Ai đã tiếp tay cho than lậu?

Lợi dụng điều này, Công ty trên và các xí nghiệp trực thuộc đã thuê xe ô tô, máy ủi, máy xúc của các công ty bên ngoài vô tư chở than đi. Không dừng lại ở đó, các xe ôtô của tư thương còn được trang bị “bùa hộ mệnh” bằng các phiếu vận chuyển than nội bộ. Chỉ riêng một xí nghiệp trực thuộc, 38.729 tấn than nguyên khai không rõ nguồn gốc đã mặc nhiên được vận chuyển trót lọt…

Nói một đằng, làm một nẻo...

Trước những diễn biến trầm trọng của than lậu, theo phát ngôn lãnh đạo TKV sẽ xử lý bất cứ cán bộ nào sai phạm. Thế nhưng cho đến nay, TKV mới chỉ xử lý được 1 trường hợp. Không những thế, lãnh đạo TKV còn tuyên bố: Không có việc các đơn vị ngoài được giao tận thu, vận chuyển than. Nhưng sự thực không phải như vậy, theo tài liệu của công an tỉnh Quảng Ninh TKV đã từng giao cho Công ty Cổ phần đầu tư Thương mại và dịch vụ (Công ty TMDV, do ông Đoàn Văn Thức, em trai ông Đoàn Văn Kiển làm Phó giám đốc) được phép tận thu than tại 12 điểm vỉa. Việc tận thu than như vậy đã tạo lên kẽ hở khiến than lậu hoành hành. Không những thế, Công ty TMDV khi được giao khai thác tận thu đã không đủ năng lực nên dẫn đến tình trạng công ty này ký hợp đồng thuê các công ty con khai thác, vận chuyển than… Lợi dụng các hợp đồng này, hàng chục nghìn tấn than không rõ nguồn gốc ngang nhiên hoành hành trên các trục lộ của Quảng Ninh rồi biến mất. 

Theo dòng sự kiện

> Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh bị dọa “ám sát” > Vụ đào thoát kỳ lạ của hàng trăm tàu than > Đình chỉ công tác 4 cán bộ hải quan “thả” than lậu > Tình trạng than lậu: Nhiều lần đành phải để tàu đi

Theo báo cáo của các cơ quan bảo vệ pháp luật tỉnh Quảng Ninh, Xí nghiệp Khai thác, chế biến và kinh doanh than thuộc Công ty TMDV đã để cho 58 xe ngoài TKV mang phiếu vận chuyển nội bộ của xí nghiệp chở than trên quốc lộ 18A (tuyến đường mà TKV đã cấm vận chuyển than). Kết quả kiểm tra từ ngày 27/10/07 đến ngày 13/2/08 xí nghiệp này tiếp tục cấp phiếu vận chuyển nội bộ cho các xe ngoài ngành than với tổng số 38.729,9 tấn than nguyên khai không rõ nguồn gốc qua trạm Tân Yên. Theo đánh giá của Cơ quan công an Quảng Ninh, việc làm này đã vi phạm nghiêm trọng quy định về quản lý, vận chuyển và tiêu thụ than của Tập đoàn và tỉnh Quảng Ninh.

Cũng theo các đơn vị nghiệp vụ của Công an tỉnh Quảng Ninh, qua khảo sát 20 đơn vị thành viên có chức năng khai thác than trên địa bàn thì có tới 16/20 đơn vị ký kết 61 hợp đồng với 52 tổ chức, đơn vị, cá nhân. Trong số đó có 37 đơn vị  ngoài ngành than vào bốc xúc, vận chuyển đất đá, than. Để thực hiện được 61 hợp đồng này, các đơn vị được thuê đã đưa 1.370 ô tô các loại, trong đó số ô tô ngoài ngành than là 909 chiếc. Tính đến hết quý I/2008 khối lượng than vận chuyển là 6 triệu tấn.

Tự tung tự tác

Việc các đơn vị ngành than ký hợp đồng thuê các tổ chức, cá nhân bên ngoài vào bốc xúc, vận chuyển đất đá và than, dẫn đến công tác quản lý của các đơn vị lại buông lỏng. Điều này gây ra tình trạng phức tạp trong khai trường, từ đó nảy sinh tình trạng móc ngoặc giữa các đơn vị để vận chuyển khai thác than đưa ra ngoài hoặc khai khống khối lượng bốc xúc, vận chuyển đất đá để tiêu cực. Đối với Công ty TMDV, hợp đồng được ký với các công ty bên ngoài ngành than đều thiếu chặt chẽ, công tác kiểm tra hầu như không được thực hiện… Công an tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện Công ty cổ phần Than Hà Tu đã tự ý ký 2 hợp đồng cho 2 doanh nghiệp tư nhân là Công ty cổ phần Tùng Bách (TP Hạ Long) và Công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Thân Thành (TP Hạ Long) được gia công chế biến than từ đất lẫn.

Không dừng lại ở đó, theo Phòng Cảnh sát Môi trường, Công an tỉnh Quảng Ninh, thì các doanh nghiệp còn vi phạm nghiêm trọng các quy định về bảo vệ môi trường (làm biến dạng bề mặt cảnh quan môi trường, đổ thải không đúng nơi quy định, nguy cơ dẫn đến sạt, lở đất…). Mặc dù Công an tỉnh Quảng Ninh đã chỉ rõ những sai phạm như thế, nhưng ông Trần Xuân Hoà, Tổng giám đốc TKV lại cho biết: Việc vận chuyển than từ nơi khai thác đến nơi sàng tuyển và đến kho, bến, cảng tiêu thụ chỉ được thực hiện trên các tuyến đường và phương tiện vận tải chuyên dụng do các công ty thành viên trong Tập đoàn sở hữu, không chở than bằng xe tải trên đường quốc lộ 18A từ Đông Triều đến Mông Dương và trên tỉnh lộ 337. Bắt đầu từ 1/6/2008, Tập đoàn sẽ dừng xuất khẩu than theo con đường tiểu ngạch qua cửa khẩu Vạn Gia, chuyển sang xuất khẩu chính ngạch. Việc xuất khẩu than sẽ chỉ do Tập đoàn thực hiện trực tiếp và giao cho Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Than Việt Nam (COALIMEX-TKV) cùng thực hiện.

Trước những tiêu cực trên, tuy không thừa nhận việc cho công ty TMDV khai thác tận thu than là lỗi của mình, nhưng lãnh đạo TKV cũng không thể phủ nhận những sai phạm của công ty “sân sau” này.

Sau khi Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải nhấn mạnh TKV đã buông lỏng quản lý đối với hoạt động tận thu than, ông Đoàn Văn Kiển, Chủ tịch Tập đoàn vẫn cho rằng: Không có hoạt động tận thu than tại TKV, đó chỉ là việc khai thác lộ vỉa. Thế nhưng ông Kiển cũng phải thừa nhận Công ty TMDV không đủ năng lực nên phải thuê các công ty bên ngoài.

Trong ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải còn nêu rõ: đình chỉ ngay việc khai thác tận thu than của Công ty CP đầu tư thương mại dịch vụ (TMDV). Song, trao đổi với báo chí, ông Trần Xuân Hoà, Tổng giám đốc TKV lại cho biết: TKV đang tiến hành xem xét, đánh giá mặt được, chưa được của công ty TMDV, nhưng trước chỉ đạo của Chính phủ bảo dừng thì TKV tuân thủ.

Lãnh đạo TKV sẽ phải tự kiểm điểm Trước vấn đề trên, ông Đoàn Văn Kiển, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Than - khoáng sản Việt Nam(TKV) phát biểu: Nhà nước giao tài nguyên cho TKV, trách nhiệm của TKV là phải quản lý, khai thác. Vì thế, việc để xảy ra tình trạng than lậu, than thổ phỉ là trách nhiệm của TKV. Sắp tới, toàn bộ lãnh đạo của TKV sẽ có bản kiểm điểm chỉ rõ những thiết sót, hạn chế của mình trong công tác điều hành ngành than để báo cáo với Thủ tướng.

Thanh Sơn - Bảo Trân