Tags:
Bí ẩn về Di tích đền phủ Ninh Xá ở Nam Định nơi lưu giữ 28 đạo sắc phong?
GĐXH - Di tích lịch sử văn hoá Quốc gia đền phủ Ninh Xá (huyện Ý Yên, Nam Định) là nơi lưu giữ được 28 đạo sắc phong từ nhiều vị vua khác nhau và một số đồ vật về văn hoá có giá trị đặc biệt.
Theo tìm hiểu của PV Gia đình và Xã hội, Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đền phủ Ninh Xá thuộc xã Yên Ninh, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đền còn được gọi là đền Voi Đá, Ngựa Đá, vì trước đây tại đền có voi đá, ngựa đá chầu phía trước cửa hoặc gọi là đền ông Công vì trước kia đền có nuôi công, ngày ngày đi lại, xòe cánh trước sân đền.
Đền Ninh Xá là nơi thờ Lương Bình Vương, An Nhu Vương. Theo truyền thuyết, đây là những vị con vua Hùng về trấn trị vùng đất Đại An, giúp dân Ninh Xá khai khẩn, trồng lúa, trồng dâu, chăn tằm, dệt vải. Từ thời nhà Lý, đền còn thờ Lão La Đại thần Ninh Hữu Hưng (SN 939) người có tài đục chạm đồ mộc. Ông từng được Đinh Tiên Hoàng ban chức: “Công tượng lục phủ giám sát đại tướng quân” (Vị đại tướng trông coi nghề mộc của sáu phủ). Trong thời nhà Đinh rồi sau đó thời Tiền Lê, ông chỉ huy việc xây dựng Kinh đô Hoa Lư với các cung điện như Bách Bảo Thiên Tuế, Phong Lưu Tử Hoa, Long Lộc, Trường Xuân... cùng nhiều đền, chùa, dinh thự.
Theo sử sách, vào ngày 24 tháng 4 năm Tân Mão (tức ngày 9 tháng 6 năm 991), trong 1 lần phò vua Lê Đại Hành cày tịch điền, lúc về qua sông Sắt, vua cho đậu thuyền rồng lên thăm đền thờ Lương Bình Vương và An Nhu Vương. Thấy cảnh hoang sơ, Ninh Hữu Hưng đã xin vua ở lại sửa đền và sửa chùa Lê ( Phúc Lê Tự).
Ngoài ra, thấy nơi đây đất đai trù phú, dân cư còn thưa thớt, ông đưa con cháu, họ hàng và chiêu mô dân các nơi về đây khai khẩn mở mang trang ấp, dạy dân nghề mộc, chạm để kiếm sống. Sau này, những người dân về đây sống đều đổi sang họ Ninh nên vùng đất này có tên là Ninh Xá. Ngày 4 tháng 6 năm Kỷ Mùi (1091), ông qua đời tại Ninh Xá, hưởng thọ 81 tuổi. Con cháu và dân làng đưa thi hài ông về quê an táng tại chân núi Xương Bồ (Ninh Bình), đồng thời tôn làm vị tổ dạy nghề, thờ tự tại đền Ninh Xá...
Theo thư tịch ở địa phương thì đền Ninh Xá được xây dựng từ thế kỷ thứ X, ban đầu chỉ là một thảo am tại phía tây bờ sông Kim Ngân (tức sông Sắt ngày nay) đến năm Nhâm Thìn (1712) đền được chuyển về vị trí hiện nay. Năm 1849 khởi công xây dựng tòa tiền đường. Năm 1894 tu sửa hai tòa đệ nhị và tiền đường. Ngôi đền tuy đã được làm đi sửa Lại nhiều lần nhưng vẫn bảo lưu được đường nét phong cách cổ truyền dân tộc.
Ngày 7/7/2024, theo ghi nhận của PV Gia đình và Xã hội, Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đền phủ Ninh Xá được xây dựng trên một khu đất cao ráo với diện tích 2.390m2, mặt quay về hướng tây. Phía trước cửa đền phủ có hồ bán nguyệt, hệ thống nghi môn, hòn non bộ được tạo dáng đẹp trang trí nhiều đề tài: nghê chầu, hổ phù, tứ linh, tứ quý cùng các câu đối nhấn nổi bằng chữ Hán.
Trước sân ngay cạnh hồ bán nguyệt có 2 con ngựa bằng đá có chạm khắc các dòng chữ Hán - Nôm.
Cùng với đó là 2 con voi bằng đá có niên hiệu hàng trăm năm.
Đền được xây dựng theo hình chữ “Đinh”. Tòa tiền đường gồm 3 gian, cao 8 mét, được làm theo kiểu chồng diêm hai tầng tám mái. Các cấu kiện gỗ như câu đầu, xà thượng, xà hạ, con rường đều được soi chỉ, điểm các hàng lá lật mềm mại.
Tất cả kết hợp cùng những đầu đao cong vút, mái ngói nam phủ rêu phong tạo nên nét cổ kính, uy nghiêm.
Nối tiếp tiền đường là trung đường và chính tẩm với hệ thống kiến trúc độc đáo, tinh xảo được làm hoàn toàn bằng gỗ lim, thể hiện rõ nét tài hoa của các nghệ nhân làng nghề.
Các hình tượng rồng, tứ quý, tứ linh... trên các cánh cửa, các bộ vì được chạm bong, chạm lộng với kỹ thuật gia công cầu kỳ, tỉ mỉ, sắc nét.
Liền sau tòa tiền đường là tòa trung đường 3 gian 2 chái và cung cấm 3 gian xây dọc. Tòa trung đường có kích thước và kiến trúc như tòa tiền đường. Giao mái bắt vần với tòa trung đường là ba gian cung cấm thiết kế theo kiểu chồng diêm bốn mái lợp ngói nam.
Trong tòa chính tẩm các vì kèo thiết kế theo kiểu chồng rường. Phần chạm khắc tập trung chủ yếu ở các vì kèo, cửa ra vào toa chính tẩm và đặc biệt mảng chạm ở vì hậu đốc với các đề tài "long chầu", "mẫu long giáo tử" và nơi thờ tự... Tất cả đều được ẩn hiện trong tầng tầng mây tản, cụm đao mác, lá hỏa với kỹ thuật chạm bong cầu kỳ, tỉ mỉ.
Bên cạnh đền là ngôi phủ thờ Đại Lan công chúa (tướng của Hai Bà Trưng). Phủ gồm có ba tòa: tiền đường, đệ nhị và chính cung được thiết kế theo kiểu "tiền chữ nhất, hậu chữ đinh". Công trình này đã góp phần bổ sung hỗ trợ tạo cho di tích một quần thể hoàn chỉnh.
Cùng với giá trị về lịch sử và kiến trúc, đền phủ Ninh Xá còn lưu giữ được 28 đạo sắc phong và nhiều đồ thờ có giá trị như: cửa võng, nhang án, kiệu long đình, kiệu bát cống, ngai thờ, đại tự, câu đối...
Đặc biệt sập thờ tổ nghề làm kiểu chân quỳ, dạ cá với vân tỏa lá hỏa vươn cao cùng các băng hoa chanh, sen dẹo. Mặt trước chạm lưỡng long chầu nguyệt mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII.
Theo một thủ phủ nhang tại đền phủ Ninh Xá cho biết, đền đã có lịch sử hàng trăm năm, đến nay vẫn giữ lại kiến trúc từ thời điểm xây dựng. Đền phủ Ninh Xá đã được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du Lịch cấp bằng công nhận Di tích Lịch sử và kiến trúc Nghệ thuật năm 1991. Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đền phủ Ninh Xá cứ 3 năm tổ chức lễ hội 1 lần vào tháng 3 âm lịch.
Theo ghi nhận của PV, hằng ngày, tại khu vực sân đền phủ Ninh Xá có nhiều cụ ông tụ tập ngồi uống nước, hóng gió và đánh cờ.
Xung quanh đền phủ Ninh Xá có nhiều cây xanh lâu năm bao phủ, tạo nên bóng mát.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Video: Bí ẩn đằng sau câu chuyện viết sớ khấn ở Đền Trần - Nam Định
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Tin liên quan
Những trường hợp này tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ tháng 3/2026
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội mà người lao động, người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc phải tham gia. Từ tháng 3/2026, trường hợp nào sẽ tạm dừng đóng loại hình bảo hiểm này?
Không khí hướng tới Ngày hội bầu cử tại hai phường phía Bắc Thái Nguyên lan tỏa như thế nào?
Đời sống - 15 giờ trướcGĐXH - Không khí chuẩn bị cho Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 đang lan tỏa tại hai phường Bắc Kạn và Đức Xuân (tỉnh Thái Nguyên). Công tác tuyên truyền, diễn tập bầu cử và rà soát các điều kiện phục vụ ngày bầu cử được triển khai đồng bộ, hướng tới tổ chức thành công Ngày hội của toàn dân.
Hà Nội: Danh sách 112 trường hợp vi phạm giao thông bị Camera AI ghi hình từ ngày 12/3 - 13/3
Đời sống - 16 giờ trướcGĐXH - Trong vòng 24 giờ qua (từ ngày 12/3 - 13/3), hệ thống Camera giám sát thông minh (Camera AI) tại nội thành Hà Nội và trên tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã ghi nhận hơn 100 trường hợp vi phạm giao thông.
Hà Nội: Tài xế xe sang Range Rover thản nhiên chọc thủng lốp xe máy đang đỗ bên đường
Đời sống - 18 giờ trướcGĐXH - Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) đang phối hợp cùng các đơn vị chức năng xác minh sự việc một tài xế xe Range Rover dùng vật nhọn chọc thủng lốp chiếc Honda SH đang đỗ ven đường ở Hà Nội.
Lương cơ sở tăng 8%, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội sẽ thay đổi ra sao?
Đời sống - 20 giờ trướcGĐXH - Nếu lương cơ sở tăng khoảng 8% từ ngày 1/7/2026, các khoản lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội sẽ được điều chỉnh thế nào?
3 con giáp ở hiền gặp lành, dễ được quý nhân dẫn lối, tiền tài lên hương những tháng đầu năm 2026
Đời sống - 22 giờ trướcGĐXH – Quý 1 đầu năm 2026, những con giáp này không cần bon chen vẫn có nhiều cơ hội phát triển nhờ ở hiền gặp lành. Các con giáp dễ được quý nhân dẫn lối, tiền tài lên hương.
Chỉ còn 2 ngày nữa hàng triệu người cần lưu ý áp dụng quy định mới về thẻ căn cước
Đời sống - 22 giờ trướcGĐXH - Nghị định 58/2026/NĐ-CP hiệu lực từ 15/3/2026 đã sửa đổi một số quy định liên quan đến thẻ Căn cước. Quy định có điểm gì mới?
Tin sáng 13/3: Miền Bắc có mưa vào cuối tuần; hơn 2,6 tấn chân trâu, nội tạng động vật không rõ nguồn gốc vừa bị phát hiện
Đời sống - 1 ngày trướcGĐXH - Theo dự báo, ngày thứ Bảy cuối tuần này khả năng toàn miền Bắc trời sẽ có mưa do gió Đông Nam ẩm hoạt động mạnh lên.
3 con giáp được cát tinh hỗ trợ, phát đạt, giàu có thịnh vượng nhất trong 3 tháng đầu năm Bính Ngọ 2026
Đời sống - 1 ngày trướcGĐXH - 3 tháng đầu năm Bính Ngọ 2026, nguồn năng lượng Mộc – Hỏa thịnh. Thời điểm này tốt cho 3 con giáp dưới đây. Những con giáp này có cơ hội để bứt phá, tối ưu tài lộc mà bạn có thể tham khảo.
Danh sách con giáp cẩu thả nhất: Hay thua thiệt vì chủ quan
Đời sống - 1 ngày trướcGĐXH - Theo tử vi, một số con giáp thường gặp khó khăn trên con đường thành công chỉ vì bản tính cẩu thả, thiếu kiên nhẫn với những chi tiết nhỏ nhặt.
Đáp ứng điều kiện này mới được làm hộ chiếu (passport) năm 2026
Đời sốngGĐXH - Để được cấp hộ chiếu (passport) năm 2026 người dân cần đáp ứng những điều kiện gì? Dưới đây là thông tin cụ thể bạn đọc có thể tham khảo.
