55 năm Thể Công - Hồi kết bi hùng của một tượng đài

Thể Công là tên gọi tắt của Thể dục thể thao công tác đội, được thành lập ngày 23/9/1954, ban đầu chỉ có 11 cầu thủ, vừa đủ một đội hình thi đấu. Cố huyền thoại Ngô Xuân Quýnh năm ấy mới tròn 21 tuổi, đã có vinh dự chơi bên cạnh các đàn anh kỳ cựu như Nguyễn Văn Bưởi (Đội trưởng), Nguyễn Bá Khánh, Phạm Mạnh Soạn, Trương Vinh Thăng và đặc biệt là “túc cầu tiểu vương” Nguyễn Thông.

Những hình ảnh này mãi là ký ức đẹp trong lòng người hâm mộ.

Trên đà phát triển nhanh chóng, mùa hè năm 1955, lực lượng của Thể Công đã dồi dào đến mức đủ chia thành hai đội hình Thể Công A và Thể Công B thi đấu. Tham gia giải bóng đá “Hòa Bình” (giải bóng đá chính thức đầu tiên ở miền Bắc), được tổ chức tại Hải Phòng nhân kỉ niệm 500 ngày thành phố Cảng thoát khỏi sự chiếm đóng của Pháp, hai đội hình Thể Công đã tham gia ở hai hạng. Tại giải đấu này, Thể Công A đã xuất sắc vượt qua đội Hải Phòng trong trận chung kết với tỷ số 4-3, đoạt danh hiệu chính thức đầu tiên.

Một năm sau đó, cũng tại Giải vô địch toàn miền Bắc lần đầu tiên được tổ chức, mang tên Thống Nhất, Thể Công lại đăng quang khi thắng đội Hoàng Diệu 3 - 2. Năm 1958, Thể Công tiếp tục giành chức vô địch toàn miền Bắc lần thứ 2. Lúc này, vai trò của Thể Công chính thức được định danh là “hạt nhân trung tâm” của bóng đá Việt Nam (BĐVN).

Ròng rã 11 tháng trời “ém quân” ở Triều Tiên, 26 cầu thủ trẻ ấy đã phải thi đấu tổng cộng... 55 trận với đủ các đội “quân xanh” từ yếu đến mạnh. Hành trang kĩ lưỡng ấy đã cho kết quả mỹ mãn. Trận đấu chính thức đầu tiên sau khi trở về, đội hình “du học” của Thể Công đã đánh bại đội Công an Hà Nội với tỷ số 4-2. Sau đó, đến lượt tất cả các đội hạng A của bóng đá Thủ đô cũng trở thành “bại tướng” dưới tay họ. Hai năm sau ngày trở về, thế hệ cầu thủ đi tập huấn Triều Tiên chính thức tiếp quản đội hạng A Thể Công.

Những CĐV trung niên của bóng đá Việt Nam, chắc chắn không ai có thể quên những trận đấu quốc tế oai hùng của thế hệ cầu thủ Thể Công huyền thoại này. Tháng 6/1973, Thể Công hạ Thanh Niên Bắc Kinh với tỷ số 3-1. Liền sau đó, đội du đấu Trung Quốc, đá 11 trận thì thắng 8, hòa 2, chỉ thua duy nhất 1 trận trước hàng loạt đối thủ hạng A của nước bạn.

Đến giải SKDA 1984 (một giải đấu bóng đá quốc tế uy tín), Thể Công gây “sốc” khi vượt qua đội CHDC Đức 3-1, hòa ĐTQG Ba Lan (lúc đó vừa đoạt hạng Ba World Cup) 0-0. SKDA 1989 (cũng là lần cuối giải được tổ chức) tại Việt Nam, Thể Công đã chạm tới “đỉnh cao”, với vị trí thứ Ba chung cuộc sau thắng lợi “để đời” 5-0 trước đội Quân đội Indonesia.

Trong lòng người hâm mộ, Thể Công vẫn là một tượng đài của bóng đá Việt Nam.

Thực tế này đã khiến lãnh đạo Cục Quân huấn buộc phải có những thay đổi. Mùa giải 1998, nhiều trận đấu của Thể Công (lúc này mang tên Câu lạc bộ Quân đội - CLBQĐ), đích thân Cục trưởng Cục Quân huấn, Thiếu tướng Đỗ Trung Dương đã xuống tận sân Cột Cờ chỉ đạo, góp ý về công tác huấn luyện. Mỗi trận đấu, dù thắng hay thua của đội, cũng được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phạm Văn Trà gọi điện động viên, chia sẻ kịp thời.

Bên cạnh sự quan tâm của lãnh đạo Bộ, vấn đề chống tiêu cực, quản lý giáo dục tư tưởng song hành cùng tập luyện nâng cao trình độ chuyên môn đã được áp dụng triệt để. Những phương án về việc thành lập một ban huấn luyện mới, đảm bảo chuyên môn và cả uy tín cũng được duyệt. Cựu cầu thủ Vương Tiến Dũng đã được bổ nhiệm làm HLV trưởng, cựu thủ môn Trần Văn Khánh giữ vai trò trợ lý.

Chỉnh đốn xong “thượng tầng”, Giám đốc Trung tâm thể thao Quân đội lúc đó, Đại tá Hà Quang Liêm mạnh dạn đăng kí mục tiêu giành thấp nhất là hạng 6 tại giải VĐQG 1998. Bởi theo ông, với lực lượng tập hợp gồm nhiều tuyển thủ như Hồng Sơn, Quang Hà, Tiến Anh, Đức Thắng, Như Thuần, Công Tuyền, Phương Nam... thì việc CLBQĐ tiếp tục lận đận tại giải VĐQG là điều khó chấp nhận.

Mọi nỗ lực cứu vớt “chiến hạm vừa đắm” đã được lãnh đạo Cục Quân huấn thực hiện, tiền tỉ được chi ra cho 25 cầu thủ trẻ tài năng sang Bulgaria và Đức du học. Đầu năm 2007, để tiếp sức cho CLB, “cơ chế” hoạt động cũng được “cởi trói” bằng việc cho phép thuê cầu thủ ngoại về thi đấu. Thể Công cũng được chuyển giao cho Viettel quản lý và đầu tư, giống như mô hình hoạt động doanh nghiệp của nhiều CLB khác trên cả nước.

Những thay đổi mạnh mẽ này đã giúp Thể Công gặt hái được một số thành công đáng kể. Trong đó, đáng chú ý là thành tích giành quyền thăng hạng V-League cuối mùa giải 2007. Tuy nhiên, đến mùa giải vừa rồi, với hàng loạt kết quả tồi tệ trên sân cỏ đã khiến Thể Công lại chìm đắm trong khủng hoảng. Rất nhiều tiền được tung ra chỉ để đổi lấy suất trụ hạng. Thể Công phải một lần “thay tướng giữa dòng”, nhưng ngay cả HLV Lê Thụy Hải (người từng 2 lần VĐQG với CLBQĐ Bình Dương) cũng không thể giúp CLB cứu vớt được cuộc khủng hoảng khi chấp nhận thất bại trong trận chung kết Cup QG trước SHB.ĐN.

Thất bại đau đớn này đã làm “giọt nước tràn ly”. HLV Lê Thụy Hải xin từ chức HLV trưởng. Tiếp đó, sau khi cân nhắc, Bộ Quốc phòng ra quyết định xóa tên Thể Công khỏi đời sống bóng đá toàn quân và bóng đá chuyên nghiệp đúng ngày 25/9/2009.