Tags:
Bí ẩn về Di tích đền phủ Ninh Xá ở Nam Định nơi lưu giữ 28 đạo sắc phong?
GĐXH - Di tích lịch sử văn hoá Quốc gia đền phủ Ninh Xá (huyện Ý Yên, Nam Định) là nơi lưu giữ được 28 đạo sắc phong từ nhiều vị vua khác nhau và một số đồ vật về văn hoá có giá trị đặc biệt.
Theo tìm hiểu của PV Gia đình và Xã hội, Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đền phủ Ninh Xá thuộc xã Yên Ninh, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đền còn được gọi là đền Voi Đá, Ngựa Đá, vì trước đây tại đền có voi đá, ngựa đá chầu phía trước cửa hoặc gọi là đền ông Công vì trước kia đền có nuôi công, ngày ngày đi lại, xòe cánh trước sân đền.
Đền Ninh Xá là nơi thờ Lương Bình Vương, An Nhu Vương. Theo truyền thuyết, đây là những vị con vua Hùng về trấn trị vùng đất Đại An, giúp dân Ninh Xá khai khẩn, trồng lúa, trồng dâu, chăn tằm, dệt vải. Từ thời nhà Lý, đền còn thờ Lão La Đại thần Ninh Hữu Hưng (SN 939) người có tài đục chạm đồ mộc. Ông từng được Đinh Tiên Hoàng ban chức: “Công tượng lục phủ giám sát đại tướng quân” (Vị đại tướng trông coi nghề mộc của sáu phủ). Trong thời nhà Đinh rồi sau đó thời Tiền Lê, ông chỉ huy việc xây dựng Kinh đô Hoa Lư với các cung điện như Bách Bảo Thiên Tuế, Phong Lưu Tử Hoa, Long Lộc, Trường Xuân... cùng nhiều đền, chùa, dinh thự.
Theo sử sách, vào ngày 24 tháng 4 năm Tân Mão (tức ngày 9 tháng 6 năm 991), trong 1 lần phò vua Lê Đại Hành cày tịch điền, lúc về qua sông Sắt, vua cho đậu thuyền rồng lên thăm đền thờ Lương Bình Vương và An Nhu Vương. Thấy cảnh hoang sơ, Ninh Hữu Hưng đã xin vua ở lại sửa đền và sửa chùa Lê ( Phúc Lê Tự).
Ngoài ra, thấy nơi đây đất đai trù phú, dân cư còn thưa thớt, ông đưa con cháu, họ hàng và chiêu mô dân các nơi về đây khai khẩn mở mang trang ấp, dạy dân nghề mộc, chạm để kiếm sống. Sau này, những người dân về đây sống đều đổi sang họ Ninh nên vùng đất này có tên là Ninh Xá. Ngày 4 tháng 6 năm Kỷ Mùi (1091), ông qua đời tại Ninh Xá, hưởng thọ 81 tuổi. Con cháu và dân làng đưa thi hài ông về quê an táng tại chân núi Xương Bồ (Ninh Bình), đồng thời tôn làm vị tổ dạy nghề, thờ tự tại đền Ninh Xá...
Theo thư tịch ở địa phương thì đền Ninh Xá được xây dựng từ thế kỷ thứ X, ban đầu chỉ là một thảo am tại phía tây bờ sông Kim Ngân (tức sông Sắt ngày nay) đến năm Nhâm Thìn (1712) đền được chuyển về vị trí hiện nay. Năm 1849 khởi công xây dựng tòa tiền đường. Năm 1894 tu sửa hai tòa đệ nhị và tiền đường. Ngôi đền tuy đã được làm đi sửa Lại nhiều lần nhưng vẫn bảo lưu được đường nét phong cách cổ truyền dân tộc.
Ngày 7/7/2024, theo ghi nhận của PV Gia đình và Xã hội, Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đền phủ Ninh Xá được xây dựng trên một khu đất cao ráo với diện tích 2.390m2, mặt quay về hướng tây. Phía trước cửa đền phủ có hồ bán nguyệt, hệ thống nghi môn, hòn non bộ được tạo dáng đẹp trang trí nhiều đề tài: nghê chầu, hổ phù, tứ linh, tứ quý cùng các câu đối nhấn nổi bằng chữ Hán.
Trước sân ngay cạnh hồ bán nguyệt có 2 con ngựa bằng đá có chạm khắc các dòng chữ Hán - Nôm.
Cùng với đó là 2 con voi bằng đá có niên hiệu hàng trăm năm.
Đền được xây dựng theo hình chữ “Đinh”. Tòa tiền đường gồm 3 gian, cao 8 mét, được làm theo kiểu chồng diêm hai tầng tám mái. Các cấu kiện gỗ như câu đầu, xà thượng, xà hạ, con rường đều được soi chỉ, điểm các hàng lá lật mềm mại.
Tất cả kết hợp cùng những đầu đao cong vút, mái ngói nam phủ rêu phong tạo nên nét cổ kính, uy nghiêm.
Nối tiếp tiền đường là trung đường và chính tẩm với hệ thống kiến trúc độc đáo, tinh xảo được làm hoàn toàn bằng gỗ lim, thể hiện rõ nét tài hoa của các nghệ nhân làng nghề.
Các hình tượng rồng, tứ quý, tứ linh... trên các cánh cửa, các bộ vì được chạm bong, chạm lộng với kỹ thuật gia công cầu kỳ, tỉ mỉ, sắc nét.
Liền sau tòa tiền đường là tòa trung đường 3 gian 2 chái và cung cấm 3 gian xây dọc. Tòa trung đường có kích thước và kiến trúc như tòa tiền đường. Giao mái bắt vần với tòa trung đường là ba gian cung cấm thiết kế theo kiểu chồng diêm bốn mái lợp ngói nam.
Trong tòa chính tẩm các vì kèo thiết kế theo kiểu chồng rường. Phần chạm khắc tập trung chủ yếu ở các vì kèo, cửa ra vào toa chính tẩm và đặc biệt mảng chạm ở vì hậu đốc với các đề tài "long chầu", "mẫu long giáo tử" và nơi thờ tự... Tất cả đều được ẩn hiện trong tầng tầng mây tản, cụm đao mác, lá hỏa với kỹ thuật chạm bong cầu kỳ, tỉ mỉ.
Bên cạnh đền là ngôi phủ thờ Đại Lan công chúa (tướng của Hai Bà Trưng). Phủ gồm có ba tòa: tiền đường, đệ nhị và chính cung được thiết kế theo kiểu "tiền chữ nhất, hậu chữ đinh". Công trình này đã góp phần bổ sung hỗ trợ tạo cho di tích một quần thể hoàn chỉnh.
Cùng với giá trị về lịch sử và kiến trúc, đền phủ Ninh Xá còn lưu giữ được 28 đạo sắc phong và nhiều đồ thờ có giá trị như: cửa võng, nhang án, kiệu long đình, kiệu bát cống, ngai thờ, đại tự, câu đối...
Đặc biệt sập thờ tổ nghề làm kiểu chân quỳ, dạ cá với vân tỏa lá hỏa vươn cao cùng các băng hoa chanh, sen dẹo. Mặt trước chạm lưỡng long chầu nguyệt mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII.
Theo một thủ phủ nhang tại đền phủ Ninh Xá cho biết, đền đã có lịch sử hàng trăm năm, đến nay vẫn giữ lại kiến trúc từ thời điểm xây dựng. Đền phủ Ninh Xá đã được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du Lịch cấp bằng công nhận Di tích Lịch sử và kiến trúc Nghệ thuật năm 1991. Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đền phủ Ninh Xá cứ 3 năm tổ chức lễ hội 1 lần vào tháng 3 âm lịch.
Theo ghi nhận của PV, hằng ngày, tại khu vực sân đền phủ Ninh Xá có nhiều cụ ông tụ tập ngồi uống nước, hóng gió và đánh cờ.
Xung quanh đền phủ Ninh Xá có nhiều cây xanh lâu năm bao phủ, tạo nên bóng mát.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Video: Bí ẩn đằng sau câu chuyện viết sớ khấn ở Đền Trần - Nam Định
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Thông báo
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
Hình hài cây cầu hơn 7.300 tỷ đồng đang dần hiện rõ giữa sông Hồng
Đời sống -GĐXH - Sau một năm khởi công, công trường cầu Thượng Cát (Hà Nội) đang bước vào giai đoạn thi công nhiều hạng mục quan trọng. Ba trụ tháp chính giữa lòng sông Hồng dần lộ diện, đánh dấu bước chuyển mới của dự án hơn 7.300 tỷ đồng.
Hà Nội: Xe tải hóa quán cà phê, cửa hàng di động ngang nhiên lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh
Đời sống -GĐXH - Bị siết chặt việc kinh doanh trên vỉa hè, nhiều tiểu thương tại Hà Nội đã hoán cải xe tải thành các cửa hàng trái cây, phụ kiện, quán cà phê... Tình trạng này không chỉ gây mất mỹ quan đô thị, cản trở giao thông, mà còn đặt ra lo ngại về nguồn gốc, chất lượng hàng hóa.
Thời trẻ lận đận không sao, 5 con giáp này càng về già càng vượng tài, vượng lộc
Đời sống -GĐXH - Dù phải trải qua không ít vất vả, thăng trầm khi còn trẻ, những con giáp này được cho là càng lớn tuổi càng tích lũy được nhiều tài sản, hậu vận đủ đầy.
Tháng sinh Âm lịch của người có tài thu phục lòng người, dễ gây dựng cơ nghiệp lớn
Đời sống -GĐXH - Theo tử vi, người sinh vào 3 tháng Âm lịch này thường sở hữu tư duy nhạy bén, bản lĩnh vững vàng và khả năng thu phục lòng người.
Cơn sốt “đi chùa online”: Cần thận trọng nguy cơ mất dữ liệu cá nhân từ trào lưu
Đời sống -GĐXH - Liên quan đến trào lưu “đi chùa online” thu hút nhiều người tham gia, chuyên gia an ninh mạng khuyến cáo người dùng cần thận trọng bởi các đối tượng xấu có thể lợi để lừa đảo.
Thành lập khu bảo tồn loài Voọc mông trắng rộng hơn 3000 ha tại Ninh Bình
Đời sống -GĐXH – Ninh Bình vừa công bố thành lập khu rừng đặc dụng "Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng" rộng hơn 3000 ha góp phần bảo vệ quần thể linh trưởng đặc hữu, cực kỳ nguy cấp của Việt Nam.
Cận cảnh hiện trạng dự án mở rộng đường 70 qua phường Xuân Phương
Đời sống -GĐXH - Dự án nâng cấp, mở rộng đường 70 với tổng mức đầu tư hơn 3.370 tỷ đồng đang được triển khai qua phường Xuân Phương (Hà Nội). Nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật, trong đó có hệ thống cống thoát nước, đang từng bước được thi công, lắp đặt.
Nữ tài xế ô tô chèn ép, tông ngã người đi xe máy ở Lào Cai
Đời sống -GĐXH - Mâu thuẫn khi tham gia giao thông, tài xế điều khiển ô tô đã chèn ép, rượt đuổi và tông vào đuôi xe máy khiến một người phụ nữ ngã nhào xuống vỉa hè. Công an phường Lào Cai (tỉnh Lào Cai) hiện đã mời tài xế xe ô tô lên trụ sở để làm việc.
Cơ hội mới chào đón cho các con giáp Tý, Dần, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Tuất vào tuần đầu tháng 11/2026
Đời sống -GĐXH – Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà đã dự báo tử vi tuần mới từ 2/11/2026 đến 8/11/2026 cho các con giáp Tý, Dần, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Tuất dưới đây.
Công an Thanh Hóa thông báo danh sách 282 biển số xe đến nộp phạt nguội (từ ngày 1 - 11/10/2026)
Đời sống -GĐXH - Công an tỉnh Thanh Hóa công bố danh sách hàng loạt phương tiện vi phạm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ bị xử lý phạt nguội từ ngày 1 - 11/10/2026.