Vì sao người dân ngại tố cáo tham nhũng?

Ông Đỗ Duy Thường, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân chủ pháp luật của MTTQ Việt Nam tại buổi hội thảo. Ảnh: PV

Theo ông Thường, thời gian qua đã có những trường hợp học sinh xin xác nhận hồ sơ để đi học tập cũng bị gây khó dễ. Do vậy, phải có cơ chế để vận động nhân dân phòng chống tham nhũng, nếu không có cơ chế thì không thể làm được. Cần tìm ra hình thức nào để động viên nhân dân tố cáo tham nhũng qua việc tổ chức hội nghị công khai để nhân dân tố cáo hành vi tham nhũng.

Đáng lưu ý, trong lĩnh vực quản lý nhà nước hay phòng chống tham nhũng, người bị tố cáo hầu hết là có chức vụ nên người dân càng dè dặt hơn. Họ lo sợ cho sự an toàn tính mạng, sức khỏe của bản thân và người thân trong gia đình không được bảo vệ. Thực tế, một số trường hợp người dân tố cáo tiêu cực như “cát tặc” lộng hành, game bắn cá bủa vây trường học, khu dân cư... đã bị hành hung, thậm chí bị khởi tố ngược, làm cho công tác vận động nhân dân phản ánh, tố giác tội phạm, tiêu cực bị ảnh hưởng.

Ông Nguyễn Đình Quyền, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp nhận định, kết quả của công tác phòng chống tham nhũng chưa tương xứng với tình hình thực tế. Một trong những hạn chế đó là có quá nhiều kẽ hở trong quản lý Nhà nước về phòng chống tham nhũng, thiếu thiết chế để phát hiện, điều tra tham nhũng, thiếu thiết chế kiểm soát quyền lực…

“Với cơ chế tuyển dụng một giáo viên mầm non nếu không chặt chẽ thì cũng phát sinh tham nhũng”, ông Quyền nêu ví dụ và cho rằng nếu còn cơ chế xin - cho thì còn tham nhũng. Chính vì vậy phải có một cuộc cải cách với những tiêu chí thực sự công khai, minh bạch.

Trên thực tế, để bảo vệ bản thân và gia đình, khi cầm bút viết đơn, người tố cáo tham nhũng thường không ghi rõ danh tính, địa chỉ, trong khi luật lại quy định đơn nặc danh thì không có cơ sở để xác minh. Đến khi dám chủ động đứng tên tố cáo thì lại thiếu chứng cứ để chứng minh hành vi phạm tội vì tham nhũng luôn “ẩn mình rất giỏi” nên cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thường không thụ lý giải quyết.

PGS.TS Ngô Huy Cương, Khoa Luật, ĐHQG Hà Nội nhận định, tham nhũng đang diễn ra hết sức nghiêm trọng. Chính vì vậy để phòng chống tham nhũng hiệu quả phải có những giải pháp mạnh, công minh với những chế tài đủ nghiêm. Bên cạnh đó, phải bảo vệ, khen thưởng xứng đáng mới khuyến khích được người dân tố cáo tham nhũng. “Nếu chỉ dồn hết việc phòng chống tham nhũng lên cơ quan có thẩm quyền sẽ gây ùn tắc. Sự vào cuộc hiệu quả nhất trong phòng chống tham nhũng chính là từ nhân dân, báo chí”, ông Cương nhấn mạnh.

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Bích Ngà, Ủy viên Uỷ ban Kiểm tra Trung ương đề xuất MTTQ Việt Nam cần phát huy vai trò, khơi dậy phong trào đấu tranh chống tiêu cực. Phong trào là thấy cái đúng phải bảo vệ, thấy cái sai phải đấu tranh.

“Về nội dung đấu tranh phòng chống tham nhũng của MTTQ Việt Nam, không cần phải đi vào những việc cao siêu, cũng không cần đặt ra mục tiêu phát hiện 15-20 dự án thất thoát hàng nghìn tỷ. MTTQ Việt Nam nên tập trung phát hiện những vụ việc nhũng nhiễu ở cơ sở, đơn vị vì đây chính là nguyên nhân gây mất niềm tin của nhân dân”, bà Ngà bày tỏ.

Cao Tuân