Việt Nam có thể mất “mỏ vàng” ở Hàn Quốc

 

 

Mới đây, Bộ LĐ, TB&XH đã dồn dập tổ chức các cuộc họp, hội thảo, hội nghị bàn về vấn đề lượng lao động Việt Nam hết hạn hợp đồng nhưng không chịu về nước. Đây không phải là câu chuyện mới nhưng đứng trước thời điểm gần hết hiệu lực của bản ghi nhớ về chương trình EPS trong khi lượng lớn lao động Việt Nam vẫn bỏ trốn, sống “chui” tại Hàn Quốc và cơ quan lao động nước này phát đi thông điệp cho rằng sẽ cân nhắc việc có ký tiếp bản ghi nhớ hợp tác về lao động với nước ta, thì vấn đề này lại được “hâm nóng”.

Từ năm 2004, Việt Nam bắt đầu đưa lao động sang làm việc tại Hàn Quốc theo chương trình EPS. Trong gần 10 năm qua, tổng cộng có hơn 71.000 lao động Việt Nam có mặt tại Hàn Quốc. Nguồn thu của lao động từ thị trường này đã làm thay da đổi thịt nhiều vùng quê nghèo ở Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Nam Định, Ninh Bình… và hàng chục tỉnh thành khác trên toàn quốc. Tuy nhiên, con số khả quan nêu trên có thể trở về “không” từ sau năm 2014 nếu như lượng lao động bất hợp pháp của nước ta tại Hàn Quốc không giảm.

Con số trên do Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ LĐ, TB&XH) công bố ngày 2/4 cho thấy sự gia tăng chóng mặt. Tính riêng từ cuối năm 2010 đến nay, lượng lao động Việt Nam hết hạn nhưng không về nước rồi ở lại làm việc, cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc luôn ở mức “khủng” là 50%. Riêng tỉnh Thanh Hóa năm 2013 có 214 lao động ở lại Hàn Quốc làm việc và cư trú bất hợp pháp trên tổng số 494 lao động hết hạn lao động (chiếm tỷ lệ 43,32%), đứng thứ 5 so với các tỉnh thành khác trong cả nước. Trong năm 2014, dự kiến sẽ có 3.594 người lao động hết hạn hợp đồng lao động phải về nước, trong đó 2 địa phương có số lượng lao động phải về nước trong năm 2014 nhiều nhất là Hà Nội với 322 người và Thanh Hóa 336 người. Hệ lụy từ những con số nêu trên đã được phía Hàn Quốc “cảnh cáo” từ nhiều năm trước như: Dừng các đợt thi tiếng Hàn; dừng việc tiếp nhận lao động trong một thời gian…

 

Ngày 2/4, theo ông Lương Đức Long, Phó giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước, hạn ngạch cho lao động Việt Nam sang làm việc tại Hàn Quốc trong năm 2014 không lớn. Tới cuối tháng 11/2014, căn cứ tỷ lệ lao động Việt Nam hết hạn hợp đồng lao động không về nước, ở lại làm việc và cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc, 2 bên sẽ xem xét tiếp tục hay không việc ký bản ghi nhớ. Thông điệp này của cơ quan lao động Hàn Quốc cho thấy, nếu từ nay đến hết tháng 11/2014, lượng lao động bất hợp pháp của Việt Nam tại nước này không giảm thì khó mà có buổi ký kết để đưa lao động sang.

Điều đáng nói không phải là việc cơ quan chức năng Việt Nam đã làm những gì mà chính là hiệu quả của hàng loạt chiến dịch rầm rộ từng được áp dụng. Trước đây, Bộ LĐ,TB&XH cùng chính quyền, ban ngành đoàn thể các cấp đã áp dụng hàng loạt biện pháp để buộc lao động hết hạn phải về nước như tuyên truyền vận động, phạt cho tới cấm vận, ký quỹ… nhưng kết quả tới nay vẫn có tới trên 50% lao động hết hạn không chịu về nước. Theo phản ánh từ các địa phương, có nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức triển khai, vận động các gia đình có người thân đi làm việc tại Hàn Quốc không về nước. Các địa phương đã chỉ ra hàng loạt các nguyên nhân gồm: Chế tài xử phạt chưa cao; Những khó khăn về mặt kinh tế gia đình của người lao động; Kết quả việc vận động gia đình người thân ký cam kết về lao động làm việc tại Hàn Quốc về đúng thời hạn, đạt thấp; Nhiều lao động chuyển nhà ở, không còn địa chỉ nên không có danh sách chính xác… Các địa phương cho rằng, Bộ LĐ, TB&XH cần phối hợp với Bộ Lao động việc làm Hàn Quốc để có biện pháp và chế tài xử phạt đối với lao động Việt Nam làm việc bất hợp pháp.

 

Đại diện Bộ LĐ,TB&XH, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Hòa yêu cầu các địa phương tiếp tục thông tin, tuyên truyền, vận động, tư vấn cho người lao động và chính quyền địa phương nắm rõ các chủ trương, chính sách về lĩnh vực xuất khẩu lao động và các chế tài xử phạt đối với người vi phạm để triển khai có hiệu quả. Địa phương phải phối hợp tốt với Trung tâm Lao động ngoài nước và Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ,TB&XH) về xem xét lại vấn đề ký quỹ cho người lao động và cần thiết bổ sung, điều chỉnh các vấn đề cần thiết cho phù hợp với thực tiễn. Thời gian tới, địa phương nào không có biện pháp khắc phục, còn để xảy ra việc lao động bỏ trốn bất hợp pháp tại Hàn Quốc thì tiếp tục dừng đăng ký.

Từ các động thái nêu trên của Bộ LĐ,TB&XH cho thấy vẫn chưa có biện pháp mới mang tính hữu hiệu để kéo lao động bất hợp pháp của nước ta ở Hàn Quốc về nước sau khi hết hợp đồng. Số phận của thị trường lao động nhiều tiềm năng này đang đối diện với nguy cơ bị đóng cửa.

 

Theo Thứ trưởng LĐ,TB&XH Nguyễn Thanh Hòa, phía Hàn Quốc nên xem xét việc chi trả trợ cấp cho người lao động Việt Nam làm việc tại Hàn Quốc ở Việt Nam. Lao động về nước đúng hạn mới được hưởng trợ cấp; còn nếu không về, sẽ lấy khoản trợ cấp này đưa vào quỹ xuất khẩu lao động.