Vật thể làm khoa học bối rối nửa thế kỷ tiếp tục có "hành vi" lạ

Chiron là một vật thể nằm giữa quỹ đạo Sao Thổ và Sao Thiên Vương, được quan sát lần đầu vào năm 1977 nhưng cho đến nay vẫn chưa được phân loại rõ ràng.

Cái tên của nó - được lấy theo tên bán nhân mã Chiron trong thần thoại Hy Lạp - phần nào phản ánh được tình hình.

Ban đầu, nó được cho là tiểu hành tinh. Sau đó, một số nhà khoa học phân loại nó là hành tinh vi hình, đặt tên là 2060 Chiron. Một số quan sát sau đó lại cho thấy nó hoạt động giống sao chổi khi phun ra chiếc đuôi khí bụi, nên đặt thêm cái tên là 95P/Chiron.

Hiện nay, vật thể này vẫn nằm trong cả 2 danh sách hành tinh vi hình và sao chổi. Để thêm phần phức tạp, nó được xem là ứng cử viên hành tinh lùn, vì có đường kính lên tới 206 km.

Nhưng nó lại tiếp tục có "hành vi" lạ: Mọc vành đai.

Theo Live Science, một nhóm các nhà thiên văn học tại Brazil vừa phát hiện ra các dải vật chất quay quanh Chiron, gần giống như vành đai Sao Thổ.

Phân tích cũng cho thấy các vành đai này chỉ mới xuất hiện và vẫn đang trong quá trình hình thành. Trạng thái của các cấu trúc này vẫn nằm đâu đó giữa một đám mây mảnh vỡ hỗn loạn và một hệ thống vành đai hoàn chỉnh, ổn định.

"Đó là một bất ngờ thú vị. Theo một cách nào đó, nó nhắc nhở chúng ta rằng hệ Mặt Trời vẫn đang sống và liên tục phát triển, ngay cả theo thang thời gian của con người" - đồng tác giả Chrystian Pereirat từ Đài quan sát Quốc gia Brazil, cho biết.

Viết trên tạp chí khoa học Astrophysical Journal Letters, các tác giả cho biết các vành đai này hợp thành cấu trúc dạng đĩa trải dài từ khoảng cách 200-800 km quanh Chiron, chưa từng xuất hiện trong các dữ liệu trước đó.

Đĩa rộng hơn và khuếch tán này có thể chỉ mới hình thành trong thập kỷ qua, sau một vụ va chạm hoặc bùng nổ giải phóng vật chất mới vào quỹ đạo.

Điều thú vị là nhóm nghiên cứu cũng phát hiện ra một đặc điểm bên ngoài mờ nhạt cách Chiron gần 1.400 km, vượt xa giới hạn Roche, ranh giới mà vật liệu vành đai sẽ kết tụ lại thành một mặt trăng thay vì vẫn ở dạng mảnh vụn.

"Đây là lần đầu tiên chúng tôi phát hiện bất kỳ dấu hiệu vật chất nào trong khu vực đó. Vượt quá giới hạn đó, các hạt hình thành vành đai tự nhiên sẽ bắt đầu kết tụ thành một vệ tinh, nhưng dường như có điều gì đó đang ngăn cản điều đó xảy ra" - tiến sĩ Pereira nói.

Họ chưa chắc chắn nguyên nhân gây ra hiện tượng kỳ lạ này. Một khả năng là lớp băng dễ bay hơi bên dưới bề mặt của nó đã phun trào trong một vụ bùng nổ giống như sao chổi, đẩy bụi và băng ra ngoài, sau đó lắng đọng vào quỹ đạo.

Một khả năng khác là vật thể này sở hữu một mặt trăng nhỏ đã vỡ vụn, làm phân tán các mảnh vỡ dọc theo đường xích đạo.

Kịch bản thứ hai có vẻ hợp lý hơn, vì giải thích được sự sáng dần đều của Chiron trong thập kỷ qua, điều mà khó có thể giải thích chỉ thông qua hoạt động giống sao chổi.