3 điều phải biết về các bệnh truyền nhiễm mới nổi trên người ở Việt Nam

Bệnh truyền nhiễm mới nổi có nguồn gốc từ đâu?

Những bệnh này xuất phát từ mối tương tác con người - động vật - hệ sinh thái và có khả năng gây hậu quả khôn lường đối với sức khỏe con người, sinh kế, sự phát triển kinh tế và nhiều vấn đề khác. Tổ chức Y tế thế giới đã có những minh chứng khoa học cho thấy có khoảng 70% bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mới nổi ở người có nguồn gốc từ động vật.

Việt Nam được xác định là một trong những “điểm nóng” toàn cầu có nguy cơ rất cao xuất hiện các tác nhân gây BNTMN bao gồm các bệnh lây truyền từ vật nuôi, động vật hoang dã hoặc hệ sinh thái. BNTMN đã ghi nhận ở Việt Nam trong thời gian gần đây bao gồm Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS, 2003), cúm gia cầm A/H5N1 năm 2003 với tỷ lệ tử vong khoảng 50%, cúm đại dịch (cúm A/H1N1, 2009).

Bên cạnh BNTMN nguy hiểm nói trên, Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với các bệnh truyền nhiễm lưu hành từ lâu như bệnh dại. Ở Việt Nam, bệnh dại hiện là một trong những bệnh truyền nhiễm đáng quan tâm với số ca gây tử vong đứng hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm, hơn 90% ca bệnh dại trên người do lây nhiễm từ chó. Đây là bệnh có thể dự phòng hiệu quả bằng biện pháp tiêm vắc xin kịp thời, đúng và đủ liều, tuy nhiên số người tử vong do dại trung bình giai đoạn 2011-2016 vẫn xấp xỉ 100 ca/năm.

Ngoài ra, bệnh liên cầu lợn trên người với bệnh cảnh lâm sàng nặng nề, điều trị tốn kém, tỷ lệ tử vong cao và nếu khỏi cũng để lại nhiều di chứng nặng hiện đang diễn biến phức tạp với số ca mắc và tử vong hàng năm không giảm do người dân vẫn giữ thói quen ăn tiết canh. Mặc dù từ tháng 2/2014 đến nay không phát hiện thêm ca nhiễm cúm gia cầm A/H5N1 nào trên người, tuy nhiên nguy cơ lây nhiễm bệnh này từ gia cầm sang người vẫn luôn hiện hữu do dịch cúm trên gia cầm vẫn tiếp tục xảy ra ở nhiều địa phương trên cả nước và thói quen tiếp xúc gần gũi giữa con người và vật nuôi.

Quá trình toàn cầu hóa, đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ cùng với sự giao lưu của con người bằng những phương tiện giao thông hiện đại là cơ hội cho các ổ dịch BTNMN từ động vật lây sang người hiện tại hoặc có thể trong tương lai xuất hiện và bùng phát, cho dù bệnh phát sinh ở bên ngoài biên giới cũng có thể là mối đe dọa đối với các quốc gia. Gần đây, Việt Nam đứng trước nguy cơ xâm nhập của một số BNTMN có nguồn gốc từ động vật nguy hiểm như MerCoV ở Trung Đông và Hàn Quốc, Ebola ở Tây Phi, dịch hạch ở Châu Phi, cúm gia cầm A/H7N9 ở Trung Quốc…

Các cách phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm mới nổi

Phòng ngừa chủ động là tiêm vắc-xin. Thế nhưng, thời hạn bảo vệ của nhiều vắc-xin không dài, chỉ 5 tới 10 năm, vì vậy người dân cần chú ý tiêm nhắc lại. Không chỉ tiêm phòng cho trẻ nhỏ mà còn cả phụ nữ mang thai, phụ nữ ở tuổi sinh đẻ để bảo vệ trẻ không mắc các bệnh truyền nhiễm sau này, tiêm phòng cho người cao tuổi...

Phòng ngừa thụ động là cùng nhau tạo môi trường sống an toàn, trong sạch, đến mùa muỗi sinh đẻ cần diệt bọ gậy, thau các nơi chứa nước bẩn, úp các đồ dùng có chứa nước xuống để không cho muỗi sinh đẻ, nuôi cá vàng để diệt bọ gậy...; trở thành những người tiêu dùng thông thái, ăn chín, uống sôi, ăn các thực phẩm an toàn, tươi sạch. Hiện nay nhiều người đã sử dụng điện thoại thông minh có phần mềm kiểm soát xuất xứ thực phẩm giúp người nội trợ phân biệt được thực phẩm an toàn và không an toàn mà mắt thường đôi khi không phát hiện ra.

Cách nhận biết nếu không may mắc phải

Nếu không may mắc bệnh thì dấu hiệu đầu tiên của nhiễm vi sinh vật là sốt. Cần đến ngay các cơ sở y tế để được tư vấn, khám, phát hiện, chữa bệnh kịp thời, tránh chần chừ hoặc tự chữa hoặc chữa bệnh bằng các phương pháp không chính thống khiến bệnh biến chứng nặng khó lường.

Phương Nghi (t/h)