Thuế Thu nhập cá nhân mới: Đã ra vỉa hè mà vẫn chưa hết khổ

Các hộ kinh doanh nhỏ như chị Hải Yến khá lo lắng trước cách tính thuế TNCN mới. Ảnh: H.Nguyên

Buôn thúng bán mẹt dễ phá sản

Đều đặn lâu nay, sân khu tập thể trên đường Trần Huy Liệu (Hà Nội) tấp nập với 4 quán ăn sáng nho nhỏ. Bà Ngô Thị Cường cho biết, mình bán đồ ăn sáng ở đây đã hơn 20 năm. Trong thời buổi giá cả thị trường tăng chóng mặt, ở quán của bà vẫn có thể mua bát bún 5.000 đồng (cho trẻ con), 15.000 đồng/bát người lớn. Ai muốn ăn cao bao nhiêu cũng được nhưng giá cửa hàng đề ra, chỉ trung bình khoảng 15.000 - 20.000 đồng/bát bún hoặc miến. Bà Cường cho biết, cả vợ chồng, con cái trong gia đình đều “lăn” vào làm hàng để lấy công làm lãi nên cũng kiếm được ít tiền chi tiêu hàng ngày. Trừ tiền hàng, tiền công 2 người chạy bàn, mỗi ngày lãi được chút ít. Bà cho rằng, quy định bắt buộc thu thuế TNCN thì bà phải nộp nhưng như thế, coi như phá sản.

Được biết, theo cách tính thuế TNCN hiện hành, cá nhân kinh doanh dưới 100 triệu đồng/năm (tương đương dưới 8,4 triệu đồng/tháng) thì không chịu thuế TNCN, không chịu thuế giá trị gia tăng, không chịu thuế môn bài. Theo cách tính thuế mới, với mức doanh thu đó cũng không chịu ba loại thuế này. Với những hộ thu nhập từ 8,4 - 30 triệu đồng/tháng, trước đây nộp 0 đồng do được giảm trừ gia cảnh thì nay, những người này phải đóng từ 5-18 triệu đồng/năm và phải nộp cả 3 loại thuế trên vì không được giảm trừ. Do các hộ kinh doanh nhỏ lẻ mức doanh thu thường không cố định, không hóa đơn nên cách tính thuế TNCN theo quy định mới với đối tượng này là áp mức thuế cố định/năm. Như vậy, đồng nghĩa với việc dù có kinh doanh lỗ hay lãi, cứ doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh phải đóng thuế.

Chị Hải Yến (quê Bắc Giang), một chủ quán lòng lợn, tiết canh ở quận Ba Đình (Hà Nội) cho biết, trước đây chị làm kế toán doanh nghiệp nhưng do doanh nghiệp thua lỗ nên phải nghỉ và mở quầy bán cháo ngoài đường. Ngày nào đắt hàng, chị lãi khoảng 400.000 - 500.000 đồng, bình thường tiền lãi trung bình khoảng 200.000 đồng/ngày. Chị đang nuôi 2 con nhỏ, đang thuê nhà 4 triệu đồng/tháng. Số tiền lãi trên, nếu được tính giảm trừ gia cảnh thì còn đỡ, nếu không thì coi như… “móm” nặng.

Người tiêu dùng cuối cùng “hứng” đủ

Với quy định về thuế mới, những người cho thuê nhà cũng phải đóng thuế TNCN. Anh Hoàng Việt, một chủ nhà trọ ở Mễ Trì (Hà Nội) cho biết, gia đình anh có 14 phòng cho thuê. Năm ngoái, anh cam kết không tăng giá phòng nên không phải nộp thuế gì, chỉ phải nộp thuế môn bài. Tuy nhiên, quy định mới này không thấy cho miễn thuế mà còn tính thuế theo mức khoán và không cho giảm trừ gia cảnh. “Tôi đang nuôi bố mẹ già, 3 con nhỏ đang ăn học nên với cách tính này, chắc chắn gia đình phải tăng tiền phòng mới đủ chi phí”, anh Việt nói.

Ngoài ra, với cách tính thuế mới trên đây, các hộ kinh doanh cá thể nhỏ lẻ phải lập doanh nghiệp, may ra mới được ưu đãi về thuế vì được trừ chi phí (nguyên vật liệu, tiền lương, tiền công, chi phí kinh doanh...). Tuy nhiên, theo một chuyên gia kinh tế, là doanh nghiệp lại phải cần có hóa đơn, chứng từ đầy đủ và chi phí phải hợp lý theo quy định mới được. Sau khi trừ chi phí, phần doanh thu còn lại phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp với thuế suất 20%-22%. Như thế, với người buôn bán nhỏ quả là nặng nề!

Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, nếu tính thuế TNCN với mức tiền lãi không thôi thì còn xem xét được. Còn nếu tính trên tổng doanh thu (có cả tiền hàng) thì không hợp lý vì nhiều người bỏ vốn để đầu tư vào kinh doanh những hàng đắt tiền một chút, doanh thu đã quá 8 triệu đồng/tháng. Thứ hai, các hộ gia đình không làm chứng từ nên không có cơ sở thu thuế. Vì vậy, dẫn đến phải áp thuế trên năm. Nhưng hiện nay, công chức đang được áp khoảng 120 triệu đồng/năm mới phải đóng thuế TNCN mà hộ kinh doanh nhỏ lẻ áp từ mức trên 8,4 triệu/tháng đã phải đóng thuế TNCN là quá ngặt.

Ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ cho biết, cần phải xem hiện nay, các hộ kinh doanh đã phải nộp thuế chưa. Cần nghiên cứu và xem xét một cách hợp lý để không xảy ra tình trạng “thuế chồng thuế”. “Người kinh doanh nhỏ lẻ như những người thế yếu, họ không có việc làm nên mới phải bán hàng nhỏ lẻ, thậm chí là hàng rong. Họ có công lớn trong việc đảm bảo an sinh xã hội và tạo cơ hội việc làm cho nhiều người. Đừng nhìn họ đóng bao nhiêu tiền thuế mà hãy xem xét họ đã đóng góp cho an sinh xã hội thế nào, góp phần tiêu thụ các sản phẩm do nông dân sản xuất ra sao. Nếu cứ tính cào bằng thế này, tôi thấy rất lo lắng cho khoảng 3 triệu hộ kinh doanh cá thể”, ông Nam nói.

Hạnh Nguyên