Vận động chính sách, nguồn lực cho công tác chăm sóc SKSS: Tăng cường để đạt hiệu quả bền vững

Cán bộ y tế cơ sở truyền thông kiến thức làm mẹ an toàn cho phụ nữ vùng cao tại huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Dương Ngọc.

Đối diện những khó khăn, thách thức

Trong những năm vừa qua, được sự quan tâm, chỉ đạo và đầu tư của Đảng và Nhà nước, công tác CSSKSS đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Các chỉ số về CSSKSS mà Việt Nam đạt được là khá tốt so với nhiều quốc gia có thu nhập bình quân đầu người tương tự. Tình trạng SKSS, sức khỏe bà mẹ và trẻ em được cải thiện rõ rệt, góp phần đáng kể vào những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ đổi mới và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Ngay từ khi Chiến lược Quốc gia về CSSKSS giai đoạn 2001-2010, được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành tại Quyết định số 136/2000/QĐ-TTg, ngày 28/11/2000, mục tiêu chung được xác định: “Bảo đảm đến năm 2010 tình trạng SKSS được cải thiện rõ rệt và giảm được sự chênh lệch giữa các vùng và các đối tượng bằng cách đáp ứng tốt hơn những nhu cầu đa dạng về CSSKSS phù hợp với điều kiện của các cộng đồng ở từng địa phương, đặc biệt chú ý đến các vùng và đối tượng có khó khăn”.

Các mục tiêu khác như chăm sóc SKSS vị thành niên, SKSS nam giới, phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản và lây truyền qua đường tình dục, giảm tỉ lệ nạo phá thai không an toàn và tai biến sau hậu phá thai… còn cần nhiều nỗ lực. Hiểu biết của người dân về thực hành chăm sóc bà mẹ sau sinh, chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hiểu biết của nam giới về làm mẹ an toàn và chăm sóc sơ sinh… vẫn còn thấp, cũng là một hạn chế, khó khăn thách thức lớn cho công tác CSSKSS.

Đẩy mạnh chính sách, tăng cường nguồn lực

Để đạt được hiệu quả cao nhất và bền vững nhất cho công tác CSSKSS, theo TS Nguyễn Duy Khê, cần tăng cường thêm các giải pháp cả về chính sách và sự tăng cường đầu tư mạnh mẽ nguồn lực.

Trên thực tế, về đầu tư, mặc dù Chiến lược quốc gia về CSSKSS đã được phê duyệt từ năm 2001, nhưng trong giai đoạn 2001-2007, mỗi năm ngân sách Trung ương chỉ đầu tư cho CSSKSS vài tỷ đồng trong khuôn khổ chương trình cấp Bộ. Kể từ năm 2008, Dự án Mục tiêu quốc gia về CSSKSS mới bắt đầu được triển khai.

Theo số liệu của Bộ Y tế, năm 2008, ngân sách dành cho Chương trình mục tiêu Quốc gia về SKSS đạt 15 tỉ đồng cho 20 tỉnh, năm 2009 là 18 tỉ cho 26 tỉnh, năm 2010 là 35 tỉ cho 31 tỉnh. Do hạn chế về nguồn lực tài chính, Dự án chủ yếu mới tập trung vào nhóm hoạt động đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ tuyến cơ sở của các tỉnh miền núi, tỉnh khó khăn. Năm 2011, Dự án được phân bổ 45 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương cho 34 tỉnh, tăng khá nhiều so với các năm trước tuy nhiên vẫn còn rất thấp so với nhu cầu thực tế của các địa phương (ít nhất cần 100 tỉ đồng/năm). Nguồn ngân sách địa phương thấp, chỉ chiếm 26,7% so với tổng số ngân sách đầu tư cho công tác này.

Trong các giải pháp thực hiện tốt công tác CSSKSS, Bộ Y tế đã và đang xây dựng những chính sách nhằm tăng cường số lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực như: Thu hút đào tạo và sử dụng cán bộ chuyên ngành phụ sản và nhi, đặc biệt là cán bộ giỏi về công tác lâu dài ở các vùng miền núi vùng sâu, vùng xa; Chính sách hỗ trợ đặc thù đối với đội ngũ cô đỡ thôn bản người dân tộc ít người theo hướng được hưởng các đãi ngộ như y tế thôn bản.

Với nguồn ngân sách dành cho công tác CSSKSS còn hạn chế, Ngành y tế đã và đang chú trọng để ưu tiên các vùng miền khó khăn, vùng núi, vùng dân tộc ít người, tập trung hơn vào những nhóm đối tượng dễ tổn thương. Đồng thời với đó, tranh thủ sử dụng nguồn hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế, lồng ghép các hoạt động của Chương trình mục tiêu Quốc gia về SKSS với các hoạt động hỗ trợ của các tổ chức quốc tế và các tổ chức trong nước để có thể đạt hiệu quả cao nhất.