Triển khai Đề án sàng lọc trước sinh và sơ sinh tại miền Trung: Không chạy theo thành tích

Đó là khẳng định của TS. Dương Quốc Trọng – Tổng cục trưởng Tổng cục DS/KHHGĐ tại Hội thảo triển khai Đề án Sàng lọc trước sinh và sơ sinh năm 2011 khu vực miền Trung và Tây Nguyên được tổ chức tại Thừa Thiên Huế ngày 13/4 vừa qua.

Hội thảo do Tổng cục DS/KHHGĐ phối hợp cùng Đại học Y Dược Huế tổ chức với sự tham gia của các vụ, đơn vị của Tổng cục DS/KHHGĐ, đại diện 2 Trung tâm sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh 2 miền Nam – Bắc và đại diện lãnh đạo Sở Y tế, Chi cục DS-KHHGĐ 13 tỉnh, thành phố miền Trung – Tây Nguyên thuộc Đề án.

Địa bàn Đề án ngày càng được mở rộng

 

Vừa làm, vừa học, vừa rút kinh nghiệm “Sàng lọc trước sinh và sơ sinh là một việc mới đối với ngành Dân số cả nước nói chung và với khu vực miền Trung – Tây Nguyên nói riêng. Khó khăn sẽ còn nhiều, nhưng chúng ta tuân theo phương châm vừa làm, vừa học, vừa rút kinh nghiệm và không chạy theo thành tích báo cáo. Cần rất chú ý đến công đoạn về sau, để không mất dấu thông tin đối tượng” – TS. Dương Quốc Trọng nhấn mạnh.

“Những năm qua, mục tiêu chủ yếu nhất của công tác DS/KHHGĐ của chúng ta là: Giảm tỷ lệ gia tăng dân số; Và mục tiêu này đã đạt được thành quả tốt đẹp. Trong thời gian tới, công tác dân số sẽ có sự chuyển đổi rất căn bản từ số lượng sang chất lượng. Cùng với tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh chính là các cấp dự phòng để chăm lo chất lượng đầu vào của quá trình dân số, để các bà mẹ sẽ sinh ra những em bé khỏe mạnh về thể chất, trí tuệ, giảm tối đa tỷ lệ mắc bệnh tật, tử vong trẻ sơ sinh” – TS. Dương Quốc Trọng nhấn mạnh.

Theo ông Trần Ngọc Sinh – Phó Vụ trưởng Vụ Dân số (Tổng cục DS/KHHGĐ): Mặc dù chưa có các nghiên cứu toàn diện về dị tật bẩm sinh ở Việt Nam nhưng qua các nghiên cứu của quốc tế và trong nước, có thể ước tính tỷ lệ dị tật bẩm sinh ở Việt Nam chiếm khoảng 1,5% - 2% số trẻ sinh ra hàng năm (khoảng 22.000 đến 30.000 trẻ). Do đó, thực hiện sàng lọc trước sinh và sơ sinh là nhiệm vụ thiết thực để góp phần nâng cao chất lượng dân số.

Cùng với 2 trung tâm đầu mối là Trung tâm sàng lọc khu vực phía Bắc (Bệnh viện Phụ sản Trung ương), Trung tâm sàng lọc phía Nam (Bệnh viện Từ Dũ), Trung tâm sàng lọc khu vực miền Trung và Tây Nguyên do Trường Đại học Y dược Huế đảm nhiệm, được thành lập năm 2009, có nhiệm vụ hỗ trợ về chuyên môn, kỹ thuật sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh cho các tỉnh trong khu vực.
Đến năm 2011, Đề án được triển khai tại 51 tỉnh, thành phố, bao gồm 3.633 xã/phường của 430 huyện/quận trong cả nước. Khu vực miền Trung – Tây Nguyên sẽ triển khai tại 13 tỉnh gồm 8 tỉnh đã triển khai đến năm 2010 và 5 tỉnh mới là: Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, ĐắcLắc.

TS Nguyễn Viết Nhân – Phó Giám đốc Trung tâm sàng lọc khu vực miền Trung – Tây Nguyên cho hay:  Đối với 13 tỉnh khu vực này, đã có 7 tỉnh được tập huấn ngay trong năm 2010. Trong tháng 4/2011, Trung tâm sẽ tiếp tục tập huấn kỹ năng truyền thông, đào tạo kỹ thuật lấy máu gót chân cho các tỉnh mới, chú trọng đào tạo lại cho các tỉnh cũ phấn đấu đến đầu tháng 6 tới , Trung tâm có thể triển khai các kỹ thuật sàng lọc sơ sinh tại cộng đồng. Đối tượng quan tâm có thể truy cập thông tin tại địa chỉ www.ditatbamsinh.vn.

 

Sàng lọc trước sinh, sơ sinh là cách dự phòng hiệu quả nhất để chăm lo chất lượng "đầu vào" của dân số. Ảnh: T.G

 

Đẩy mạnh truyền thông, tư vấn cộng đồng

 

Tại 13 tỉnh khu vực miền Trung- Tây Nguyên, đã có 7 địa phương được tập huấn ngay trong năm 2010. Trong tháng 4 này,Trung tâm sàng lọc khu vực miền Trung – Tây Nguyên sẽ tiếp tục tập huấn kỹ năng truyền thông, đào tạo kỹ thuật lấy máu gót chân cho các tỉnh mới, chú trọng đào tạo lại cho các tỉnh cũ phấn đấu đến đầu tháng 6 tới , Trung tâm có thể triển khai các kỹ thuật sàng lọc sơ sinh tại cộng đồng. Đối tượng quan tâm có thể truy cập thông tin tại địa chỉ www.ditatbamsinh.vn.

Rút kinh nghiệm từ việc triển khai tại 2 Trung tâm khu vực phía Bắc và phía Nam, BS. Phùng Như Toàn – Trung tâm sàng lọc khu vực phía Nam chia sẻ: “Muốn thực hiện tốt nhất Đề án, bước đầu tiên cần phải thực hiện là truyền thông, tư vấn cộng đồng cho bà con hiểu được ý nghĩa nhân văn của chương trình”.

Đồng tình với ý kiến này, ông Dương Quang Hùng – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Bình Định mong muốn Trung tâm cần biên soạn thêm các tờ rơi có nội dung đơn giản hơn như biểu đồ ghi chú mốc phát triển của thai kỳ để bà con hiểu nhanh, nhớ nhanh và cần hiểu mình phải làm gì để sinh ra những đứa con khỏe mạnh. Đối với bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số, theo ý kiến các đại biểu tại Hội thảo cũng cần tính đến phương thức truyền thông cho đối tượng này. Từ kinh nghiệm của các tỉnh đã triển khai Đề án giai đoạn 2007-2010, để tránh mất dấu, thất lạc thông tin về đối tượng, để quản lý có hiệu quả, ông Hùng đề nghị Trung tâm cần xây dựng và cung cấp ngay phần mềm quản lý sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh với các tỉnh trong khu vực để tiện triển khai thực hiện.

TS.Dương Quốc Trọng chia sẻ: Công tác tuyên truyền, tư vấn, vận động từ các ngành, các cấp, những người có chức sắc, lãnh đạo có uy tín trong cộng đồng cần được đưa lên hàng đầu. Trong truyền thông tư vấn không chia nhỏ nội dung mà cần lồng ghép với các đề án, chương trình khác.

Công tác đào tạo và đào tạo lại cũng được đại biểu 13 tỉnh miền Trung – Tây Nguyên đặc biệt quan tâm. “Với những bác sĩ huyện được đào tạo về, “để lâu ngày” nếu không trực tiếp thực hiện kỹ thuật sẽ “quên dần”, thậm chí giảng viên tuyến tỉnh cũng cần liên tục được nâng cao trình độ”- Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Bình Định chia sẻ.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, bà Đỗ Thị Như Mai – Phó Chi cục trưởng Chi cục DS/KHHGĐ Phú Yên cho hay: Mặc dù năm nay mới triển khai Đề án nhưng từ năm 2010, trong khuôn khổ Đề án 52 Chi cục đã mời Trung tâm sàng lọc khu vực phía Nam về tỉnh để tập huấn kỹ năng truyền thông, tư vấn về sàng lọc trước sinh và sơ sinh cho cán bộ y tế và dân số cấp tỉnh và huyện. Chúng tôi cũng đã tập huấn cho đội ngũ cán bộ xã. Phú Yên cũng đã “đi tắt, đón đầu” bằng cách trên cơ sở hướng dẫn của Tổng cục DS-KHHGĐ đã hoàn thành dự thảo triển khai Đề án Sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Trong năm 2011, Phú Yên cũng phấn đấu trích nguồn kinh phí của địa phương để đầu tư cho Đề án tại 12 xã của 3 huyện. Cố gắng đến năm 2015, sẽ có 50% xã và 100% huyện của tỉnh được triển khai Đề án.

Võ Thu