Vẫn nặng tâm lý “có con trai mới được ngồi mâm trên”

Cán bộ dân số cơ sở truyền thông KHHGĐ cho người dân vùng biển Đồ Sơn (Hải Phòng). Ảnh: Dương Ngọc

“Có con trai mới được ngồi mâm trên”

Theo báo cáo của Chi cục DS-KHHGĐ Hải Phòng, có thể thấy tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) ở TP Hải Phòng đã diễn ra khá sớm. Ngay từ năm 2005, tỉ số này đã là 121,4/100, năm 2008 là 116,2/100 đến năm 2014 là 112,5/100. Đến nhiều lớp học mầm non có thể thấy rõ tình trạng “lệch” nhiều nam, ít nữ. Có những lớp mẫu giáo gần 40 cháu, cũng chỉ loáng thoáng thấy một vài bé gái.

Ngày nay, với sự phát triển của khoa học, các bà mẹ đã có thể biết từ rất sớm về giới tính thai nhi. Một bộ phận không nhỏ người dân với tâm lý “trọng nam, khinh nữ” tìm mọi cách phải sinh bằng được con trai. Nhiều người vẫn giữ quan niệm “nhất nam hữu viết, thập nữ viết vô” (một con trai là có con, còn 10 con gái coi như không con). Vì vậy, không ít gia đình cố đẻ bằng được con trai để sau này “có thằng chống gậy”. Ở Hải Phòng, có gia đình đẻ đến 5 - 6 con gái nhưng vẫn cứ cố đẻ đến khi nào được con trai mới thôi.

Bên cạnh đó, nhiều nam giới vì bực cái lệ đi ăn cỗ “có con trai mới được ngồi mâm trên, có con gái thì phải ngồi mâm dưới” nên quyết bắt vợ phải đẻ cho được con trai. Tình trạng sinh con thứ ba trở lên ở những gia đình sinh con một bề là gái, nhất là những gia đình có điều kiện kinh tế khá giả tăng lên. Tỉ lệ sinh con thứ ba trở lên năm 2014 tăng 0,10% so với năm 2003 và 4 tháng đầu năm 2015, tăng 3 cháu so với cùng kỳ năm ngoái.

Chị Nguyễn Thị Ngà, một cộng tác viên dân số lâu năm tại TP Hải Phòng chia sẻ: “Hằng ngày tôi có trách nhiệm đi vận động những gia đình đã sinh hai con hoặc sinh lần đầu để tuyên truyền về vấn đề chênh lệch giới tính khi sinh hiện nay. Nhưng họa hoằn lắm mới có những cặp vợ chồng vui vẻ chia sẻ và cam kết thực hiện đúng chính sách DS-KHHGÐ, còn lại đều nói rất muốn sinh con trai, mà ngay từ lần sinh đầu đã phải lựa chọn giới tính con trai rồi. Tại các vùng ven biển thì 100% là phải có con trai, họ quan niệm, vì là dân vùng biển, nghề đánh bắt cá phải có con trai để đảm đương công việc, rồi trong nhà mà không có con trai thì coi như nhà đó không có nóc, phải có con trai để nối dõi tông đường, luôn coi con trai là chỗ dựa tuổi già, là lao động chính... nhiều lý do lắm. Nhiều lúc đi tuyên truyền, vận động cũng "oải" vì ý thức của người dân còn chưa thông”.

Chế tài xử lý vi phạm chính sách dân số còn “nhẹ”

Không chỉ người dân có nếp nghĩ về con trai, con gái, ngay cán bộ, đảng viên cũng còn có người chưa gương mẫu, vẫn vi phạm chính sách DS-KHHGĐ. Ông Phạm Quang Ngọc – Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hải Phòng cho biết, năm 2014 có 50 cán bộ, đảng viên vi phạm chính sách DS-KHHGĐ (bằng năm 2013). Trong 4 tháng đầu năm 2015 có 15 cán bộ, đảng viên sinh con thứ 3 trở lên, trong đó có 7 trường hợp là đảng viên giữ các vị trí lãnh đạo Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp, cán bộ công chức, viên chức… Trong đó đã xử lý 1 trường hợp, 14 trường hợp chưa xử lý.

Ông Lê Khắc Nam, Phó Chủ tịch UBND thành phố, Trưởng ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ TP Hải Phòng nhấn mạnh: Tư tưởng phải có con trai “nối dõi tông đường” của nhiều người dân còn nặng nề. Điều đó cho thấy, việc giảm thiểu tình trạng MCBGTKS rất khó khăn nhưng vẫn phải làm quyết liệt. Ông chia sẻ: Chúng ta phải tuyên truyền vận động bền bỉ để người dân hiểu và tự nguyện làm bởi đến nay chưa có chế tài xử phạt vi phạm đối với người dân. Còn việc xử phạt vi phạm đối với cán bộ đảng viên còn nhẹ (khiển trách đối với trường hợp sinh con thứ 3, cảnh cáo đối với trường hợp sinh con thứ 4 và sinh con thứ 5 mới bị khai trừ khỏi Đảng) và việc xử lý vi phạm còn chậm.

Để ngăn ngừa và giảm thiểu tình trạng MCBGTKS ở Hải Phòng cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự tham gia tình nguyện của người dân và đặc biệt là sự gương mẫu của các cán bộ, đảng viên. Đặc biệt, rất cần sự quan tâm, đầu tư hơn nữa của các cấp ủy Đảng, chính quyền cho công tác DS-KHHGĐ. Trong những năm qua, TP Hải Phòng đã có những giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế tình trạng MCBGTKS, một trong vấn đề đó là công tác vận động tuyên truyền. Trong kế hoạch triển khai công tác hàng năm đều có sự ký kết, cam kết của các ban, ngành, đoàn thể với ngành Dân số trong việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ. Sở Y tế đã hạn chế các dịch vụ kỹ thuật nhằm cho biết giới tính thai nhi. Hải Phòng đã phối hợp với Thanh tra Bộ Y tế, Sở Thông tin –Truyền thông thanh, kiểm tra các sách, ấn phẩm tuyên truyền việc lựa chọn giới tính thai nhi. Với những biện pháp quyết liệt, bền bỉ, năm 2014, tỉ số GTKS tại Hải Phòng đã phần nào được khống chế, giảm xuống còn 112,5/100.

Trao đổi với lãnh đạo Tổng cục DS-KHHGĐ trong buổi làm việc ngày 20/5 vừa qua, ông Lê Khắc Nam - Phó Chủ tịch UBND thành phố, Trưởng ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ thành phố cho biết, Hải Phòng sẽ tập trung vào giải pháp tiếp tục tuyên truyền vận động; có chế độ, chính sách đối với những người sinh con một bề là gái, để họ có cơ hội phát triển về kinh tế, không tự mình “kỳ thị” về việc sinh con gái hay con trai.

Hà Thư/Báo Gia đình & Xã hội