổi có sức bền chung tốt hơn nữ từ 15-20 tuổi (787,60-786,90 M so với 720,80-768,30M). Nói chung, sức bền của người Việt Nam còn hạn chế so với một số nước châu á, chủ yếu do thiếu chế độ vận động cần thiết. Theo sự phát triển tự nhiên, nữ ở lứa tuổi tiền dậy thì và nam ở lứa tuổi dậy thì có sức bền chung phát triển tốt như các số liệu nêu trên. Nhưng nếu có chế độ vận động tốt hơn, sức bền của thanh niên không đến nỗi thấp kém như vậy. Chỉ số công năng tim phản ánh chức năng hoạt động của hệ tim – mạch đối với lượng vận động chuẩn (đứng lên ngồi xuống 30 lần trong 30 giây theo máy đếm nhịp) cho chúng ta nhìn nhận rõ hơn về sức bền của người Việt Nam. Chỉ số này ở nam 6 tuổi là 12,48, 15 tuổi là 12,7, 20 tuổi là 12,95; ở nữ 6 tuổi là 12,92, 11 tuổi là 13,82, 20 tuổi là 14,14. ở mọi lứa tuổi ở nam và ở nữ, chỉ số này đều xếp vào loại kém so với chuẩn quốc tế (chỉ số HW chuẩn quốc tế loại kém từ 11-15). Sức bền chung và chỉ số công năng tim của thanh thiếu niên nông thôn tốt hơn thanh thiếu niên thành thị, có lẽ do có chế độ lao động thể lực tốt hơn. Tuy nhiên, ngay cả thanh thiếu niên nông thôn nước ta so với một số nước châu á và so với chuẩn quốc tế, vẫn có chỉ số công năng tim và sức bền chung chỉ ở loại trung bình hoặc kém.

2.b. Chúng ta xem xét sức mạnh thông qua test lực bóp tay thuận (KG) bằng lực kế và test bật xa tại chỗ (cm). Sức mạnh ở nam phát triển tương đối đều từ 6-17 tuổi và từ 17-20 tuổi phát triển chậm lại. Sức mạnh ở nữ phát triển tương đối đều từ 6-14 tuổi và từ 14-20 tuổi phát triển chậm lại. Sức mạnh của thanh thiếu niên nước ta so với một số nước châu á, cũng chỉ ở loại trung bình.

2.c. Sức nhanh và khả năng phối hợp linh hoạt được đánh giá qua test chạy 30m xuất phát cao (giây) và chạy con thoi 4x10m (giây). Chúng ta thấy sức nhanh và khả năng phối hợp linh hoạt phát triển nhiều từ 6-13 tuổi (đặc biệt từ 6-11 tuổi) đối với nam, sau đó phát triển chậm lại. ở nữ, sức nhanh phát triển nhiều từ 6-10 tuổi, sau đó cũng phát triển chậm lại. Cũng như sức mạnh, sức nhanh của thanh thiếu niên nước ta cũng chỉ xếp loại trung bình nếu so sánh với các chỉ số này của một số nước châu á. Sức mềm dẻo tức độ linh hoạt khớp không phân tích ở đây, vì tố chất này có thể phát triển nhiều qua tập luyện.

Tố chất thể lực của thanh thiếu niên nước ta còn hạn chế. Xã hội văn minh hơn, mức sống tốt hơn trước đây, nhưng do thiếu chế độ dinh dưỡng và chế độ vận động hợp lý, có lẽ là nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng này.

Để tiếp tục nâng cao tầm vóc và thể trạng người Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, chúng ta cần có một số giải pháp đồng bộ sau đây:

. Nên sớm triển khai một số dự án chăm sóc chiều cao thân thể người Việt Nam bao gồm các giải pháp xã hội, y tế, thể dục thể thao, dinh dưỡng. ở những năm 50 của thế kỷ trước, Nhật đã thực hiện các dự án này được coi như quốc sách. Một số nước châu á vẫn đang thực hiện các dự án này.

2. Đẩy mạnh hơn nữa công tác thể dục thể thao học đường, kết hợp tốt nội khoá với hoạt động ngoại khoá.

3. Tiếp tục triển khai tốt chủ trương xã hội hoá theo quy hoạch cụ thể, đồng thời tăng cường đầu tư của Nhà nước cho thể dục thể thao. Đặc biệt, chúng ta cần xây dựng nhiều khu thể thao giải trí ở các cơ sở phường, xã và tăng cường công tác thể dục thể thao cơ sở, đặc biệt đối với nông thôn, miền núi.