Hà Nội
23°C / 22-25°C

Báo động suy giảm giống nòi

Thứ hai, 08:22 13/09/2010 | Dân số và phát triển

GiadinhNet - "Con cái theo họ mẹ nên con cô con cậu suy ra chẳng có họ hàng gì"; "Nước tốt không để chảy vào ruộng người"…

Những "lý lẽ" đó đã khiến nhiều thế hệ con cháu có chung ông, bà kết hôn cận huyết thống. Hệ lụy là một số dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên có tình trạng này đang đứng trước sự suy giảm trầm trọng giống nòi cả về số lượng và chất lượng.

Suy giảm giống nòi

Theo TS Dương Quốc Trọng, Tổng Cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, mô hình can thiệp này triển khai tốt sẽ hạn chế được rất nhiều trẻ sinh ra bị dị tật, nâng cao chất lượng dân số, tránh hậu quả nặng nề cho các thế hệ sau này. Ông cho biết, đây là mô hình ban đầu mang tính thí điểm để cả TƯ và địa phương cùng vừa làm vừa tìm tòi ra một mô hình lý tưởng nhất cho giai đoạn tới. "Sau một năm triển khai, chúng tôi sẽ đánh giá để triển khai mạnh mẽ đề án này trong thời gian tới, trong giai đoạn 2011 - 2020; Với mục đích góp phần nâng cao chất lượng dân số của Việt Nam nói chung và cho các dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc và Tây Nguyên nói riêng. " - TS Trọng nói. 

Nhìn đứa con đã hơn 4 tuổi nhưng mới chỉ nặng khoảng 10kg, dù được bú sữa mẹ, được chăm sóc nhưng H'Linh ở xã Ea Kênh, huyện Krông Pắk, tỉnh Đắk Lắk đã không biết được nguyên nhân vì sao con vẫn còi cọc, chậm lớn, cho đến khi được cán bộ chuyên trách (CBCT) dân số lý giải về những hệ lụy của hôn nhân cận huyết thống. Cũng giống như H'Linh, trong xã còn có khoảng 10 đôi vợ chồng nữa là con cô, con cậu lấy nhau. Trong đó, có một đôi đã sinh ra đứa con mắc bệnh thiểu não...
 
Tình trạng hôn nhân cận huyết thống con bác lấy con chú, con chị gái lấy con anh trai và ngược lại không chỉ có ở Đắk Lắk, nó đã tồn tại lâu đời ở các tỉnh Tây Nguyên rộng lớn này. Trong số 5 dân tộc có số dân dưới 1.000 người, cần phải được bảo vệ chất lượng giống nòi thì ở Kon Tum có tới 2 dân tộc. Đó là dân tộc Rơ Măm và dân tộc Brâu với vỏn vẹn còn khoảng trên dưới 400 người.
 
Người Brâu phần lớn đang định canh tại thôn Đắc Mế, xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, Kon Tum gần 20 năm trước vốn du canh du cư dọc theo những con suối biên giới Việt - Lào. Nàng La, một người trong thôn Đắc Mế lấy chồng là anh em con chú con bác lý giải cho tập tục theo cách đó: Lấy người trong họ, cùng dòng máu, chung ông bà thì của cải sẽ không bị mất đi đâu cả.
Tục lệ ấy đã dẫn họ đến bệnh tật, tỉ lệ tử vong cao, chất lượng giống nòi suy thoái. Người Brâu, Rơ Măm có nhiều dị tật bẩm sinh, lắm bệnh tật, tình trạng sức khỏe kém, tỉ lệ chết cao. Theo những con số thống kê từ năm 1999 đến 2003, dân tộc dân tộc Brâu chỉ tăng 9 người còn dân tộc Rơ Măm giảm tới 25 người.
 
Theo thống kê gần đây nhất của trạm y tế xã Bờ Y, mỗi năm cộng đồng người Brâu chỉ có thêm nhiều nhất là 10 người, có thời gian thì 3 năm mới thêm được chừng ấy người. Dù được Nhà nước quan tâm, dự án "Hỗ trợ, phát triển dân tộc Brâu" (giai đoạn 2005 - 2010) với đầu tư 6 tỉ đồng được phê duyệt, nhằm đầu tư toàn diện từ sản xuất, phát triển cơ sở hạ tầng đến bảo tồn văn hoá đã được thực hiện; song nếu người dân vẫn giữ hủ tục lạc hậu này thì sự suy thoái về giống nòi, bệnh tật và vòng luẩn quẩn của đói nghèo vẫn sẽ bám riết lấy cuộc sống của họ.
 

Đề án can thiệp nhằm giảm hôn nhân cận huyết thống và tảo hôn được triển khai đã góp phần nâng cao chất lượng dân số cho các dân tộc vùng sâu, vùng xa. Ảnh: Nguyễn Văn Sơn

 
Tăng cường sự hỗ trợ, can thiệp
 

Theo những số liệu thống kê thì năm 1976, dân số Tây Nguyên là 1.225.000 người, gồm 18 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số là 853.820 người (chiếm 69,7% dân số). Năm 1993 dân số Tây Nguyên là 2.376.854 người, gồm 35 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số là 1.050.569 người (chiếm 44,2% dân số). Năm 2004 dân số Tây Nguyên là 4.668.142 người, gồm 46 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số là 1.181.337 người (chiếm 25,3% dân số).

Theo kết quả điều tra dân số và nhà ở 1/4/2009, dân số Tây Nguyên là 5.107.437 người. Ước tính số đồng bào dân tộc thiểu số trên thực tế chiếm khoảng 27%.

Với lý lẽ "Con cái theo họ mẹ nên con cô con cậu suy ra chẳng có họ hàng gì"; "Nước tốt không để chảy vào ruộng người"... hôn nhân con cô, con cậu hoặc con chú, con bác được một số dân tộc ở Tây Nguyên khuyến khích. Phần lớn trong số họ chưa từng nghe nói đến Luật Hôn nhân và Gia đình. Nhiều người lấy nhau không đăng ký kết hôn. Hoặc khi đến UBND xã làm thủ tục đăng ký kết hôn, chỉ điền vào tờ khai theo mẫu in sẵn, mỗi người lại mang một họ khác nhau nên chính quyền xã cũng không thể biết họ có quan hệ họ hàng gần gũi.

PGS.TS Đỗ Ngọc Tấn - Vụ trưởng Vụ DS-KHHGĐ, Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết: "Y học đã chứng minh tác hại của những cặp hôn nhân cận huyết thống, trong đó những cặp vợ chồng khỏe mạnh lại có thể sinh con dị dạng hoặc mang bệnh di truyền như mù màu (không phân biệt được màu đỏ và màu xanh), bạch tạng, da vảy cá...". Hôn nhân cận huyết thống là cơ sở cho những gene lặn bệnh lý tương đồng ở những ông bố, bà mẹ kết hợp với nhau và kết quả là sinh ra những đứa con bệnh tật hoặc dị dạng di truyền.

Đứng trước thực trạng trên, với mục tiêu chăm sóc sức khỏe người dân, nâng cao chất lượng dân số, Bộ Y tế đã trình Chính phủ về việc phê duyệt Đề án tổng thể nâng cao chất lượng dân số Việt Nam, giai đoạn 2011- 2020 trong đó có đề án nâng cao dân số của một số dân tộc có nguy cơ suy giảm. Năm 2009, Bộ Y tế đã giao cho Tổng cục DS-KHHGĐ là đơn vị thực hiện, triển khai Đề án can thiệp nhằm giảm hôn nhân cận huyết thống và tảo hôn ở một số dân tộc thiểu số phía Bắc và Tây Nguyên.
 
Trong đó, tại Tây Nguyên triển khai thí điểm ở Đắk Lắk với 4 xã có tỉ lệ tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tương đối cao: Xã Đác Liêng, Bông Krang (huyện Lắc) và xã Ea Kênh, Ea Phê (huyện Krông Pách). Chị Phạm Thị Minh, CBCT dân số xã Ea Kênh cho biết, xã đã thành lập được gần 10 nhóm tuyên truyền dân số thường xuyên xuống các buôn làng để tuyên truyền với bà con.
 
Ông Nguyễn Trung Thành - Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh cho biết, việc can thiệp làm giảm tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống không chỉ nâng cao chất lượng dân số mà còn nhằm tăng cường sự cam kết của các cấp ủy đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị, xã hội và những người có uy tín trong việc thực hiện các hoạt động của mô hình.
 
Hà Thư
thuhuyen
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Sinh con trước tuổi 35: Bác sĩ chỉ rõ thời điểm 'vàng' sinh con giúp mẹ khỏe, con phát triển tốt

Sinh con trước tuổi 35: Bác sĩ chỉ rõ thời điểm 'vàng' sinh con giúp mẹ khỏe, con phát triển tốt

Dân số và phát triển - 18 giờ trước

GĐXH - Chuyên gia chỉ ra "thời điểm vàng" sinh con trước tuổi 35. Việc lựa chọn thời điểm sinh có liên quan trực tiếp đến sức khỏe sinh sản, chất lượng dân số và tương lai của thế hệ sau.

Quảng Ninh quán triệt Luật Dân số, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác dân số

Quảng Ninh quán triệt Luật Dân số, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác dân số

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

Nhằm nâng cao nhận thức và thống nhất triển khai Luật Dân số trong tình hình mới, Chi cục Dân số tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị quán triệt và cung cấp thông tin dân số – phát triển năm 2026.

Từ ca sinh con ở tuổi 60: Bác sĩ khuyến cáo vì sao nên sinh con trước tuổi 35?

Từ ca sinh con ở tuổi 60: Bác sĩ khuyến cáo vì sao nên sinh con trước tuổi 35?

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

GĐXH - Trường hợp sản phụ sinh con ở tuổi 60 đã gióng lên cảnh báo về những rủi ro khi mang thai ở tuổi lớn. Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ nên sinh con trước 35 tuổi để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Sản phụ 29 tuổi vỡ tử cung trong đêm thừa nhận 1 sai lầm nhiều phụ nữ Việt mắc phải

Sản phụ 29 tuổi vỡ tử cung trong đêm thừa nhận 1 sai lầm nhiều phụ nữ Việt mắc phải

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

GĐXH - Sản phụ bị vỡ tử cung trong đêm có tiền sử sản phụ khoa phức tạp, nhưng trong thai kỳ hiện tại đã không khám thai định kỳ theo khuyến cáo.

5 cách giúp phụ nữ làm chủ cơn bốc hỏa thời kỳ mãn kinh

5 cách giúp phụ nữ làm chủ cơn bốc hỏa thời kỳ mãn kinh

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

Cơn bốc hỏa là 'nỗi ám ảnh' của phụ nữ mãn kinh, gây bào mòn sức khỏe và tâm lý. Việc thấu hiểu cơ chế cùng các liệu pháp từ lối sống đến y khoa sẽ giúp phụ nữ tìm lại sự cân bằng, tự tin bước qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng hơn.

Viêm nhiễm vùng kín 5 tháng không khỏi, bé gái 10 tuổi phát hiện nguyên nhân ít ai ngờ

Viêm nhiễm vùng kín 5 tháng không khỏi, bé gái 10 tuổi phát hiện nguyên nhân ít ai ngờ

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

GĐXH - Ra dịch vàng vùng kín suốt nhiều tháng nhưng điều trị không khỏi, tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, các bác sĩ phát hiện nguyên nhân bất ngờ là dị vật nằm sâu trong âm đạo.

Thai ngoài tử cung: Người phụ nữ 23 tuổi phát hiện muộn, suýt gặp biến chứng nguy hiểm

Thai ngoài tử cung: Người phụ nữ 23 tuổi phát hiện muộn, suýt gặp biến chứng nguy hiểm

Dân số và phát triển - 4 ngày trước

GĐXH - Chậm kinh hơn một tuần kèm ra huyết âm đạo, một phụ nữ 23 tuổi đi khám mới phát hiện mang thai ngoài tử cung trong tình trạng có nguy cơ vỡ.

Mắc bệnh thủy đậu khi mang thai, thai phụ đối mặt nguy cơ gì?

Mắc bệnh thủy đậu khi mang thai, thai phụ đối mặt nguy cơ gì?

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

GĐXH - Bệnh thủy đậu tưởng chừng “lành tính” này có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng với phụ nữ mang thai nếu không được phòng ngừa và xử trí kịp thời.

Nữ bệnh nhân 31 tuổi thoát nguy cơ cắt tử cung nhờ một quyết định quan trọng của bác sĩ

Nữ bệnh nhân 31 tuổi thoát nguy cơ cắt tử cung nhờ một quyết định quan trọng của bác sĩ

Dân số và phát triển - 6 ngày trước

GĐXH - Từng được khuyến cáo mổ mở, thậm chí cắt tử cung do mắc u xơ tử cung, người bệnh được phẫu thuật nội soi thành công, bảo tồn khả năng sinh sản.

Người phụ nữ 45 tuổi thoát u xơ tử cung nhờ kỹ thuật 'bỏ đói' khối u

Người phụ nữ 45 tuổi thoát u xơ tử cung nhờ kỹ thuật 'bỏ đói' khối u

Dân số và phát triển - 1 tuần trước

GĐXH - Nhờ can thiệp ít xâm lấn, bệnh nhân đã thoát khỏi khối u xơ tử cung lớn mà vẫn bảo tồn được tử cung, hồi phục nhanh chóng.

Top