Bà Chúa kho cũng phải “trốn”

Số tiền “vay” đó được tiến hành bằng hình thức làm sớ, bằng vàng mã. Và mong ước của người đến vay, xin là nó sẽ biến thành tiền thật. Vay đầu năm thì cuối năm hoặc nếu làm ăn tốt thì giữa năm “trả”, mà đã trả là phải một thành mười, thành trăm. Với những ai không dám vay vì sợ không trả được, thì xin được nhận “lộc rơi, lộc vãi” của bà Chúa kho và cuối năm cũng đến để “lễ tạ”. 

Theo truyền thuyết bà Chúa kho là một người phụ nữ Việt Nam thời nhà Lý đã khéo tổ chức sản xuất, tích trữ lương thực, trông nom kho tàng quốc gia trong thời kỳ trước và sau chiến thắng Như Nguyệt (chống quân Tống năm 1076). Bà đã "thác" trong cuộc kháng chiến chống quân Tống vào ngày 12 tháng Giêng năm Đinh Tỵ (1077), được nhà vua phong là Phúc Thần và nhân dân lập đền thờ tại kho lương thực cũ của triều đình ở Núi Kho và gọi bà là Bà Chúa kho.

Thực hư chuyện “vay – trả”, “xin – tạ” linh nghiệm thế nào không rõ nhưng xét về công lao được phong thần của bà Chúa kho thì việc mọi người ùn ùn đến không phải để tưởng niệm bà mà để “xin, vay”. Theo BS Mai Xuân Phương, một người làm công tác truyền thông xã hội thì đây là suy nghĩ lệch lạc, khiến bà Chúa kho như người “cho vay nặng lãi”, đầu năm vay 1, cuối năm trả gấp 10 lần. “Những hành vi cầu xin là ỷ lại vào thánh thần, không nỗ lực phấn đấu, muốn “đi ngang về tắt”. Tất cả những điều đó không đúng với công lao bà góp phần phò vua, cứu nước”, ông Phương nói.

Còn ông Nguyễn Vũ Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu lý học Đông Phương thì cho rằng: Con người bản chất là tham lam, nhiều người nghĩ rằng bà Chúa kho là người giữ kho và tin rằng nếu vay tiền được bà đồng ý thì sẽ kiếm được rất nhiều tiền thật. Người trần vay tiền cõi âm, bà đâu phải là ngân hàng mà in tiền cho vay được nhưng người ta tin vào quyền lực: khi bà đồng ý cho vay tiền thì ở trần gian sẽ rất giàu có. “Cách thể hiện này rất buồn cười, Bà Chúa kho vốn quản quân lương cho triều đình, sao dám ký cho vay rồi lấy lãi? Với niềm tin này, tôi nghĩ người ta ùn ùn tới vay đông quá, khéo bà Chúa kho cũng phải... trốn!