Ưu tiên các hoạt động, mô hình mới

"Năm 2011, công tác DS-KHHGĐ đứng trước nhiều cơ hội cũng như nhiều thách thức. Trên tinh thần phát huy những thành công của năm qua, chúng ta sẽ tập trung ưu tiên các hoạt động, các mô hình mới như nâng cao chất lượng dân số, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh…”. TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ nhấn mạnh về công tác DS-KHHGĐ nhân dịp đầu Xuân Tân Mão.

 

Tiến sĩ Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS - KHHGĐ.

 

Xin ông cho biết cụ thể những thách thức của công tác DS-KHHGĐ trong năm 2011 này?

 

- Cùng với những khó khăn chung trong thời gian tới như quy mô dân số lớn, mật độ dân số cao, số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đang tiếp tục tăng nhanh, cơ cấu dân số nước ta bắt đầu chuyển từ giai đoạn “cơ cấu dân số trẻ” sang giai đoạn “già hoá dân số” và bước vào thời kỳ “cơ cấu dân số vàng”..., công tác DS-KHHGĐ trong năm 2011 có những khó khăn đòi hỏi nỗ lực lớn của những người làm công tác dân số. 

Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng năng lực cán bộ Tổng cục DS-KHHGĐ tiếp tục triển khai thực hiện đồng bộ các khâu trong công tác tổ chức bộ máy cán bộ. Tổng cục đã tiến hành rà soát chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của các vụ, đơn vị; đánh giá việc thực hiện Quyết định 18/2008/QĐ-TTg quy định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục và phối hợp với các đơn vị liên quan đề xuất việc sửa đổi bổ sung theo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân. Trên cơ sở kết quả đánh giá, Tổng cục đã tiến hành việc bố trí, sắp xếp lại về tổ chức, luân chuyển, điều động, bổ nhiệm cán bộ. Phối hợp chặt chẽ với các vụ, đơn vị của Bộ Y tế tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ Tổng cục.

Hiện nay, cả nước đã đạt mức sinh thay thế nhưng chưa thực sự vững chắc, vẫn còn tới 28/63 tỉnh, thành phố (chiếm 34% dân số cả nước) chưa đạt mức sinh thay thế. Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ngày càng trầm trọng và trở thành một vấn đề lớn của xã hội. Chất lượng dân số thấp thể hiện ở chiều cao, cân nặng của thanh niên Việt Nam còn thua kém nhiều nước, tỷ lệ người khuyết tật còn cao và hiện chiếm 7,8% dân số; số trẻ mới sinh ra bị dị tật bẩm sinh có xu hướng tiếp tục gia tăng...

-  Sự chuyển đổi cơ cấu dân số từ “dân số trẻ” sang  “dân số vàng” và “già hoá dân số” sẽ tạo ra những cơ hội to lớn đi cùng với những thách thức gay gắt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung cũng như sự phát triển của từng ngành, từng địa phương trên cả nước và đối với công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới. Điều này đòi hỏi chúng ta phải nắm bắt và tận dụng cơ hội để vượt qua thách thức.

Bên cạnh việc tập trung giải quyết các khó khăn thách thức trong thời gian tới, trong năm nay, chúng ta sẽ tập trung ưu tiên triển khai các mô hình: Giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, tránh những hệ lụy nghiêm trọng về thừa nam thiếu nữ trong tương lai; nâng cao chất lượng dân số qua các mô hình triển khai mô hình tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, giảm tỉ lệ tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tại các tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số... Các hoạt động cụ thể này sẽ giúp từng bước nâng cao chất lượng dân số, nhằm đáp ứng nhu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển của đất nước.

 

Nâng cao chất lượng dân số là hoạt động được ưu tiên hàng đầu trong thời gian tới. (Ảnh: Chí Cường)

Ông đánh giá như thế nào về cơ hội để vượt qua những thách thức trong năm Tân Mão này cũng như trong giai đoạn tới?

 

-  Trước tiên, đó là sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời, sát sao của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, Bộ Y tế... Tiếp đó là sự nỗ lực của cả hệ thống, ngành dân số. Năm 2010 là năm công tác DS-KHHGĐ chuyển hướng từ số lượng sang chất lượng, cùng đó chúng ta đạt và vượt 50% chỉ tiêu giảm sinh Quốc hội giao,... đã tạo một tiền đề rất thuận lợi cho năm nay.

Tổng cục DS-KHHGĐ đã có được những dự báo tốt về công tác DS-KHHGĐ để tham mưu cho các cấp lãnh đạo có những chủ trương, quyết sách đón bắt được những thách thức, khó khăn; đề ra giải pháp hữu hiệu cho công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới. Đây chính là cơ hội lớn để Tổng cục DS-KHHGĐ tiếp tục phát huy trong thời gian tới. Đặc biệt là năm 2011 là năm đầu tiên chúng ta triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, năm đầu tiên triển khai thực hiện Chiến lược DS-SKSS giai đoạn 2011. Trong Chiến lược DS-SKSS giai đoạn tới, chúng ta phấn đấu hằng năm giảm tỷ suất sinh khoảng 0,2%o để Tổng tỉ suất sinh (số con trung bình của phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ - TFR) dao động trong khoảng 1,8 - 2 con (hiện nay là 2 con). Như vậy, cần điều chỉnh mức sinh phù hợp với từng vùng, từng tỉnh để làm sao tất cả các tỉnh đều đạt và dưới mức sinh thay thế (2,1 con) nhưng cũng không để TFR xuống thấp quá. Nếu để TFR rơi xuống ngưỡng 1,1 - 1,2 con sẽ rất khó vực được mức sinh lên. Và như vậy, chúng ta có thể hình dung việc kiểm soát mức sinh trong giai đoạn tới cũng giống như kiểm soát tiền tệ: Lúc phải thắt chặt, khi phải nới lỏng giống như trong kinh tế, cần đề phòng “lạm phát” và cũng đề phòng cả “thiểu phát”. 

- Năm nay là một năm có ý nghĩa hết sức đặc biệt đối với ngành Dân số. Thế giới sẽ chào đón công dân thứ 7 tỷ; Việt Nam chúng ta cũng đã gửi hồ sơ để Ủy ban giải thưởng Dân số của Liên Hợp Quốc xem xét, trao tặng Giải thưởng này. Nếu như chúng ta được trao tặng giải thưởng thì Việt Nam sẽ là quốc gia đầu tiên trên thế giới 2 lần được trao tặng Giải thưởng Dân số của Liên Hợp Quốc. Năm nay chúng ta cũng sẽ kỷ niệm 50 năm ngày truyền thống của ngành DS-KHHGĐ (26/12/1961- 26/12/2011). Đây là một hoạt động hết sức ý nghĩa, khẳng định sự thành công của công tác DS-KHHGĐ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội nước ta trong suốt 50 năm qua. Nó cũng khẳng định sự nghiệp DS-KHHGĐ đã được Đảng, Chính phủ và toàn xã hội quan tâm thực hiện đã thể hiện vai trò rất nhân văn, rất đúng đắn. Đồng thời nó cũng đánh dấu một vai trò vô cùng quan trọng của những cán bộ chuyên trách và cộng tác viên dân số ở cơ sở - những người “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” làm nên thành công của công tác DS-KHHGĐ.

Tôi tin tưởng rằng, với sự quan tâm chỉ đạo kịp thời, sát sao của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, Bộ Y tế; sự hưởng ứng, tham gia tích cực của các bộ, ngành, đoàn thể và của người dân; tinh thần đoàn kết, nỗ lực vượt khó của cán bộ, cộng tác viên DS-KHHGĐ, chắc chắn các nhiệm vụ đặt ra trong năm 2011 sẽ hoàn thành và công tác DS-KHHGĐ sẽ đạt được nhiều thành công rực rỡ hơn nữa.

Trân trọng cảm ơn ông!

 

 

Hoạt động cụ thể của một số mô hình năm 2011 - Triển khai có kết quả các mô hình nâng cao chất lượng dân số, phấn đấu đạt chỉ tiêu về tỉ lệ sàng lọc trước sinh (1,5% số bà mẹ mang thai), tỉ lệ sàng lọc sơ sinh (6,5% số sinh). Thực hiện việc đánh giá tình hình thực hiện Đề án sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh giai đoạn 2007-2010; đánh giá Đề án can thiệp làm giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh... làm cơ sở cho việc triển khai mở rộng trong năm 2011 và giai đoạn 2011-2020. - Duy trì và mở rộng mô hình tư vấn và kiểm tra sức khỏe tiền hôn nhân tại 41 tỉnh, thành phố, trong đó có 5 tỉnh mở rộng năm 2010 là Sơn La, Cao Bằng, Yên Bái, Tây Ninh và Bến Tre. - Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền nhằm giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. - Tiếp tục thực hiện một số mô hình, đề án về nâng cao chất lượng dân số, cơ cấu dân số, đề án kiểm soát dân số các vùng biển đảo và ven biển giai đoạn 2011-2020.

Hà Thư