Tiến sĩ Văn học nói gì về đề thi Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT năm 2021?

Thí sinh thích thú với lẽ sống và sống cống hiến được đưa vào đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2021

Sau khi thí sinh hoàn thành môn thi Ngữ văn, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021, TS Trịnh Thu Tuyết, nguyên giáo viên Ngữ văn trường THPT Chu Văn An (Hà Nội) cho biết, đề thi chính thức môn Ngữ văn trong kì thi tốt nghiệp THPT năm 2021 đảm bảo đúng các yêu cầu về nội dung, hình thức của một đề thi tốt nghiệp THPT.

Theo TS Tuyết, đề thi vừa sức, quen thuộc, không có cả sự đột biến gây sốc cũng như sự mới mẻ khơi gợi hứng thú sáng tạo; phần Làm văn không có những câu lệnh tạo dư địa cho phản biện và sự thể hiện quan điểm độc lập của thí sinh. Mức độ phân hóa của đề nếu có cũng chỉ xuất hiện trong câu hỏi Đọc hiểu số 3, 4 và trong mức độ thực hiện các yêu cầu của phần Làm văn.

Đề thi bám sát cấu trúc của đề thi tham khảo do Bộ GD&ĐT công bố. Cụ thể, Phần I - Đọc hiểu (3 điểm) gồm 4 câu hỏi phân loại theo các mức độ nhận thức. Hai câu đầu (câu 1 và 2) là câu hỏi nhận biết về 1 khía cạnh của nội dung văn bản. Câu 3, đòi hỏi thí sinh không chỉ nhận thức được nội dung ý nghĩa của cấu trúc ngôn từ mà còn cần kết hợp với trải nghiệm cá nhân trong cuộc sống để hướng tới những vấn đề lớn lao, mang tính vĩnh hằng trong cuộc sống con người, do đó đây là 1 câu hỏi thông hiểu ở mức độ khó.

TS Trịnh Thu Tuyết, nguyên giáo viên Ngữ văn trường THPT Chu Văn An (Hà Nội).

Câu hỏi số 4 là câu vận dụng cao yêu cầu học sinh rút ra bài học về lẽ sống qua hành trình từ sông ra biển của nước trong đoạn trích - nếu kết hợp với vấn đề đặt ra trong câu nghị luận xã hội, học sinh có thể dễ dàng trả lời được câu hỏi số 4 về lẽ sống cống hiến.

Nhìn chung, các câu hỏi đọc hiểu vừa sức với học sinh, nhất là 2 câu đầu ở mức độ nhận biết, học sinh hoàn toàn có thể được điểm tối đa; câu hỏi vận dụng cao cũng đã có phần gợi ý từ câu lệnh của bài làm văn số 1; khó khăn duy nhất với học trò là câu 3 ở mức độ thông hiểu - và đây có thể coi là câu hỏi mang tính phân loại cho bài làm của thí sinh.

Phần II - Làm văn (7,0 điểm), Câu 1 (2,0 điểm): "Sống cống hiến" là một vấn đề quen thuộc trong cả cuộc sống và văn chương; chọn bình diện nhỏ của vấn đề là "sự cần thiết phải biết sống cống hiến" chính là yêu cầu học trò đề cập đến ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng, giá trị…. của ý thức "sống cống hiến" đối với mỗi con người cũng như toàn xã hội. Một vấn đề rất lớn lao, rất ý nghĩa và cũng đồng thời quen thuộc trong thi ca, văn học, trong cuộc sống hàng ngày… hoàn toàn sẽ không làm khó cho học trò.

Đề thi chính thức môn Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021. Ảnh: Q.Anh

Câu 2 (5,0 điểm): Câu nghị luận văn học yêu cầu thí sinh cảm nhận về 3 khổ 3,4,5 trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh; câu lệnh thứ 2 mang tính chất khái quát và nâng cao khi yêu cầu học trò nhận xét về "vẻ đẹp nữ tính trong thơ Xuân Quỳnh".

Khổ 3 và 4 thể hiện những trăn trở, suy tư của người phụ nữ về sự bí ẩn, kì lạ, cũng là kì diệu của tình yêu khi liên tưởng tới sóng và gió; khổ 5 thông qua sóng, người phụ nữ bày tỏ một trong những xúc cảm mang tính đặc thù nhất của tình yêu đó là nỗi nhớ… Đã thể hiện "vẻ đẹp nữ tính" trong hồn thơ Xuân Quỳnh nói chung và bài thơ Sóng nói riêng.

"Vẻ đẹp nữ tính" là một nét đặc sắc rất phù hợp với đoạn thơ và bài thơ - đó là những vấn đề mà thí sinh hoàn toàn có thể đồng thời phân tích trong quá trình cảm nhận, hoặc tách thành 2 luận điểm một cách mạch lạc như yêu cầu của đề.

Hình ảnh thí sinh "thở phào" nhẹ nhõm sau khi kết thúc môn thi Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp

Thanh Hằng