8 sự kiện tiêu biểu của ngành Dân số năm 2017

Cần quan tâm và chú trọng sức khỏe đối với người cao tuổi. Ảnh: Chí Cường

1. Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới. Ngày 25/10/2017, Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW - là kim chỉ nam, định hướng những trọng tâm, chủ yếu và quan trọng của công tác dân số trong tình hình mới trong thời gian tới.

Nghị quyết chỉ rõ: Dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Công tác dân số là nhiệm vụ chiến lược, vừa cấp thiết vừa lâu dài; là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân. Tiếp tục chuyển trọng tâm chính sách dân số từ Kế hoạch hóa gia đình sang Dân số và Phát triển. Công tác dân số phải chú trọng toàn diện các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt là chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững.

2. Hội thảo quốc tế “Thích ứng với già hóa dân số” trong chương trình hoạt động của APEC. Một trong những ưu tiên của Nhóm công tác Y tế APEC trong năm 2017 là tăng cường sức khỏe người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số. Tổng dân số các nền kinh tế thành viên APEC nhóm dân số cao tuổi chiếm tới 50% dân số cao tuổi thế giới. Hiện có 16 nền kinh tế thành viên đã và đang đối mặt với vấn đề già hóa dân số (siêu già, già hoặc đang già hóa), nhưng 5 nền kinh tế còn lại (Brunei, Indonesia, Malaysia, Papua New Guinea, Philippines) cũng sẽ đối mặt với vấn đề già hóa dân số trong thời gian gần tới đây. Một số nền kinh tế thành viên có tỷ trọng và số lượng người cao tuổi rất lớn như: Trung Quốc, Nga, Mỹ, Nhật Bản... Hội thảo quốc tế “Thích ứng với già hóa dân số” trong chương trình hoạt động của APEC được tổ chức tại Việt Nam đã trao đổi, cung cấp thông tin và thông qua các khuyến nghị về thích ứng với già hóa dân số đối với 21 nền kinh tế thành viên APEC. Đặc biệt, chủ đề trọng tâm trong đối thoại chính sách y tế được chú trọng nhằm thúc đẩy già hóa khỏe mạnh và kiểm soát các bệnh không lây nhiễm hướng tới một châu Á - Thái Bình Dương khỏe mạnh.

3. Kỷ niệm 40 năm hợp tác Việt Nam và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc. Năm 2017 đánh dấu mốc kỷ niệm 40 năm hợp tác Việt Nam và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA). Trong suốt 40 năm qua, mối quan hệ hợp tác này đã không ngừng được củng cố và hoàn thiện; góp phần quan trọng vào các thành tựu của công tác DS-KHHGĐ của Việt Nam.

Đến nay, Chính phủ Việt Nam và UNFPA đã cùng đồng hành và thực hiện 9 chương trình hợp tác, với thời gian 5 năm cho mỗi chương trình và với tổng số gần 100 dự án. Các dự án này được triển khai ở tất cả các cấp từ Trung ương đến địa phương (tại 12 tỉnh trên toàn quốc). UNFPA đã hỗ trợ tài chính cho Việt Nam với tổng số tiền lên tới 190 triệu USD và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho Chính phủ và các cơ quan hữu quan, nhằm tăng cường tiếp cận của người dân tới các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản và sức khỏe tình dục có chất lượng. Đẩy mạnh hoạt động thu thập dữ liệu dân số và phát triển có chất lượng cao, giải quyết các vấn đề về bình đẳng giới, xây dựng năng lực quốc gia trong xây dựng, thực hiện và giám sát các chính sách dựa trên bằng chứng về các lĩnh vực trên.

4. Triển khai Đề án Chăm sóc người cao tuổi (NCT) ở địa phương . Già hóa dân số tác động sâu sắc tới mọi khía cạnh của cá nhân, cộng đồng, quốc gia. Điều này đòi hỏi hệ thống an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cho NCT cần được tiến hành toàn diện, nhằm thích ứng với một xã hội già hóa dân số, đáp ứng tốt nhất nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống của NCT.

Đứng trước thực trạng và thách thức trong chăm sóc NCT, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký ban hành Quyết định số 7618/QĐ-BYT phê duyệt Đề án Chăm sóc sức khỏe NCT giai đoạn 2017-2025. Đề án do Tổng cục DS-KHHGĐ chủ trì, điều phối và chịu trách nhiệm thực hiện.

Để triển khai Đề án ở địa phương, Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 1376/BYT-TCDS và Công văn 1439/BYT-TCDS tới UBND các tỉnh, thành phố kèm theo hướng dẫn xây dựng Đề án/Kế hoạch hoạt động chăm sóc sức khỏe NCT giai đoạn 2017-2015. Ngày 28/8/2017, Tổng cục DS-KHHGĐ đã tổ chức Hội thảo tập huấn hướng dẫn triển khai Đề án và có lễ ký kết Kế hoạch phối hợp thực hiện Đề án với Trung ương Hội NCT Việt Nam.

5. Tăng cường kiểm soát chất lượng phương tiện tránh thai. Bộ Y tế ban hành Thông tư 31/2017/TT-BYT ngày 25/7/2017 đưa phương tiện tránh thai vào danh mục hàng hóa được kiểm soát hợp quy, hợp chuẩn nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe người sử dụng.

Hiện nay, phương tiện tránh thai được đưa vào danh mục hàng hóa nhóm 2 - được sự kiểm soát chất lượng chặt chẽ bởi cơ quan quản lý nhà nước trước khi đưa vào lưu thông trên thị trường. Với biện pháp này, chúng ta có thể kiểm soát tốt hơn chất lượng các loại phương tiện tránh thai lưu thông trên thị trường; đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

6. Hướng dẫn tư vấn, sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh. Trung bình mỗi năm, tại Việt Nam có trên 1 triệu em bé ra đời. Song điều không may là có khoảng 1,5-2% trẻ mắc phải các dị tật bẩm sinh.

Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 34/TT-BYT ngày 18/8/2017 nhằm quy định về tư vấn, sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh, góp phần vào quá trình phát hiện, can thiệp và điều trị sớm các bệnh, tật, các rối loạn chuyển hóa, di truyền ngay trong giai đoạn bào thai và sơ sinh; giúp trẻ sinh ra bình thường hoặc tránh được những hậu quả nặng nề về thể chất và trí tuệ, giảm số người tàn tật, thiểu năng trí tuệ trong cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng dân số.

7. Cuộc thi ảnh về NCT và vẽ tranh “Yêu an toàn – Vạn điều hay” trên mạng 2017. Năm 2017, Tổng cục DS-KHHGĐ tổ chức thành công 2 cuộc thi ảnh về NCT và vẽ tranh “Yêu an toàn – Vạn điều hay” trên mạng 2017.

Cuộc thi ảnh về NCT sau gần 1 tháng phát động (từ 2- 31/10/2017) đã nhận được 5.000 tác phẩm dự thi, thu hút hơn 5 triệu lượt người tiếp cận, hơn 18.000 lượt bình chọn và hơn 20.000 lượt chia sẻ, để lại cảm xúc. Có thể nói, đây là kết quả của sự phát huy lợi thế truyền thông hiện đại để tạo nên sự tương tác chặt chẽ, lan tỏa tích cực phong trào chăm sóc sức khỏe và phát huy vai trò NCT trong gia đình và xã hội.

Cuộc thi vẽ tranh “Yêu an toàn – Vạn điều hay” sau hơn 90 ngày phát động (từ 12/8 - 15/11/2017), cuộc thi đã đạt được kết quả ấn tượng, tiếp nhận và đăng tải 9.631 bài dự thi đến từ 57/63 tỉnh, thành phố cả nước. Cuộc thi đã thu hút 32 triệu lượt người tiếp cận với các nội dung của cuộc thi; trên 36.000 lượt chia sẻ và trên 613.000 lượt bình chọn cho các bài dự thi. Cuộc thi đã phát huy lợi thế truyền thông hiện đại nhằm tương tác, tạo sự lan tỏa tích cực trong cộng đồng mạng để tuyên truyền cung cấp thông tin, kiến thức về dịch vụ DS-KHHGĐ và các biện pháp tránh thai hiện đại; huy động toàn xã hội, đặc biệt là vị thành niên/thanh niên nhận thức đúng tầm quan trọng và lợi ích của việc tránh thai, từ đó có hoạt động tích cực trong tuyên truyền và sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại.

8. Triển khai Đề án “Tăng cường tư vấn và cung cấp dịch vụ DS-KHHGĐ cho vị thành niên, thanh niên giai đoạn 2016-2020”. Theo thống kê của Vụ Sức khỏe Bà mẹ Trẻ em (Bộ Y tế) năm 2016, tính riêng trong hệ thống các bệnh viện công lập thuộc 63 tỉnh, thành phố, đã có đến 265.536 ca nạo phá thai, trong đó phá thai ở độ tuổi vị thành niên, thanh niên đã chiếm đến xấp xỉ 4.600 ca. Thực tế, số liệu này có thể cao hơn bởi tình trạng phá thai ở các cơ sở y tế tư nhân vẫn chưa được kiểm soát hết và một phần tâm lý ngại tới viện công để phá thai của phần đông các bạn vị thành niên và thanh niên trẻ chưa có gia đình.

Ngày 15/3/2017, Bộ Y tế ký Quyết định 906/QĐ-BYT ban hành Đề án “Tăng cường tư vấn và cung cấp dịch vụ DS-KHHGĐ cho vị thành niên, thanh niên giai đoạn 2016 - 2020. Mục tiêu của Đề án là đáp ứng nhu cầu KHHGĐ của vị thành niên, thanh niên, góp phần giảm tình trạng mang thai ngoài ý muốn và nâng cao chất lượng dân số, nhằm thực hiện thành công Chiến lược DS - SKSS Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020.

GĐ&XH