Áp lực của đội ngũ cán bộ dân số cơ sở

Một buổi truyền thông Đề án sàng lọc trước sinh, sơ sinh do ngành Dân số tỉnh Bình Dương triển khai tại cộng đồng. Ảnh: P.B

Đi từng ngõ, gõ từng nhà

Bình Phước là địa phương miền núi nằm gần cuối dãy Trường Sơn giáp biên giới Campuchia với một số đặc thù khiến công tác DS-KHHGĐ ở đây gặp không ít trở ngại. Bình Phước có diện tích 6.871 km2 với 41 dân tộc cùng sinh sống. Đây là nơi “đất rộng người thưa” với mật độ 133 người/km2 khiến việc “đi từng ngõ, gõ từng nhà” của các cán bộ dân số khó khăn rất nhiều. Bên cạnh đó, cộng đồng dân tộc thiểu số khá lớn trên địa bàn cũng khiến lực lượng cán bộ, cộng tác viên dân số gặp không ít trở ngại trong truyền thông vì không phải ai cũng biết tiếng dân tộc.

Theo Ban Chỉ đạo công tác Dân số tỉnh Bình Phước, nhiều năm qua ngành Dân số địa phương này đã vượt khó, nỗ lực phối hợp cùng các ban - ngành - đoàn thể kiên trì thực hiện mục tiêu giảm sinh bền vững. Hồi Bình Phước mới thành lập (năm 1997), tỷ suất sinh thô là 28,33%o, nay giảm còn 15,49%o. Tổng số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ của Bình Phước hiện đang khá “lý tưởng”: 2,1 con/phụ nữ. Số liệu ước tính thực hiện các gói KHHGĐ 6 tháng đầu năm (thuốc uống, thuốc tiêm tránh thai, bao cao su) đều vượt chỉ tiêu của cả năm.

Tại huyện Bù Gia Mập, chính quyền địa phương đã chủ động bổ sung thêm kinh phí giúp Trung tâm DS- KHHGĐ huyện triển khai Chiến dịch kịp thời. Đây là tín hiệu rất mừng bởi công tác Dân số rất cần sự chung tay góp sức giữa Trung ương và địa phương, sự sáng tạo năng động và tâm huyết của người trực tiếp làm công tác Dân số. Ông Bạch Sĩ Long- Chi cục trưởng Chi cục DS- KHHGĐ tỉnh chia sẻ: “Đạt được những thành tựu này là nhờ sự quan tâm của các cấp ủy-chính quyền địa phương, nhờ mô hình cán bộ chuyên trách dân số trực thuộc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện nhưng biệt phái làm việc tại UBND xã/phường (thực hiện từ năm 2012). Mô hình này đã giúp việc huy động nguồn lực thực hiện công tác Dân số vô cùng thuận lợi”.

Tại buổi làm việc, Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ Nguyễn Văn Tân cùng các thành viên Đoàn công tác đã ghi nhận những nỗ lực của ngành Dân số Bình Phước thời gian qua. Tuy nhiên, Đoàn công tác cũng chỉ ra những bất cập trong hoạt động nâng cao chất lượng dân số và triển khai Đề án can thiệp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, đồng thời chia sẻ với Ban Chỉ đạo công tác dân số tỉnh về những khó khăn mà toàn ngành Dân số đang đối mặt. Đó là vấn đề kinh phí bị cắt giảm rất nhiều, hoạt động và nhiệm vụ lại nặng nề hơn trong giai đoạn mới.

“Trước đây hoạt động dân số gói gọn trong mục tiêu giảm sinh nhưng nay đã mở rộng hơn rất nhiều cho phù hợp với tình hình mới của đất nước. Đó là phải duy trì cho bằng được mức sinh thấp hợp lý. Điều này còn khó khăn hơn là thực hiện mục tiêu giảm sinh. Chúng ta phải tập trung nhiều hơn vào mục tiêu nâng cao chất lượng dân số, cải thiện chất lượng giống nòi và giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Bởi nếu những mục tiêu này không đạt được sẽ ảnh hưởng rất lớn đối với sự phát triển kinh tế, an sinh xã hội. Bên cạnh đó, áp lực già hóa dân số cũng đòi hỏi ngành phải có những bước chuẩn bị cần thiết”, ông Nguyễn Văn Tân chia sẻ.

Mô hình “3 trong 1” và những bất cập

Sáng 30/6, Đoàn công tác đã làm việc với Ban Chỉ đạo công tác Dân số thị xã Dĩ An - tỉnh Bình Dương. Từ năm 2013, Bình Dương đã triển khai mô hình sáp nhập Trung tâm Y tế, bệnh viện và Trung tâm DS-KHHGĐ tuyến huyện/thị vào làm một. Tại buổi làm việc, BS Nguyễn Tiến Tương - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Dĩ An (trước đây là Giám đốc bệnh viện) được giao phụ trách công tác Dân số trên địa bàn, đã thẳng thắn chia sẻ hàng loạt khó khăn trong chỉ đạo, điều hành hoạt động dân số địa phương.

Theo BS Nguyễn Tiến Tương, những khó khăn trên xuất phát từ mô hình tổ chức “3 trong 1” mà Bình Dương đang áp dụng. Mô hình này đã tác động không nhỏ đến tâm lý đội ngũ cán bộ, cộng tác viên dân số tuyến cơ sở. “Đặc biệt là tâm lý của khoảng 50% lãnh đạo Trung tâm dân số trước đây bị  hụt hẫng nặng nề khi được bố trí làm việc tại Khoa dân số, vốn là 1 trong 18 khoa, phòng của Trung tâm y tế. Bên cạnh đó, áp lực trực tiếp từ ngành y tế bởi hoạt động khám, điều trị cũng khiến bản thân tôi và không ít anh chị em khó lòng sâu sát với hoạt động dân số”,  BS Nguyễn Tiến Tương chia sẻ.

Được biết tại Dĩ An, hiện có 7 cán bộ chuyên trách dân số làm việc tại trạm y tế, chịu trách nhiệm hỗ trợ, giúp đỡ 376 cộng tác viên hoàn thành nhiệm vụ. Tính trung bình, mỗi cán bộ phải “lo” 94 cộng tác viên. Riêng tại những phường, xã tập trung nhiều công nhân nhập cư, mỗi cán bộ chuyên trách phải “lo” đến hơn 140 cộng tác viên, trong khi đó họ còn chịu  áp lực bởi hoạt động y tế tại trạm. Điều này dẫn đến hệ lụy không nhỏ là dữ liệu dân số thu thập được chưa đầy đủ, công tác Dân số chưa được chăm lo chu đáo.

Tại buổi làm việc, nhiều “lỗ hổng” liên quan đến dữ liệu Dân số trong báo cáo sơ kết 6 tháng đầu năm trên địa bàn thị xã Dĩ An đã được các thành viên Đoàn công tác chỉ rõ và đề nghị sớm khắc phục. Về kết quả hoạt động 6 tháng đầu năm, khá nhiều chỉ tiêu cần phải nỗ lực nhiều hơn, từ nay đến cuối năm mới có thể hoàn thành. Chiều cùng ngày, Phó Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Tân và các thành viên Đoàn công tác làm việc cùng Ban Chỉ đạo công tác Dân số tỉnh Bình Dương.

Thanh Giang/Báo Gia đình & Xã hội