Tiếp cận thông tin SKSS/KHHGĐ trên các phương tiện thông tin đại chúng ở Yên Bái

Kết quả các cuộc thảo luận nhóm cho thấy, người dân có tiếp cận được các thông tin về SKSS/KHHGĐ qua các phương tiện thông tin đại chúng. Những người nào có điều kiện xem tivi, nghe đài hay xem báo nhiều hơn thì thường có cơ hội nhận được nhiều thông tin hơn về lĩnh vực này. Người dân lao động tiếp cận với các thông tin về SKSS/KHHGĐ chủ yếu qua các chương trình của đài truyền hình và đài phát thanh. Họ hầu như ít có điều kiện để đọc báo, nhất là những báo cáo có nhiều thông tin về các vấn đề này như Báo Gia đình và Xã hội, Báo Phụ nữ Việt Nam hay Báo Sức khoẻ và Đời sống.

Nhìn chung, người dân có nguyện vọng được tiếp cận nhiều hơn tới các thông tin SKSS/KHHGĐ trên các phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là trên các kênh truyền hình. Họ mong muốn các chương trình này được phát vào những thời gian thích hợp đối với đa số người lao động như vào các giờ buổi tối sau bữa ăn. Có ý kiến cho rằng nếu các thông tin này được lồng ghép vào các chương trình giải trí trên VTV3 thì các đối tượng có cơ hội tiếp thu được tốt hơn những kiến thức về SKSS/KHHGĐ.

Nhìn chung thông tin về SKSS/KHHGĐ đã tới được công chúng là những người lao động bình thường ở nông thôn và thành thị. Tuy nhiên, phần lớn những người lao động ít có thời gian rỗi ban ngày, họ thường chỉ xem tivi hay nghe đài vào sáng sớm hay buổi tối sau bữa cơm chiều của gia đình. Những người có cơ hội xem được các chương trình SKSS/KHHGĐ trên tivi hay nghe được những thông tin này qua đài, đều tỏ thái độ quan tâm tới những vấn đề này.
 
Tuy nhiên, qua các ý kiến thảo luận cho thấy có thực tế là, người dân lao động không có điều kiện theo dõi một cách thường xuyên và đầy đủ các thông tin SKSS/KHHGĐ trên các phương tiện thông tin đại chúng. Những kiến thức thu được của họ về các vấn đề này từ tivi, đài hay các báo viết, thường không đầy đủ, không có chiều sâu và hầu như chưa cụ thể.

 

Các ý kiến trên cho thấy vai trò quan trọng của đội ngũ cộng tác viên (CTV) dân số trong việc cung cấp kiến thức SKSS/KHHGĐ cho người dân. Kết quả khảo sát chỉ ra rằng, những người làm nhiệm vụ CTV dân số hay là cán bộ y tế cơ sở rất quan tâm theo dõi các thông tin này trên các phương tiện thông tin đại chúng. Những kiến thức mà họ thu được rất thiết thực cho công việc thường xuyên của người CTV dân số hay cán bộ y tế trong việc tuyên truyền các kiến thức về KHHGĐ và chăm sóc SKSS đến tất cả các nhóm đối tượng ở cộng đồng. So sánh với những người lao động, những người làm CTV dân số hay cán bộ y tế cơ sở, không chỉ thường xuyên tiếp cận nhiều hơn các nguồn thông tin SKSS/KHHGĐ trên tivi hay đài, họ còn luôn luôn đọc các báo có nhiều các thông tin này như báo Gia đình và Xã hội, báo Phụ nữ Việt Nam, báo Sức khoẻ và Đời sống…Có thể nói, các phương tiện thông tin đại chúng đã cung cấp cho họ những kiến thức bổ ích, giúp họ làm việc công việc tốt hơn, cũng như hỗ trợ cho họ trong việ tuyên truyền các kiến thức này đến người dân.

Qua kết quả khảo sát bước đầu ở Yên Bái, có thể nhận định là các phương tiện truyền thông đại chúng đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức về SKSS/KHHGĐ của nhóm dân cư trong độ tuổi sinh đẻ. Nhằm nâng cao mức độ tiếp cận của người dân tới các thông tin SKSS trên các kênh truyền hình và phát thanh, (1) cần điều chỉnh thời gian phát sóng các chương trình về SKSS/KHHGĐ vào buổi tối, sau các chương trình thời sự để tạo điều kiện cho đông đảo người dân lao động tiếp cận nhiều hơn tới các chương trình này; (2) Nên tăng cường đưa các thông tin tuyên truyền về SKSS/KHHGĐ lồng ghép vào các chương trình giải trí trên các kênh truyền hình và phát thanh để người dân lao động có thể dễ dàng tiếp nhận các thông điệp về SKSS/KHHGĐ; (3) Cần phổ biến theo ngành dọc từ Uỷ ban DS,GĐ&TE xuống cho đội ngũ CTV dân số và cán bộ y tế cơ sở về thời gian phát sóng các chương trình SKSS/KHHGĐ trên các kênh truyền hình và phát thanh để họ có điều kiện theo dõi, qua đó, có thêm vốn kiến thức và thông tin phục vụ cho công tác tuyên truyền, tư vấn tại cơ sở cho người dân lao động.

 

"Ngoài thông tin do TV, đài báo, báo trí, loa truyền thanh thì chúng tôi đi chợ, đi làm với nhau cũng có trò chuyện và đấy là nguồn dễ hiểu. Chỉ có điều nghe xong phải hỏi CTV hay cán bộ y tế mới dám làm theo" (Nữ, buôn bán nhỏ, phường Yên Thịnh) "Vợ chồng tôi tin vào đài, báo và các chị CTV dân số để dùng thuốc tránh thai trong KHHGĐ. Đỡ hại đến sức khoẻ".   (Nữ, nông dân, xã Minh Bảo)   "Chính xác nhất thì qua TV chúng em cũng chỉ nắm bập bõm, còn nhiều nhất là chúng em được nghe các chị phụ nữ, các chị cộng tác viên dân số, cán bộ y tế".   (Nữ, buôn bán nhỏ xã Minh Bảo) "Nhưng nói chung cũng theo dõi qua loa thôi, nhớ được nội dung không nhiều, mọi người thường thích xem những chương trình vui chơi giải trí. Thông tin mà chúng em nắm được phần lớn qua tuyên truyền của các Cộng tác viên thông qua các cuộc họp phụ nữ, tổ họp dân phố… Em thấy tuyên truyền trực tiếp thì mới có nhiều thông tin hơn, nhớ được lâu hơn về những vấn đề nêu trên" (Nữ, nội trợ, phường Yên Thịnh)

 

Theo ThS Hà Việt Hùng - Trung tâm Xã hội học, Học viện chính trị Quốc gia HCM