Bộ Công thương và các Bộ tham mưu cho Chính phủ loại bỏ 472 quy hoạch thủy điện nhỏ

Bộ Nội vụ nói gì về việc thành lập 2 Hiệp hội nước mắm?

Không có giải pháp công trình nhà ở nào chịu được lũ ống, lũ quét sạt lở đất. Giải pháp để phòng chống là gì?

Chiều 30/10 Văn phòng Chính phủ đã tổ chức Họp báo thường kỳ tháng 10/2020 dưới sự chủ trì của Bộ trưởng – Chủ nhiệm VP Chính phủ Mai Tiến Dũng. Tại đây, cơ quan báo chí đã đặt câu hỏi liên quan đến tình hình mưa lũ, sạt lở đất xảy ra rất nghiêm trọng tại miền Trung. Việc sạt lở đất có rất nhiều nguyên nhân, vấn đề cấp phép thủy điện thì ngoài vai trò của Bộ Công thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường cần đánh giá tác động môi trường.

Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10/2020.

Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng cho rằng, có 3 hình thái thiên tai gồm: Gió bão, lũ lụt và lũ uống, lũ quét, sạt lở đất.

Về hình thái gió bão, vấn đề này thường xảy ra ở khu vực biển với khoảng cách cự ly là 30-50 km từ bờ biển vào. Về giải pháp công trình, chúng ta thực hiện được. Qua khảo sát, nếu nhà có 3 cứng (sàn cứng, tường cứng, mái cứng) cơ bản là chịu được gió bão; nhà bị đổ chủ yếu nhà cấp 4, mái tôn, cổng chào, mái kính... Đối với hình thái thiên tai này, chúng ta đã có giải pháp công trình để có thiết kế cho phù hợp.

Thứ hai về lũ lụt, cách đây 7 năm, chúng ta đã có Quyết định số 48 về chương trình nhà ở vượt lũ cho đồng bào miền Trung. Thực tế, đã xây dựng được trên 3.200 ngôi nhà có cốt sàn trên mức đỉnh lũ, vừa rồi phát huy tốt, khoảng 5-10 m trên đỉnh lũ thì người dân và gia đình có thể rút lên đấy để cầm cự 10-15 ngày.

Với lũ ống, lũ quét sạt lở đất không có giải pháp công trình nhà ở nào có thể chịu được. Giải pháp để phòng chống là gì? Đối với việc xây mới, quan trọng là lựa chọn địa điểm để tránh được lũ ống, lũ quét, sạt lở đất. Người dân nên nhận được những chỉ dẫn rất đơn giản về vấn đề địa chất, thủy văn… trong bán kính khoảng 500m.

Cần loại bỏ 472 quy hoạch thủy điện nhỏ

Cùng trả lời vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành nhận định, đợt thiên tai vừa rồi khốc liệt hơn đợt thiên tai năm 1999, xảy ra tại khu vực miền Trung với 4 trận bão liên tiếp, số 6, 7, 8, 9 trong đó cơn bão số 9 mạnh nhất 20 năm vừa qua, mưa lớn kéo dài đã gây ra lượng mưa lớn hơn cả lịch sử năm 1999. Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng, các địa phương, đưa tin kịp thời của thông tin báo chí, đến giờ này, thiệt hại chỉ bằng một phần nhỏ so với năm 1999.

Các chuyên gia về địa chất đánh giá rằng nguyên nhân chính khu vực miền Trung là một khu vực đồi núi cao, phân cách, về địa chất có nhiều loại đất đá cổ, bị đập vỡ nứt nẻ tạo ra các lớp vỏ phong hóa rất dày, nhiều đất sét, đây là điều kiện hết sức bất lợi, khi mưa lớn, đặc biệt lâu ngày, nước chứa trong các lớp phong hóa này sẽ bị nhão và có lực trượt kéo xuống phía dưới.

Ngoài ra, là hoạt động dân sinh, khi chúng ta phát triển, cần phải mở đường, san ủi để có mặt bằng xây dựng nhà ở, trường học, xây dựng các cơ sở hạ tầng, trong đó có cả các nhà máy thủy điện để bảo đảm an ninh năng lượng cho đất nước. Đây là những hoạt động tạo ra việc cắt taluy, mất chân sườn dốc, làm mất ổn định… Các hoạt động này là nguyên nhân kích hoạt để thiên tai có thể xảy ra.

Theo Thứ trưởng cần đánh giá cụ thể rõ nguyên nhân khiến lở đất bởi năm 2016 ở Yên Bái, xảy ra những trận sạt lở đất kinh hoàng ở khu vực rừng nguyên sinh.

Trong vụ sạt lở đất vừa rồi, công trình thủy điện Rào Trăng 3 đang trong quá trình xây dựng thì xảy ra sự cố đáng tiếc. Thực tế vừa rồi, mưa lũ đều lớn hơn năm 1999 nhưng có thể nói chính quyền địa phương các tỉnh miền Trung đã thực hiện quy trình vận hành liên hồ chứa, điều hành, cắt được rất nhiều lượng nước. Nếu lượng nước này mà về hạ du thì diện ngập, mức độ ngập hơn mức năm 1999. Thời gian vừa rồi, chúng ta thấy chỉ có một số điểm ở mức lũ lịch sử thôi, còn ở hạ du đã được cắt lũ, diện ngập, độ sâu ngập thấp hơn đáng kể so với năm 1999.

Trong thời gian tới, để giảm thiểu các nguy cơ này, Bộ TN&MT, Bộ Công Thương và các bộ có liên quan đã tham mưu cho Chính phủ loại bỏ 472 quy hoạch thủy điện nhỏ ra khỏi quy hoạch và 213 điểm tiềm năng có thể xây dựng thủy điện cũng cần được xem xét hết sức kỹ lưỡng, chặt chẽ để đảm bảo phát triển kinh tế xã hội địa phương, đặc biệt là khu vực miền núi, bảo đảm bền vững, tránh được những rủi ro thiên tai.

Lê Bảo