Vô sinh vì "hạt lạc chạy trốn"

Cắt bỏ “hạt” vì bị xoắn

Ngồi ngoài phòng mổ, chị Trịnh Thị H, xã Trung Hà, TP Hà Đông, Hà Tây nước mắt cứ chảy mãi không ngừng và nói bằng giọng đầy hối lỗi: “Lẽ ra ngoài bổn phận làm mẹ tôi còn phải làm bạn với con thì cháu sẽ không phải gánh nỗi bất hạnh này. Con tôi bị đau ở vùng bìu từ tối hôm qua nhưng ngại không dám nói với mẹ. Mãi đến sáng hôm nay vùng bìu sưng rất to và đau đến nỗi không thể đi lại được cháu mới chịu nói. Khi đưa đến viện, các bác sĩ nói con tôi bị xoắn “túi hạt” đã phải trải qua những cơn đau đớn cực độ. Khi mổ ra, “túi hạt” đã bị hoại tử nên buộc phải cắt bỏ”.

Theo bác sĩ Nguyễn Hồng Quang, GĐ Trung tâm Tư vấn sức khoẻ sinh sản, sức khoẻ tình dục Hà Nội thì, khi trẻ bị cắt bỏ một “túi hạt” sẽ giảm 50% khả năng sinh con. Đặc biệt khi lớn, chuyện chỉ còn một “túi hạt” trong bìu sẽ ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của trẻ.

Bệnh này thường gặp ở tuổi sơ sinh hoặc tuổi dậy thì (10-15 tuổi). Triệu chứng điển hình của bệnh là đau đột ngột một bên bìu, sưng to vùng bìu và thường kèm theo nôn ói. Khi bị bệnh lý này, các em thường có tâm lý ngại ngùng, che giấu, không nói sớm cho cha mẹ. Cũng có một số trường hợp đã nói ba mẹ biết nhưng ba mẹ lại không chú ý nên cũng đến bệnh viện trong tình trạng trễ. Vì vậy, các bậc cha mẹ nên là người bạn tâm tình của con và có kiến thức về những biểu hiện của bệnh lý vùng kín để tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Bên cạnh đó, để tránh cho trẻ bị xoắn “túi hạt” các bà mẹ phải chú ý nhiều đến yếu tố nguy cơ. Với những trẻ có “túi hạt” di động (lúc bà mẹ sờ thấy có, lúc lại không thấy “túi hạt” trong bìu) thì cần đưa trẻ đến bệnh viện khám xem có nguy cơ xoắn hay không. Nếu có, các bác sĩ sẽ cố định “túi hạt” bằng một phẫu thuật nhỏ, nhẹ nhàng để tránh nguy cơ xoắn “túi hạt” về sau. Với bệnh xoắn “túi hạt” thời gian là vàng vì điều trị bệnh chỉ gồm sáu giờ đầu tiên tính từ lúc có biểu hiện đau. Cụ thể đến trước sáu giờ, 100% bệnh nhân được cứu “túi hạt”, còn nếu đến trong khoảng 6-12 giờ thì khả năng chỉ còn 50%, nếu đến trong khoảng 12-24 giờ thì chỉ còn 20% và đến trên 24 giờ sẽ không thể cứu được “túi hạt”.

Bà Trần Thị Mơ, huyện Tĩnh Gia, Thanh Hoá đưa con trai 6 tuổi đi khám tại Khoa Phẫu thuật nhi, Bệnh viện Việt Ðức, gạt nước mắt nói: “Tôi dại dột quá không nghĩ cách kiếm tiền chữa trị cho con từ bé. Bây giờ tôi nghe bác sĩ nói chữa càng ngày càng khó vì túi bìu cháu ngày càng teo nhỏ. Tôi sinh con ở trạm y tế xã, thấy mẹ tròn con vuông là mừng mà y, bác sĩ cũng không phát hiện thấy sự bất thường của cháu nên chỉ 3 ngày sau là cho mẹ con tôi xuất viện. Phải đến 4 tháng sau tôi mới phát hiện thấy “túi của quý” của con không bình thường. Nhưng nhà lúc đó nghèo quá chưa có tiền chữa trị nên cứ để liều. Không ngờ bác sĩ nói đã hơi muộn, nếu đưa cháu đến từ 1 năm trước thì may còn kịp”. 

Tại phòng khám Bệnh viện Nhi Thuỵ Điển, tôi tình cờ được nghe trọn câu chuyện của một người cha có con trai cũng gặp nỗi bất hạnh tương tự, đang tâm sự với bạn của mình cũng làm bác sĩ trong bệnh viện: “B là con trai duy nhất của mình, tất nhiên là con riêng. Mình mới biết trong lần về lại nơi công tác ngày xưa. Nhưng buồn quá, “thằng nhỏ” của cháu bị lạc chỗ và quá bé nhưng khi còn bé, mẹ nó không có điều kiện chữa trị. 5 tuổi nó đã ý thức được nỗi bất hạnh của mình. Nghe mẹ nó kể sau mấy lần bị người khác nhìn thấy rồi trêu, từ đó không bao giờ nó đi vệ sinh ở ngoài hay chỗ đông người. Nó đang đứng cùng mẹ bên kia kìa, cậu là người trong viện nói sẽ dễ dàng hơn. Giúp mình với nhé, trăm sự nhờ cậu đấy”.

“Túi hạt” ẩn mình

Chị Nguyễn Thị S, xã Diêm Điễn, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình cũng đưa con đi khám tại Bệnh viện Nhi Thụy Điển sụt, sịt kể lại, cách đây hai tuần, có đám bạn cháu đến chơi, chúng nói chuyện chọc ghẹo lẫn nhau. Khi nghe một đứa bạn trong đám nói: Như thằng T (con trai chị S) đây này có bao giờ chúng mình rủ nó đi tắm sông hay đi vệ sinh mà nó đi cùng đâu, lúc nào bẽn lẽn, cười cũng tủm tỉm như con gái hay là nó có vấn đề. Chúng mày ơi, “khám”. Khi nghe nó nói vậy tôi đang ở dưới bếp phải chạy vội lên nhà đánh tiếng để chúng bỏ trò đó. Khi các bạn về, con tôi chạy tọt vào trong buồng nằm khóc. Sau đó, tôi đưa cháu lên bệnh viện tỉnh khám, bác sĩ nói “hạt” của cháu bị ẩn, phải mổ nhưng khả năng có con được hay không thì chưa dám chắc vì cháu đã 12 tuổi.

Anh Trần Văn T, huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang lặn lội xuống tận Trung tâm Nam học và Hiếm muộn Hà Nội để tìm thầy hay chữa bệnh, với khao khát lớn lao là sẽ cho vợ quyền được làm mẹ. Ngồi ngoài phòng khám không ai có thể khiến anh mở lời. Nhưng qua tìm hiểu các bác sĩ tại đây, chúng tôi được biết, anh cũng bị bệnh lý “ẩn túi hạt trên ổ bụng” khiến “hạt” không sản xuất được “tinh binh”. Vì nằm trong bụng với nhiệt độ là 37oC (cao hơn nhiệt độ trong bìu 2-3oC) dễ bị ung thư hóa, dễ bị xoắn. Thậm chí “hạt” ẩn càng cao thì nguy cơ ung thư hóa càng lớn.

Giới hạn an toàn không quá 5 năm

Đối với những trường hợp “hạt” bị ẩn hoặc lạc chỗ, theo TS. Lê Vương Văn Vệ, GĐ Trung tâm Nam học và Hiếm muộn Hà Nội thì: Khi các bé trai ra đời, cha mẹ nào cũng mừng rỡ, vạch tã ngắm ‘’của quý’’ của con. Nhưng ít người dùng tay nắn xem ‘’cái ấy’’ có vẹn toàn hay không.

Với những bệnh lý này nên phát hiện sớm, theo dõi sát để được mổ trị kịp thời, để “hạt” có chức năng sinh sản, nội tiết và tránh nguy cơ ung thư hóa sau này. Để tình trạng bệnh diễn tiến quá lâu có thể dẫn đến hậu quả là teo “hạt”, vô sinh vì không có “tinh binh”, tỷ lệ vô sinh cao tới 75% nếu “hạt” chưa xuống bìu cả hai bên và mổ chữa khi bệnh nhân trên năm tuổi. Và đối với những trường hợp này không được điều trị thoái hóa, ung thư hóa “hạt” hay xảy ra ở tuổi 25- 35.

Chỉ định tuổi mổ tốt ở lứa tuổi 1-2. Nên điều trị ngay khi bệnh nhân tới khám. Dưới một tuổi, nếu “hạt” chưa xuống bìu nhưng sờ nắn thấy ở ống bẹn, thấp về phía túi bìu thì nên theo dõi thêm. Nếu sau một năm tuổi mà “hạt” vẫn chưa xuống bìu thì nên điều trị thuốc và chuẩn bị mổ sớm. Còn nếu không nắn thấy “hạt” ở ống bẹn, siêu âm có thể thấy “hạt” trong ổ bụng thì nên mổ sớm vào những tháng cuối của năm tuổi đầu tiên.

Có trường hợp, "túi hạt" lạc lên tận... "ổ bụng".

Hiện có hai xu hướng điều trị: Một là, điều trị thuốc nội tiết trước, nếu không kết quả mới mổ. Thuốc: gonadotrophine chorionique “endo”, pregnyl, profasi. Chỉ định: Khi “hạt” ở ống bẹn. Không điều trị khi: “Hạt” ở trong ổ bụng, “hạt” lạc chỗ, “hạt” ẩn kèm thoát vị bẹn hoặc kèm dị tật khác. “Hạt” xuống bìu khoảng 15-30% số bệnh nhân, “hạt” xuống thấp một phần trong khoảng 12% số bệnh nhân.

Hai là, điều trị bằng phẫu thuật ngay để đưa “hạt” xuống bìu. Với “hạt” ở ống bẹn, tất cả các bệnh nhân chỉ cần một lần phẫu thuật để đưa “hạt” xuống bìu. Kỹ thuật mổ và phương tiện mổ hiện nay giúp cho thời gian điều trị trung bình chỉ còn hai ngày với vết mổ nhỏ mịn ở nếp lằn bụng dưới. Với “hạt” trong ổ bụng, có một số trường hợp phải mổ hai lần để đưa “hạt” xuống bìu.

Nếu chữa nội khoa đúng liều thì 45% “hạt” ẩn ở ống bẹn có thể xuống bìu, nếu ẩn trong ổ bụng thì chỉ được 20%. Nếu không có kết quả thì phải mổ để kéo “hạt” xuống bìu. Nên mổ trước 11 tuổi là tốt nhất.

Kỳ Anh