Nô nức tham gia kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám: Giới trẻ hiểu sâu về di sản lịch sử - văn hóa chỉ bằng một thao tác quét mã QR

Hà Nội: Dồn sức làm sạch đẹp Thủ đô dịp Đại lễ 950 năm Quốc Tử Giám

GĐXH - Hướng tới Đại lễ kỷ niệm cấp Quốc gia 950 năm Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, công tác giữ gìn vệ sinh môi trường, mỹ quan đô thị quanh khu vực Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám đang được các đơn vị chuyên trách kích hoạt ở cấp độ cao nhất.

Khi thế hệ trẻ hiểu sâu di sản lịch sử - văn hóa bằng công nghệ

Ngày 14/11, ghi nhận của phóng viên cho thấy, nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, không khí tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) trở nên nô nức và rộn ràng hơn bao giờ hết.

Dưới tiết trời nắng nhẹ, dòng người đông đảo cùng du khách quốc tế, các gia đình và đặc biệt là học sinh, sinh viên trong trang phục áo dài truyền thống, lễ phục tốt nghiệp đã tấp nập đổ về tham quan, chụp ảnh lưu niệm quanh khu vực Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang, nhà bia Tiến sĩ và sân Bái Đường.

Hòa chung dòng người trẩy hội di sản, thay vì chỉ dạo quanh khuôn viên rồi chụp vài bức ảnh như trước, chị Phùng Thị Khánh Ngọc (21 tuổi, ở Cầu Giấy, Hà Nội) lại dành khá nhiều thời gian dừng chân trước Khuê Văn Các và khu vực giếng Thiên Quang để tìm hiểu sâu hơn về từng hạng mục kiến trúc cổ.

Khi quét mã QR bằng điện thoại thông minh, chị Khánh Ngọc vừa đối chiếu thông tin giới thiệu về Văn Miếu - Quốc Tử Giám trên màn hình điện thoại, vừa thực hiện thao tác check-in lưu giữ dấu ấn chuyến đi trong dịp đại lễ đặc biệt này.

Chị Khánh Ngọc chia sẻ, khi quét mã QR để tìm hiểu về điểm di tích lịch sử nơi chị đang đứng, các trường thông tin hiện lên cụ thể và chi tiết về lịch sử hình thành ngôi trường đại học đầu tiên của Việt Nam, câu chuyện khoa bảng cũng như giá trị kiến trúc gắn với từng khu vực trong di tích. Mọi thông tin đều được hệ thống hóa mạch lạc, kèm hình ảnh trực quan và cách kể chuyện gần gũi, dễ tiếp cận với người trẻ.

"Khi hiểu rõ lớp trầm tích văn hóa đằng sau từng nếp nhà, tấm bia Tiến sĩ hay biểu tượng Khuê Văn Các, tôi thấy chuyến đi của mình trong dịp kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không còn đơn thuần là một buổi tham quan, mà thực sự trở thành hành trình khám phá cội nguồn hiếu học đầy cảm hứng", chị Ngọc cho hay.

Tương tự, chị Nguyễn Hoàng Ngân (sinh viên năm 3, Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng cho biết: "Trước đây, tôi cứ nghĩ di tích quanh mình chỉ là những công trình cổ kính quen thuộc để ghé thăm hoặc chụp ảnh kỷ yếu, không ngờ mỗi điểm đến lại ẩn chứa nhiều câu chuyện văn hóa và giá trị lịch sử sâu sắc đến vậy. Nếu không tìm hiểu kỹ thông tin trên internet thì thế hệ sau này như chúng tôi khó có thể hiểu tận tường về từng hạng mục công trình".

Do đó, chị Ngân cho rằng việc ứng dụng công nghệ để số hóa dữ liệu di tích thành một bản đồ tra cứu tập trung, trực quan là rất cần thiết, giúp người trẻ dễ dàng tìm hiểu cội nguồn mà không mất nhiều thời gian chắp nhặt từ những nguồn tin rời rạc trên mạng.

Bởi theo Ngân, mỗi mái đình xưa, ngôi đền cổ hay quần thể di tích nghìn năm tuổi như Văn Miếu - Quốc Tử Giám đều mang trong mình chiều sâu lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc. 

Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, không ít người trẻ vẫn cảm thấy xa lạ với những giá trị này do nguồn tư liệu lịch sử, kiến trúc còn phân tán, thiếu tính kết nối và chưa được chuyển tải bằng ngôn ngữ phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ số.

Hơn 20.000 điểm di tích trên cả nước được số hóa

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Thế Phan – người sáng lập ứng dụng Vạn Tâm (nền tảng số chuyên biệt về lưu giữ và truyền thông di sản văn hóa tâm linh Việt Nam) cho biết: "Trên tinh thần hưởng ứng Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cũng như Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, chúng tôi tạo dựng nền tảng kết nối đa chiều, tận dụng công nghệ số để tập hợp và truyền tải sinh động các giá trị di sản Việt đến công chúng".

Theo ông Phan, đến thời điểm hiện tại, đã có hơn 20.000 điểm di tích trên cả nước đã tích hợp bản đồ số, bao gồm chùa, đền, đình, phủ, miếu và các nghĩa trang liệt sĩ.

Theo đó, người dùng có thể dễ dàng tìm kiếm, lọc theo loại hình, khoảng cách để tra cứu thông tin lịch sử, kiến trúc, lịch lễ hội cùng kho tư liệu hình ảnh.

Đáng chú ý, công nghệ AI được ứng dụng để cá nhân hóa trải nghiệm của từng người dùng thay vì chỉ cung cấp dữ liệu một chiều. Đơn cử như tính năng "Khắc Tâm" cho phép người dùng check-in trực tiếp tại di tích để tạo ra "con dấu" hành trình mang dấu ấn riêng từ hình ảnh đến nội dung lời chúc. Trong khi đó, không gian "Dưỡng Tâm" phân tích thói quen và nhu cầu cá nhân để gợi ý các nội dung văn hóa truyền thống, âm thanh thư giãn, thiền định, giúp người dùng cân bằng đời sống tinh thần.

Nền tảng này cũng hình thành mạng lưới cộng đồng để những người cùng mối quan tâm trao đổi, chia sẻ tư liệu về văn hóa bản địa.

"Chúng tôi kỳ vọng đây không chỉ là kho lưu trữ dữ liệu mà còn là cầu nối bền vững giữa truyền thống với thế hệ trẻ, số hóa những câu chuyện lịch sử, kiến trúc thành nguồn tư liệu có giá trị giáo dục lâu dài cho cộng đồng trong nước lẫn quốc tế", ông Phan cho hay.

Khi mỗi người trẻ trở thành một 'đại sứ' gìn giữ ký ức quê hương

Không dừng lại ở việc tra cứu thông tin, xu hướng số hóa di sản hiện nay còn khuyến khích người dùng chuyển từ vai trò tiếp nhận thụ động sang chủ động đóng góp tư liệu.

Thông qua chiến dịch "1 triệu Đại sứ văn hóa Việt Nam" đang được triển khai, mỗi công dân – đặc biệt là giới trẻ, được khuyến khích ghi lại góc nhìn cá nhân, hình ảnh và ký ức về các ngôi đền, mái đình tại chính quê hương mình.

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, những mô hình ứng dụng công nghệ số và AI vào lĩnh vực bảo tồn di sản như trên đang cho thấy cách làm linh hoạt, bắt nhịp đúng định hướng chiến lược.

Khi những giá trị truyền thống từ không gian vật lý được chuyển tải sinh động lên môi trường số, văn hóa không chỉ được lưu giữ bền vững mà còn thấm sâu tự nhiên vào đời sống đương đại, khơi dậy vai trò chủ thể của thế hệ trẻ trong việc bảo vệ và lan tỏa bản sắc dân tộc.

Di tích Văn Miếu ở Huế ra sao trước khi được tu bổ hơn 130 tỷ đồng?

GĐXH - Sau 2 năm phê duyệt nhưng chưa thể triển khai, dự án tu bổ di tích Văn Miếu được HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế điều chỉnh chủ trương đầu tư lên hơn 132 tỷ đồng.