Vận động nguồn lực, nâng cao chất lượng dân số

Tiến sỹ Nguyễn Quốc Triệu - Bộ trưởng Bộ Y tế - trao cờ thi đua cho các Chi cục DS-KHHGĐ đạt thành tích xuất sắc năm 2010.  Ảnh: Chí Cường.

Với sự phát triển mạnh mẽ các khu công nghiệp, Bình Dương là tỉnh đang thu hút đông đảo lượng dân di cư. Tỷ lệ nam nữ trong độ tuổi sinh đẻ chiếm phần lớn. Một vấn đề khó khăn là thời gian làm việc của các đối tượng này chênh lệch nhau, thời gian tiếp cận thông tin, sử dụng dịch vụ DS-KHHGĐ của họ khó khăn. Các cộng tác viên thường xuyên phải tiếp cận đối tượng vào ban đêm. Việc quản lý, kiểm soát đối tượng này cũng gặp nhiều khó khăn do tính chất công việc không ổn định của họ.

Để  việc truyền thông đạt hiệu quả, chúng tôi đã kết hợp chặt chẽ với Liên đoàn Lao động tỉnh, tạo mạng lưới tiếp cận đối tượng này. Hiện nay Bình Dương đang triển khai Dự án phòng tránh HIV cho thanh thiếu niên nên chúng tôi có thêm cơ hội tuyên truyền nhiều hơn cho công nhân các khu công nghiệp.

Một thách thức khác mà Bình Dương phải đối mặt là tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đang diễn biến tinh vi. Tỷ số hiện tại là 114,75 bé trai/100 bé gái. Những vùng sâu, vùng xa có mức chênh lệch báo động, có nơi đến 128-130/100. Đây cũng là vùng có mức sinh con thứ 3 rất cao. Cuối năm 2010, chúng tôi có phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiến hành một cuộc điều tra trong khuôn khổ "Đề án can thiệp mất cân bằng giới tính khi sinh" thì thấy: Tư tưởng "trọng nam khinh nữ" vẫn còn rất nặng nề; một số ấn phẩm có nội dung tư vấn sinh con theo ý muốn vẫn tồn tại trôi nổi...

Chương trình hành động Dân số giai đoạn 2011-2015 của Bình Dương tập trung vào duy trì mức sinh thay thế (đã đạt được từ 10 năm nay) và nâng cao chất lượng dân số, đặc biệt là giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Năm 2011, tỉnh đầu tư hơn 5,2 tỉ đồng cho Chương trình dân số kèm theo nhiều chính sách tăng phụ cấp cho cán bộ dân số (bảo hiểm xã hội, xóa đói giảm nghèo hay ưu tiên nghề nghiệp). Tỉnh cũng hỗ trợ kinh phí khen thưởng  những mô hình hay trong công tác dân số.

(Bà Nguyễn Thị Thanh Hội, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Bình Dương)

Hiện nay Quảng Trị đang triển khai Đề án Sàng lọc trước sinh và sơ sinh, tuy nhiên còn gặp nhiều khó khăn do phụ thuộc rất lớn vào phương tiện kỹ thuật, trang thiết bị trình độ đội ngũ cán bộ y tế.

Quảng Trị đã phê duyệt Chiến lược chính sách dân số 2011-2015 trong đó đặc biệt quan tâm đến vấn đề  kiện toàn tổ chức bộ máy, hỗ trợ nguồn kinh phí cho những người có đối tượng đình sản, đặt dụng cụ tử cung, điều trị phụ khoa... Năm 2011, tỉnh hỗ trợ 4,9 tỷ đồng liên quan đến kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng dân số, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Đối với các CTV, ngoài nguồn từ Chương trình mục tiêu, tỉnh hỗ trợ 100% bảo hiểm y tế tự nguyện và 50.000đồng/tháng/người. Hiện nay, Quảng Trị đã chuyển được 94/141 cán bộ chuyên trách dân số làm viên chức trạm y tế xã. Dự kiến trong tháng 3/2011 sẽ tuyển xong 47 trường hợp còn lại, số này đã chuyển về làm việc tại trạm y tế.

Đề án 52 đã được thực hiện có hiệu quả tại 14 xã vùng biển của 4 huyện. Năm 2011 mở rộng thêm 30 xã. Hoạt động chăm sóc sức khỏe, truyền thông, đặc biệt là nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ tại chỗ cho đội ngũ cán bộ trạm y tế được chú trọng. Quảng Trị còn đặc biệt quan tâm đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cải thiện chất lượng sống cho bà con, đặc biệt là dân tộc Pakô, Vân Kiều...    

(Bà Nguyễn Thị Thanh, Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS- KHHGĐ Quảng Trị)

Qua đánh giá giai đoạn 2005-2010, mức giảm sinh của Điện Biên có giảm, tỷ lệ sinh con thứ 3 giảm hàng năm, đời sống người dân nâng lên, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề phải khắc phục.

Trước hết, giảm sinh vẫn là mục tiêu quan trọng vì mức giảm sinh không đồng đều giữa các vùng, các huyện. Tỷ lệ sinh con thứ 3 của Điện Biên hiện nay trên 16%. Năm 2011, chúng tôi tập trung tuyên truyền giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 xuống, quan tâm đến vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, đặc biệt dân tộc Mông (chiếm 30% dân số toàn tỉnh).

Chúng tôi xác định truyền thông phải đi kèm các dịch vụ tiện ích, giảm sinh đi kèm nâng cao chất lượng dân số, đặc biệt quan tâm đối tượng bà mẹ, trẻ em, chăm sóc SKSS trước, trong và sau sinh. Hiện nay ở Điện Biên có 90% số xã có nữ hộ sinh, y sĩ sản nhi thực hiện dịch vụ dù cơ sở vật chất còn khó khăn. Năm 2011, tỉnh rất quan tâm đến phát triển nguồn nhân lực với hướng bổ sung biên chế cho Chi cục (từ 15-20 người), cho Trung tâm DS-KHHGĐ huyện (5- 6 người), đưa cán bộ dân số về với trạm y tế xã, phấn đấu tối thiểu 70% CTV dân số kiêm y tế thôn bản.

Các đồng chí lãnh đạo Bộ Y tế, Tổng cục DS-KHHGĐ tại Hội nghị. Ảnh: Chí Cường.

Kết quả khảo sát trong 3 năm (2008-2010) trên hơn 13.000 cặp vợ chồng kết hôn, tại 3.234 bản toàn tỉnh Sơn La cho thấy: 22-23% trong số này là tảo hôn, 10% là kết hôn cận huyết thống.

Ở những vùng có sự tập trung nhiều dân tộc ít người, tỷ lệ này càng cao... Trong năm 2011, ngoài kinh phí tỉnh hỗ trợ hàng năm (khoảng hơn 2,7 tỷ đồng), chúng tôi sẽ cố gắng vận động nguồn lực từ Trung ương và địa phương để tiếp tục đẩy mạnh, mở rộng Đề án giảm tảo hôn, kết hôn cận huyết tại 13 xã và 11 trường Dân tộc nội trú.

Cũng như các tỉnh vùng núi phía Bắc khác, giai đoạn 2011-2015, Sơn La vẫn kiên trì mục tiêu giảm sinh, bởi ở đây mức sinh vẫn còn cao, tỷ lệ sinh con thứ 3 vẫn còn khá phổ biến tập trung nhiều ở nhóm đồng bào Mông. Bên cạnh đó, mức chênh lệch giới tính khi sinh, dù chưa là vấn đề nóng nhất nhưng chúng tôi cũng sẽ lưu tâm. Hiện nay tỷ lệ này là 117bé trai/100 bé gái.

Một vấn đề vướng mắc của Sơn La trong thời gian này đó là bộ máy chưa thực sự ổn định. Hiện Sơn La còn thiếu 28 người được tuyển vào làm viên chức trạm y tế. Có 8/28 người đang làm hợp đồng đợi đủ tiêu chuẩn là chuyển vào chính thức, còn 20 nữa là do chưa có nguồn.

(Ông Sa Văn Khuyên, Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Sơn La)

Năm 2011, 100% cán bộ chuyên trách dân số về với y tế, mức đầu tư của tỉnh tăng lên theo từng năm, năm nay là gần 2 tỷ đồng.

Một vấn đề nóng của Lâm Đồng hiện nay là tảo hôn, kết hôn cận huyết. Các trường hợp này chủ yếu tập trung ở vùng đồng bào dân tộc K'Ho, hay các dân tộc di cư từ Bắc vào. Khảo sát cho thấy, cứ 100 đám cưới của vùng dân tộc thì có hơn 10 trường hợp là tảo hôn, số kết hôn cận huyết thống cũng có tỷ lệ tương tự.

Trước mắt, chúng tôi sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, làm sao cho bà con tự nguyện đăng ký kết hôn. Thực tế cho thấy việc không đăng ký  kết hôn dẫn đến công tác quản lý rất khó khăn.

Tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh của Lâm Đồng hiện nay cũng đáng báo động. Năm 2010, con số này là 124 bé trai/100 bé gái... Lâm Đồng đang rốt ráo ngăn chặn tình trạng này. Năm 2011 là năm đầu tiên chúng tôi triển khai Đề án giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

(Ông Đinh Đức Thọ, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS - KHHGĐ tỉnh Lâm Đồng)

Võ Thu (ghi)