Ca ghép tế bào gốc đầu tiên không cùng huyết thống

Tại cuộc họp báo ngày 2/4, GS. Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học – Truyền máu TƯ cho biết: “Ngày 30/12/2014, Viện đã lần đầu tiên thực hiện ca ghép tế bào gốc từ máu dây rốn cộng đồng (từ nguồn tế bào gốc không cùng huyết thống) cho bệnh nhân Hoàng Thị Thùy Linh, 28 tuổi.”

Đây là một bệnh nhân mắc bệnh Lơ-xê-mi cấp thể M5a (ung thư máu) nên phương pháp điều trị tối ưu nhất với người bệnh là thực hiện ghép tế bào gốc đồng loại. Ghép tế bào gốc đồng loại là phương pháp truyền tế bào gốc tạo máu từ người cho phù hợp về HLA (độ hoà hợp các chỉ số giữa người cho và người nhận). Em trai của bệnh nhân đã sẵn sàng hiến tế bào gốc cho chị gái, nhưng giữa hai chị em lại không phù hợp về HLA.

Tất cả hy vọng của bệnh nhân giờ đây trông chờ vào việc tìm được nguồn tế bào gốc phù hợp trong Ngân hàng Tế bào gốc máu dây rốn cộng đồng của Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương.

Trung tâm Tế bào gốc đã tiến hành đọ chéo kết quả HLA của bệnh nhân với các mẫu tế bào gốc được lưu trữ trong Ngân hàng, kết quả đã tìm được 6 mẫu hòa hợp. Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đã quyết định tiến hành ghép tế bào gốc và miễn phí hoàn toàn chi phí của mẫu tế bào gốc máu dây rốn cho bệnh nhân Linh.

Trước khi tiến hành ca ghép tế bào gốc từ máu dây rốn không cùng huyết thống đầu tiên, Viện đã chuẩn bị sẵn sàng trước những khó khăn có thể xảy ra như: Đây là bệnh nhân ung thư máu thuộc nhóm tiên lượng xấu; Bất đồng nhóm máu dễ gây chậm mọc mảnh ghép; Thời gian mọc mảnh ghép kéo dài nên nguy cơ nhiễm trùng và xuất huyết cao…

Trong suốt gần 3 tháng, Ban Lãnh đạo Viện Huyết học - Truyền máu TƯ và toàn thể cán bộ nhân viên ở các khoa phòng có liên quan luôn quyết tâm cao độ, theo dõi sát sao diễn biến của bệnh nhân, liên tục trao đổi với các chuyên gia quốc tế trong quá trình ghép để lựa chọn phương pháp ghép, phương pháp điều trị trong và sau ghép thích hợp nhất cho người bệnh. Bên cạnh đó, các khoa/ phòng trong Viện đã phối hợp chặt chẽ từ việc: Cung cấp thuốc đầy đủ, đúng tiến độ; Cung cấp chế phẩm máu, đảm bảo truyền máu an toàn, kịp thời; Các khoa xét nghiệm theo dõi diễn biến của bệnh nhân chính xác, chặt chẽ từng ngày… ngay trong cả kỳ nghỉ Tết Âm lịch kéo dài.

Cùng với sự quyết tâm điều trị của bệnh nhân và gia đình, sự động viên tinh thần từ phía các bác sỹ, điều dưỡng, ca ghép tế bào gốc từ máu dây rốn cộng đồng đầu tiên đã thành công. Đến nay, bệnh nhân đã trở lại với các hoạt động bình thường và không cần truyền máu từ cách đây 1 tháng, các chỉ số xét nghiệm đều thể hiện mảnh ghép từ tế bào gốc máu dây rốn đã mọc ổn định.

Nếu trước đây chưa có ngân hàng tế bào gốc cộng đồng thì cơ hội được ghép tế bào gốc cho bệnh nhân Linh gần như không có. Sau bệnh nhân này, Viện đã thực hiện ghép tế bào gốc từ máu dây rốn cộng đồng cho bệnh nhân thứ 2 và nhiều bệnh nhân khác sẽ được tiếp tục ghép từ nguồn tế bào gốc của ngân hàng. Có thể khẳng định, Ngân hàng tế bào gốc máu dây rốn cộng đồng đã mở ra cánh cửa tưởng chừng như đã khép lại với rất nhiều bệnh nhân mắc bệnh máu được thực hiện phương pháp ghép tế bào gốc đồng loại.

TS. Bạch Quốc Khánh- Phó Viện trưởng Viện Huyết học-Truyền máu Trung ương, cho biết, các nước đa số dùng mẫu máu dây rốn ghép cho trẻ em, vì số lượng tế bào gốc thu được chỉ đáp ứng một phần nào đó cho trẻ. Qua kinh nghiệm của Nhật, Viện đã cải tiến kỹ thuật để có thể thu đủ tế bào gốc không chỉ để ghép cho trẻ mà đủ để ghép cho người trưởng thành có mức cân nặng khoảng 70kg.

Từ tháng 5/2014, Viện ký kết với Bệnh viện Phụ sản Hà Nội thu thập máu dây rốn trong cộng đồng. Trung tâm Tế bào gốc của Viện hiện lưu trữ gần 1.000 mẫu tế bào gốc từ máu dây rốn do các sản phụ tự nguyện hiến tặng. Có trên 900 mẫu đã được làm xét nghiệm các yếu tố phù hợp HLA. Đây là ngân hàng tế bào gốc cộng đồng đầu tiên tại Việt Nam.

Theo GS. TS Nguyễn Anh Trí: “Điều đáng mừng là khi Viện tiến hành đọ chéo HLA của 45 bệnh nhân cần tìm nguồn tế bào gốc để ghép thì có đến 44/45 người tìm được mẫu phù hợp, như vậy khả năng thành công đạt tới 97,8%. Đây là cơ hội quá lớn cho cả nghìn bệnh nhân mắc bệnh về máu. Bởi nếu chỉ dựa vào tế bào gốc cùng huyết thống cơ hội sẽ rất ít. Ví dụ nếu là sinh đôi cùng trứng tỷ lệ phù hợp gần như 100% nhưng anh chị em ruột thì chỉ là 20-25%, cơ hội vô cùng thấp”.

Thiện Ân/Báo Gia đình & Xã hội