Các chuyên gia đầu ngành "hiến kế" sửa tật nói ngọng: Muốn hội nhập phải phát âm chuẩn
GiadinhNet - Việc khắc phục "sự cố" này đang được các nhà quản lí giáo dục Thủ đô ráo riết thực hiện.
![]() |
|
Không ít trường hợp “dở khóc dở cười” vì nói ngọng khi đi xin việc. Tranh: Minh họa. |
Theo tôi, "n" hay "l" có quan trọng gì đâu, cứ để cho người ta nói theo văn hóa ngôn ngữ vùng miền vốn có của họ. Chẳng hạn, bao đời nay dân Việt Bắc vẫn gọi mẹ là "mế", vùng Trung du vẫn gọi là "bầm", vùng Bình - Trị - Thiên gọi là "mạ", người miền Nam gọi là "má"... thì mọi người vẫn hiểu đấy thôi. Dân xứ Nghệ phát âm dấu ngã thành dấu nặng hoặc dấu hỏi thì vẫn được mọi người chấp nhận như thường. Thậm chí, đối với tôi, đó còn là một cách phát âm rất riêng mang tính bản địa vùng miền rất rõ. Nó góp phần làm cho vốn ngữ âm thêm đa dạng và sinh động.
Trong quan điểm của tôi, quan trọng nhất là trong giảng dạy, giáo viên phải giáo dục cho các em học sinh nắm vững được khái niệm của từng từ ngữ để các em có được những hình dung nhất định về nghĩa của từ, không bị lẫn lộn về ngữ nghĩa. Ngoài ra, các thầy cô giáo cũng nên nhắc nhở học sinh phải viết đúng ngữ pháp, không được đưa cách nói thường ngày của mình vào văn bản viết. Bởi nói ngọng có thể chấp nhận nhưng viết ngọng là không thể chấp nhận.
Chúng ta cũng chẳng cần phải đặt ra một chương trình lớn rồi bắt giáo viên phải làm theo hay gò học sinh vào một chuẩn chung cứng nhắc. Còn nếu làm như vậy chỉ với chủ ý xây dựng nên một cách phát âm chuẩn của người Thủ đô thì quả là hơi khó. Bởi, Thủ đô Hà Nội vốn là nơi hội tụ của người dân ở nhiều vùng miền, Hà Nội có được sự đa dạng và đặc sắc văn hóa như hiện nay chính là nhờ sự "hội tụ" đó. Chúng ta nên đi tìm tinh thần riêng của Hà Nội để làm nét đặc trưng hơn là lấy cách phát âm làm chuẩn.
PGS.TS Mai Văn Hai
- Viện Xã hội học
Xấu hổ lắm!!!
|
Việc nói ngọng này tồn tại từ hàng trăm năm nay rồi nên muốn sửa thì cần phải có quá trình. Không thể làm theo kiểu bây giờ giáo viên nào nói ngọng thì loại người ta ra hoặc không tuyển dụng người ta nữa, làm như thế không được đâu. Có câu ngạn ngữ thế này: "Con người cần hai năm để tập nói nhưng mất 60 năm để biết giữ gìn lời ăn tiếng nói" - nghĩa là để lời nói hoàn thiện phải mất một quá trình lâu dài.
GS.TSKH Trần Văn Nhung |
Bản thân tôi sinh ra và lớn lên ở vùng biển giáp giữa Ninh Bình và Nam Định nên phụ âm "l" và "n", "tr" và "t" là tôi hay nói lẫn lắm. "Nồng nàn" phát âm thành "lồng làn", "cây tre" thành "cây te"... Cho đến nay dù đã sống ở Hà Nội hơn 40 năm rồi mà tôi vẫn ngọng như thường. Tuy nhiên, nếu nói ngọng theo kiểu mỗi một nơi nói một giọng thì đó không phải là nói sai về ngữ pháp, sai về văn phạm mà là do uống nước vùng đó, hít khí vùng đó... nên nói giọng như thế. Người ta, không thể bắt người Nghệ An, Quảng Ngãi nói giọng Hà Nội được. Người miền Trung và miền Nam không nói lẫn hai phụ âm "l" và "n", không sai với văn phạm quốc gia.
Còn nói ngọng, tức là sai cách phát âm, sai tiêu chuẩn chung của tiếng Việt thì phải cố mà sửa. Việc chữa nói ngọng "n" và "l" là một việc rất khó nhưng đáng trân trọng. Bản thân tôi thấy rằng khi bị ngọng, mỗi người nên tự ý thức tìm cho mình một cách sửa mỗi khi giao tiếp hoặc học tập. Riêng cá nhân tôi, mỗi khi nói ngọng là tôi xấu hổ lắm. Cách khắc phục hiệu quả nhất đó là cần phải lắng nghe người ta nói và khi mình nói thì nên nói rất chậm để điều khiển lưỡi của mình. Mỗi ngày chịu để ý một chút, kiên trì một chút.
GS.TSKH Trần Văn Nhung
|
Việc khắc phục lỗi nói ngọng hai phụ âm "l" và "n" nói riêng và nói ngọng các phụ âm khác nói chung là một việc cần nên làm ngay. Sở Giáo dục và Đào tạo các địa phương nên đặt vấn đề với các trường để họ tự lên cho mình một kế hoạch phù hợp. Các giáo viên nêu cao ý thức trong việc này để làm gương cho các em học sinh. Cả thầy và trò cùng sửa để hoàn thiện cách phát âm.
PGS.TS Vũ Kim Bảng (Phó Viện trưởng Viện ngôn ngữ) |
Người Hà Nội gốc rất ít khi lẫn lộn "l" và "n" nhưng Hà Nội lại đang bị lẫn lộn "l" và "n" rất nhiều. Hải Dương và Hải Phòng là hai địa phương nói ngọng rất nặng hai phụ âm này. Hải Phòng đã chi 200 triệu đồng để nhờ các giảng viên, chuyên gia giúp sửa lỗi nói ngọng cho giáo viên và học sinh. Thậm chí, Hải Phòng từng đưa ra xem xét và bàn bạc rất kỹ trước quy định có nên đưa vào biên chế những giáo viên nói ngọng hay không. Thật lòng mà nói, đến thời điểm này mà các thầy cô giáo vẫn còn rất nhiều người nói ngọng thì quả là có vấn đề.
Thực tế là bản thân người nói ngọng sống lâu trong môi trường nói ngọng nên họ không thể nhận ra mình nói ngọng vì không cảm nhận được. Nếu được sống trong môi trường là những người nói chuẩn, nghe được người nói ngọng thì dần dần sẽ tự sửa được. Tuy nhiên, luyện tập cũng lại gắn liền với bản năng của mỗi người. Việc khắc phục do đó cũng không nên nóng vội.
- Phó Viện trưởng Viện ngôn ngữ
Năm học 2007 - 2008, tôi được phân công dạy lớp MG bé C2, trong quá trình giáo dục các bé tôi phát hiện một số trẻ của lớp nói ngọng phụ âm "l", "n". Tôi nhận thấy việc nói ngọng phụ âm "l", "n" có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ và nếu không sửa kịp thời sẽ dễ hình thành thói quen khó chữa. Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài "Một số biện pháp sửa nói ngọng phụ âm l, n cho trẻ 3 - 4 tuổi".
Một đặc điểm chung của nhiều trẻ bị ngọng khi phát âm hai chữ "n", "l" đó là bố mẹ bị ngọng nhưng lại không nghĩ là mình ngọng. Thế nên, khi con nói ngọng họ cũng không ý thức được để khắc phục cho con. Chính điều này khiến việc nói ngọng ngày càng gia tăng ở trẻ.
Quan điểm của tôi là cần phải tiến hành một cách đồng bộ việc khắc phục lỗi nói ngọng "n", "l" cũng như nói ngọng một số phụ âm khác trong toàn hệ thống giáo dục. Trong đó, việc giáo dục ở các cấp học mầm non, tiểu học... là cần phải được chú trọng nhất. Đây là thời điểm các em hình thành thói quen sử dụng ngôn ngữ và phát âm nên rất dễ sửa. Nếu cần thiết thì cũng nên sàng lọc đầu vào khi tuyển dụng giáo viên là những người có cách phát âm chuẩn, đã bị lỗi thì phải khắc phục được rồi mới được nhận công tác.
Kinh nghiệm của cá nhân tôi khi giảng dạy cho học sinh là giáo viên nên phát âm chính xác phụ âm "l", "n". Không chỉ dạy, giáo viên cũng nên có các hoạt động tìm hiểu ngôn ngữ, khảo sát thực tế trẻ ngọng phụ âm l, n để có biện pháp tác động kịp thời. Rèn và sửa lỗi "l", "n" thực sự có hiệu quả nhất là trong giờ học và trong các hoạt động của trẻ ở trường mầm non. Nên sưu tầm các bài thơ, câu chuyện, ca dao, đồng dao có phụ âm "l", "n" nhiều để dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Kết hợp với phụ huynh, giáo viên cùng lớp để cùng rèn trẻ cách phát âm và sửa ngọng có hiệu quả. Nhanh nhạy, nắm bắt cơ hội sửa ngọng cho trẻ ngay từ chính những trẻ có khả năng phát triển ngôn ngữ tốt ở lớp.
- trường mầm non
Tuổi Hoa (Cầu Giấy)
Hà Tùng Long (ghi)
Hà Nội: Tỉnh táo trước thủ đoạn kích động, tập trung đông người trái pháp luật liên quan đến các dự án trọng điểm
Pháp luật - 3 giờ trướcGĐXH - Công an thành phố Hà Nội vừa phát đi thông báo đề nghị người dân nâng cao tinh thần cảnh giác trước các thủ đoạn lôi kéo, kích động tụ tập đông người trái pháp luật, lợi dụng công tác giải phóng mặt bằng tại các dự án trọng điểm để gây mất an ninh trật tự.
Sau 6 tháng vận hành, Hà Nội tiếp tục phủ gần 5.000 camera AI trên các tuyến phố
Thời sự - 3 giờ trướcGĐXH - Hà Nội đang mở rộng hệ thống giao thông thông minh với việc bổ sung 2.460 camera AI cùng hàng loạt thiết bị hiện đại tại 238 nút giao trọng điểm. Sau khi hoàn thành giai đoạn 2, gần 5.000 camera AI sẽ được kết nối về Trung tâm Chỉ huy để phục vụ quản lý giao thông và trật tự đô thị.
Thái Nguyên: Đi câu cá tại nhà ông ngoại, bé trai 8 tuổi nghi đuối nước mất tích
Thời sự - 3 giờ trướcGĐXH - Trong lúc về nhà ông ngoại chơi dịp nghỉ hè, một bé trai 8 tuổi nghi trượt chân xuống suối, bị nước cuốn trôi mất tích khi đi câu cá tại xã Thượng Minh (tỉnh Thái Nguyên).
30 bị cáo trong đường dây tín dụng đen 'núp bóng' doanh nghiệp lĩnh án
Pháp luật - 4 giờ trướcTất cả các bị cáo trong đường dây cho vay qua ứng dụng (app) đã bị Tòa án tuyên phạm tội "Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự" và bị phạt tiền, phạt tù...
Xem tử vi đầu tháng 7 dương lịch cho con giáp Tý, Sửu, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Tuất, Hợi
Đời sống - 4 giờ trướcGĐXH - Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà đã dự báo tử vi tuần mới đầu tháng 7/2026 cho các con giáp Tý, Sửu, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Tuất, Hợi. Cùng tham khảo và nắm bắt các cơ hội để thu hút tài lộc và phát triển.
Biết công an triệt phá đường dây đánh bạc, 2 thanh niên ra đầu thú
Pháp luật - 5 giờ trướcGĐXH - Mới đây, hai thanh niên tỉnh Hưng Yên đã đến trụ sở Công an xã đầu thú và thừa nhận hành vi vi phạm của mình sau khi biết lực lượng chức năng đang triệt phá đường dây tổ chức đánh bạc trên không gian mạng.
Hà Nội có thêm các trường tiểu học, trung học cơ sở chất lượng cao
Giáo dục - 5 giờ trướcGiám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền vừa ký các quyết định công nhận trường chất lượng cao cho một số cơ sở giáo dục đào tạo trên địa bàn.
Ninh Bình: Khởi tố hai đối tượng cầm đầu đường dây sản xuất sữa tắm, dầu gội giả
Pháp luật - 6 giờ trướcGĐXH - Công an tỉnh Ninh Bình vừa khởi tố hai bị can trong đường dây sản xuất, buôn bán sữa tắm, dầu gội giả quy mô lớn, hoạt động liên tỉnh. Khám xét 7 địa điểm, lực lượng chức năng thu giữ gần 30.000 sản phẩm giả cùng lượng lớn nguyên liệu, tem nhãn và máy móc phục vụ sản xuất.
Lợi dụng vướng mắc giải phóng mặt bằng để kích động tụ tập đông người: Công an Hà Nội phát cảnh báo
Thời sự - 7 giờ trướcGĐXH - Công an TP Hà Nội cho biết một số cá nhân đã lợi dụng những vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng để phát tán thông tin sai lệch, lôi kéo người dân tụ tập đông người trái quy định, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và việc triển khai các dự án trọng điểm trên địa bàn.
Bắc Ninh: Bắt quả tang 21 đối tượng đánh bạc trong 'boongke'
Pháp luật - 8 giờ trướcGĐXH - Lợi dụng nhà dân được xây dựng kiên cố, lắp nhiều lớp cửa và camera giám sát để tổ chức đánh bạc nhằm qua mắt lực lượng chức năng, 21 đối tượng đã bị Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Bắc Ninh bắt quả tang, thu giữ gần 57 triệu đồng cùng nhiều tang vật liên quan.
Tin sáng 30/6: Người dân cần nắm chắc những điều này kẻo bị coi là trốn thuế; Từ 1/7, mua bán vàng miếng cần đặc biệt lưu ý điều này
Xã hộiGĐXH - Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã quy định rõ các hành vi bị coi là trốn thuế, đồng thời bổ sung nhiều biện pháp để cơ quan thuế kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp có dấu hiệu vi phạm.
