Bình Dương và Đồng Nai: Tổ chức bộ máy cần đáp ứng yêu cầu chuyển hướng chiến lược về dân số

Tại buổi làm việc, TS Lê Cảnh Nhạc hoan nghênh sự chung tay góp sức của các thành viên Ban Chỉ đạo công tác Dân số hai địa phương trong thời gian qua. Ảnh: Đỗ Bá

Địa phương “ứng” tiền trước cho hoạt động dân số

Trong bối cảnh nguồn ngân sách Chương trình mục tiêu từ Trung ương vẫn chưa được rót về, các cấp ủy - chính quyền cả hai địa phương Bình Dương và Đồng Nai đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến hoạt động DS-KHHGĐ trên địa bàn. Số liệu từ Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Bình Dương cho thấy, 9 tháng qua ngân sách địa phương đã “ứng” chi cho hoạt động dân số hơn 13 tỷ đồng. Tại Đồng Nai, con số này là hơn 10 tỷ đồng. Nhờ nguồn lực tài chính này, ngành DS-KHHGĐ hai địa phương đã triển khai hoạt động liên tục, đồng bộ ngay từ đầu năm và đạt nhiều kết quả tích cực.

Tại Bình Dương, trong 9 tháng đầu năm, chỉ tiêu KHHGĐ vượt kế hoạch với tổng số người mới áp dụng BPTT và duy trì đạt 164,6%. Tại Đồng Nai, chỉ tiêu này là 165,3%. Số trẻ sinh ra là con thứ 3 tại Bình Dương là 3,3%, tại Đồng Nai là 5,33%, thấp hơn rất nhiều so với trung bình cả nước (14%). Cùng với đó, tuổi thọ trung bình của người dân tại hai địa phương đều cao hơn tuổi thọ trung bình của người dân cả nước. Đáng chú ý là tỷ số giới tính khi sinh, một chỉ tiêu “nóng” ở rất nhiều địa phương, thì tại Bình Dương (109,5 bé trai/100 bé gái) và Đồng Nai (107,32 bé trai/100 bé gái) lại không quá chênh lệnh so với chỉ số giới tính khi sinh tự nhiên (103-106 bé trai/100 bé gái). Bên cạnh đó, các mô hình, đề án liên quan đến DS-KHHGĐ, chăm lo người cao tuổi… đều được hai địa phương triển khai tích cực.

Ngoài việc ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực vượt khó hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, cộng tác viên dân số cơ sở, Phó Tổng cục trưởng TS Lê Cảnh Nhạc cùng các thành viên đoàn công tác còn chia sẻ với hai địa phương những khó khăn đặc thù, đưa ra những gợi ý, hướng tháo gỡ vướng mắc.

Tại buổi làm việc, TS Lê Cảnh Nhạc hết sức hoan nghênh sự chung tay góp sức của các thành viên Ban Chỉ đạo công tác Dân số hai địa phương trong thời gian qua. Phó Tổng cục trưởng bày tỏ sự vui mừng trước mối quan tâm thiết thực, sát sao của cấp ủy - chính quyền tỉnh Bình Dương và Đồng Nai đối với công tác Dân số. “Nếu không có sự quan tâm tuyệt vời của cấp ủy - chính quyền, hoạt động DS-KHHGĐ tại Bình Dương và Đồng Nai khó lòng thu được những kết quả tích cực trong thời gian qua...”, TS Lê Cảnh Nhạc nhấn mạnh.

Chủ động chuyển hướng chiến lược từ Dân số - KHHGĐ sang Dân số và Phát triển

Theo các chuyên gia, cả Bình Dương và Đồng Nai đều đang đối mặt với tình trạng suy giảm mức sinh, tốc độ già hóa dân số nhanh, biến động và tích tụ dân số phức tạp… cùng với đó là áp lực nâng cao chất lượng dân số đầu đời…

Để hóa giải những thách thức đó, đoàn công tác đề nghị hai Chi cục DS-KHHGĐ tăng cường tham mưu đến cấp ủy Đảng - chính quyền ban hành các quyết sách liên quan đến những vấn đề trên, đồng thời triển khai mạnh mẽ hơn nữa hoạt động truyền thông nhằm sớm đưa mức sinh trở về mức sinh thay thế, tăng cường hoạt động chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng nâng cao chất lượng dân số… Ngành dân số cần xây dựng các đề án cụ thể, chi tiết trình các cấp có thẩm quyền xem xét và phê duyệt, có như vậy mới phát huy hết nội lực, có đủ nguồn lực triển khai các hoạt động”, Phó Tổng cục trưởng TS Lê Cảnh Nhạc yêu cầu.

Liên quan đến sự chuyển hướng chiến lược của ngành Dân số Việt Nam trong thời gian tới từ Dân số- Kế hoạch hóa gia đình sang Dân số và Phát triển theo tinh thần Kết luận số 119 (ngày 4/1/2016) của Ban Bí thư khóa XII về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 47-NQ/TW của Bộ Chính trị Khóa IX về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách DS-KHHGĐ. Đặc biệt, với mô hình tổ chức bộ máy làm công tác dân số cơ sở như Bình Dương hiện nay sẽ không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ mới trong thực tiễn. Mặc dù công tác dân số được đầu tư kinh phí của tỉnh, được lãnh đạo tỉnh quan tâm chỉ đạo nhưng bộ máy cấp huyện và cấp xã sẽ không phát huy được vai trò của hoạt động dân số, thậm chí có thể bị vô hiệu hóa, nếu biến công tác dân số thành chuyên môn y tế thuần túy trong mô hình “Khoa Dân số- KHHGĐ” nằm trong Trung tâm y tế cấp huyện và cán bộ dân số xã chỉ có chuyên môn y tế thuần túy làm việc tại trạm y tế xã…Thực tế ở nhiều địa phương đã phải trả giá khi “y tế hóa công tác dân số”, biến cuộc vận động xã hội rộng lớn về công tác dân số thành chuyên môn y tế thuần túy cung cấp các dịch vụ lâm sàng về KHHGĐ ở cơ sở. Muốn chuyển hướng chiến lược về dân số, đặc biệt ở những địa phương có mức sinh thấp như Bình Dương, Đồng Nai thì càng phải có tổ chức bộ máy phù hợp với đặc thù của công tác dân số trong tình hình mới, theo tinh thần Kết luận 119 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XII .

Đỗ Bá