Bí mật miếu "Hai cô"

Đặc biệt, những hình ảnh này lại diễn ra ngay bên khu vực Văn Miếu - Quốc Tử Giám, làm cho khu vực di tích này khá “lem nhem”. Theo những người dân ở đây thì  khu vực mà người dân hay thắp hương thường được gọi là miếu “Hai cô”. Và có rất nhiều giai thoại về ngôi miếu này, mặc dù cơ quan chức năng đã cấm nhưng vẫn nhiều người đến đây cầu cúng.

 

Hình ảnh quen thuộc tại miếu Hai cô

 

Giai thoại miếu “Hai cô”

Nhiều bậc cao niên quanh khu vực Văn Miếu - Quốc Tử Giám khẳng định rằng ngày còn trẻ, họ đã từng đến lễ bái nơi này. Cái tên miếu Hai cô ý ám chỉ miếu thờ hai người con gái. Người dân không rõ vì sao hai người con gái ấy lại được thờ ở đây. Có người cho rằng họ bị tàu điện chẹt, người khác lại cho rằng hai cô gái đó đã phẫn uất điều gì mà ra đây tự vẫn. Nghệ sỹ ghi guitare Đức Thành, 70 tuổi, người dân sống trên đường Văn Miếu khẳng định ngôi miếu thờ đó đã tồn tại gần một thế kỷ, nằm bên trong khuôn viên của Văn Miếu và ông cũng được cha, ông kể cho nghe nhiều giai thoại về miếu Hai cô. Ông còn khẳng định, bên cạnh miếu ngày xưa là một cây hoa lan thơm ngát trong khi nhiều người khác cho rằng cây cổ thụ đó là cây gạo.

Còn TS. Khảo cổ học Nguyễn Mạnh Cường (Viện Nghiên cứu tôn giáo) thì cho rằng, cây cổ thụ đó là cây đa và ngôi miếu đó là dành thờ một người con gái bị tai nạn, ban đầu chỉ là người nhà của cô gái đến hương khói nhưng dần dà người dân quanh đó cũng mang hương hoa ra thờ và cuối cùng họ lập lên ngôi miếu. Một dị bản khác của giai thoại này lại kể rằng, người chết là một người đàn ông đã ngoài 40 tuổi và cây gạo cổ thụ đã tồn tại ở đó trước khi người đàn ông xấu số này chết đi. Tuy nhiên, nhà văn Băng Sơn - một người rất am hiểu về văn hoá Hà Nội thì khẳng định trong sử liệu không có thông tin về miếu Hai cô.

 

Một bát hương không biết thờ ai trên vỉa hè Văn Miếu.

Những người trực tiếp đến cúng bái nơi này thì hầu như không biết nhiều về sự tích của nó. Họ đến đơn giản là vì ông cha họ cũng đã từng hương khói nơi này và vì đây là một nơi thiêng, “cầu được ước thấy”. Mặc dù từ lâu nơi này bị cấm tụ tập hương khói, người dân vẫn lén lút mang hương hoa nến mã ra nơi này vào lúc trời đã tối, thậm chí vào lúc 2 - 3h sáng. Họ mang hoa đến, chui qua hàng rào sắt để vào trong, cắm nến ở nơi nào có thể và cầu xin phúc lộc ở nơi này. “Tôi nghe kể miếu này thờ hai cô, tôi không rõ nữa nhưng tôi đến đây thờ là do miếu này thiêng lắm”, cô Thanh, một người đi lễ nói, “mình thì mình cũng chẳng biết thế nào, chỉ là vì tín ngưỡng đã bao năm, giờ không làm thấy bứt rứt trong người”.

Người dân không quan tâm đến việc ngôi miếu thờ ai, hay người được thờ trong miếu như thế nào, họ đến đây như đến một ngôi đền hay ngôi miếu thiêng nào khác để cầu phúc xin may, mặc dù, nơi này không còn chút dấu tích nào của ngôi miếu hay cây cổ thụ. Chính quyền địa phương do lo sợ mất trật tự đã quây rào xung quanh, ban ngày chẳng thấy ai ra cúng bái nhưng cứ đến buổi sáng, nhất là những ngày rằm, ngày lễ, lại thấy nơi này tràn ngập hương hoa, nến mã. 

 

Tiến sỹ Nguyễn Mạnh Cường.

Lúng túng chuyện xử lý

Việc thờ cúng lén lút khiến việc quản lý cũng trở nên vô cùng khó khăn. Công an phường Quốc Tử Giám cũng đã từng có lần phải thu giữ, cấm hoạt động buôn bán vàng mã ở một cửa hàng tại Tôn Đức Thắng, nơi chuyên bán vàng mã cho người đến miếu Hai cô. Những dịch vụ đi kèm như vàng mã, hoa quả nhiều khi chiếm hết cả vỉa hè. Hoa nến “bị” bày bên trong rào sắt tạo nên cảm giác gì đó lẫn lộn giữa sự gượng gạo, nhôm nhoam, thậm chí là gây sợ hãi. Chưa cần bàn đến việc người dân lén lút đến đây cúng bái, chỉ riêng việc những hàng rào sắt được dựng lên để ngăn chặn việc thờ cúng ở nơi này cũng đã khiến Văn Miếu nhếch nhác đi. Cả một tổng thể Văn Miếu xinh đẹp, kiêu hãnh bỗng như phải chịu đeo một miếng sắt gồ ghề, thô kệch nơi cổ tay.

TS Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, để giải quyết được tình trạng này nên xây lại miếu thờ cho người dân đến bái vọng. Theo ông, nếu xây lại ngôi miếu được hai cái lợi: Thứ nhất là thỏa mãn được nhu cầu tín ngưỡng của người dân và thứ hai là quản lý được tốt hơn khu vực này. Vì dù có cấm thế nào đi chăng nữa thì người dân vẫn cứ lén lút ra thờ cúng và do đó, tạo nên một hình ảnh lộn xộn, nhem nhuốc cho Văn Miếu. Nếu miếu được xây lại bên trong khuôn viên Văn Miếu, đúng vị trí trước đây của nó thì người dân có thể tự do đi vào thờ cúng mà các nhà quản lý vẫn quản lý được như khi họ quản lý khách vào thăm Văn Miếu vậy.

 

Vết nến cháy loang ở khu vực miếu thờ Hai cô trước đây.

Tuy nhiên, ông Đặng Kim Ngọc, giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa và Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám lại có quan điểm khác. “Vẫn biết người dân lén lút thờ cúng nhưng nếu xây lại ngôi miếu, dù ở khu vực trong hay ngoài khuôn viên Văn Miếu đều không thể được vì như vậy là “hùa” theo mê tín dị đoan. Ngay cả việc người ta đem hương hoa ra đặt ở đó bây giờ cũng không thể coi là thành tâm vì việc thờ cúng như vậy quá nhếch nhác. Đền chùa là nơi linh thiêng, nghi lễ phải được thực hiện trang trọng chứ không thể cứ sì sụp ở bên đường như thế được”. Vì thế, theo ông Ngọc, tốt nhất là nghiêm khắc thực hiện việc cấm thờ cúng ở nơi này. 

Hàng rào chắn tại nơi này đã được dựng lên từ tháng 7/2008, người dân vẫn tiếp tục ra đây cúng bái, bị nhắc nhở thì họ về nhưng đến tối họ lại mang hương hoa ra cúng. Hàng rào chắn này không biết sẽ còn nằm lại đây đến bao giờ, Văn Miếu còn phải chịu đựng chiếc vòng sắt này đến bao giờ?

 

Bất chấp rào sắt, nhiều người dân vẫn đến thờ cúng tại miếu Hai cô.

 

Ninh Nguyễn