Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cách chặn đứng cơn nôn khi đi tàu xe

Thứ ba, 09:18 02/02/2010 | Sống khỏe

Trong ngàn lẻ một nỗi lo của những ngày cuối năm, có không ít người phải gánh thêm nỗi lo tàu xe. Ngoài chuyện chật vật mua vé, chật vật chọn chỗ ngồi còn có cả ám ảnh của những cơn say xe.

Một hành trình dài về quê ăn tết hay một chặng đường du lịch chơi xuân có thể làm nhiều người ói ra đến mật xanh. Nặng hơn, có người phải nhập viện cấp cứu vì những cơn nôn làm họ kiệt sức, bắt cầu cho nhiều thứ bệnh khác xuất hiện.

Nôn là do các cơ thành bụng đột nhiên co bóp mạnh, hoành cách mô đẩy lên, tiền vị của dạ dày mở ra, các cơ dạ dày co thắt mạnh tống dịch, thức ăn từ dạ dày lên miệng và ra ngoài. Có nhiều nguyên nhân gây ra nôn trong đó say tàu xe, máy bay là thường gặp nhất.

Vì đâu ta buồn nôn?

Ảnh minh họa.

Chúng ta nên biết tai là cơ quan không chỉ đảm nhận chức năng nghe mà còn giúp điều chỉnh thăng bằng, định hướng cho cơ thể. Khi đi tàu xe, máy bay do có sự chuyển động, bộ phận tai trong (gồm ốc tai, tiền đình) ở một số người nhạy cảm bị kích thích không tương hợp với mắt nhìn sự chuyển động sẽ làm cho buồn nôn. Say tàu xe, máy bay còn gây chóng mặt, nôn nao, toát mồ hôi. Đấy không chỉ do sự chuyển động mà còn kết hợp với yếu tố tâm lý. Có người vốn có chứng say tàu xe nên chỉ cần nhìn thấy tàu xe chứ chưa bước lên đã xây xẩm, muốn nôn oẹ.
 
Trên đây là nguyên nhân gây nôn của đa số chứng nôn thuộc loại nhẹ hoặc tự giới hạn. Nếu nguyên nhân được loại trừ sẽ hết nôn. Nhưng ta cần phải đặc biệt lưu ý, chứng nôn có thể do nhiều nguyên nhân bệnh lý phức tạp ở hệ thần kinh trung ương, hệ tiêu hoá; các trường hợp này cần được bác sĩ khám để điều trị nguyên nhân. Dùng thuốc chống nôn bừa bãi ở những trường hợp này sẽ nguy hiểm do che mất triệu chứng mà bác sĩ cần biết để chẩn đoán bệnh.
 
Thêm nữa, nơi điều khiển phản xạ nôn nằm ở hành tuỷ trên não và trên não cũng có vùng gọi là vùng nhạy cảm mà nếu bị kích thích sẽ gây hiện tượng buồn nôn và nôn. Không những thế, dọc theo đường tiêu hoá trên như vùng hầu, thực quản, dạ dày hay như bộ phận tai trong… có những nơi gọi là thụ thể, nếu bị kích thích sẽ theo dây thần kinh truyền lên não, tác động vô vùng nhạy cảm trên đó để gây nôn. Vì vậy, các thuốc chống nôn nói chung đều nhằm tác động đến các thụ thể để gây sự ức chế; tác động lên hệ thần kinh để làm giảm sự kích thích, gây an thần hoặc làm giảm sự co thắt ở đường tiêu hoá, từ đó làm giảm cảm giác buồn nôn. Cảm giác buồn nôn không còn sẽ hạn chế được nôn ói.

Cẩn thận khi dùng thuốc chống nôn

Để chống lại những cơn say tàu xe, nếu dùng thuốc chống nôn dạng uống, nên lưu ý uống đúng liều lượng theo sự chỉ dẫn và nên uống 30 phút trước khi lên tàu xe. Trường hợp dùng dạng thuốc dán vào da sau tai, nên dán sáu tiếng đồng hồ trước khi lên tàu xe, máy bay khởi hành để có đủ thời gian cho thuốc tác dụng. Các thuốc chống nôn có thể chia làm năm loại sau:

Thuốc trị loạn thần: như clorpromazine (Aminazin, Largactil), haloperidol (Haldol)… Xin lưu ý, chỉ có bác sĩ quyết định khi nào dùng thuốc trị loạn thần để chống nôn, vì vậy chỉ dùng thuốc loại này khi có sự chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không được tự ý dùng.
 
Thuốc kháng histamin ở thụ thể H1: như promethazine (Phenergan), diphenhydramine (Nautamine), dimenhydrinate (Dramamine), cinnarizine (Stugeron)… Đây là các thuốc chống dị ứng nhưng đồng thời chống nôn, thường được dùng để chống say tàu xe, máy bay.

Thuốc chống tiết cholin: như scopolamine TTS, có dạng là miếng băng dán, dán vào sau tai để chống say tàu xe. Thuốc này chống co thắt, làm giảm sự co thắt ở đường tiêu hoá nên làm giảm buồn nôn.

Thuốc chống tiết dopamine: như metoclopramide (Primpéran), domderidone (Motilium–M)… ngoài chống nôn còn trị khó tiêu, đầy bụng.

Thuốc kháng thụ thể serotonin 5-HT3: như ondansetron, granisetron… dùng để trị nôn mửa nặng do xạ trị hay do dùng thuốc trị ung thư.

Dùng các loại thuốc trên có thể sẽ bị tác dụng phụ như dùng nhóm thuốc chống tiết cholin dù là dạng băng dán vào da sau tai vẫn có thể bị khô miệng, khó tiểu, nhìn mờ…Hoặc dùng kháng histamin, ngoài tác dụng phụ giống như thuốc tiết cholin chống co thắt, còn bị ngầy ngật buồn ngủ rất khó chịu.
 
Ngoài dùng thuốc, có thể thực hiện thêm một số biện pháp nhằm giảm bớt sự kích thích đưa đến say tàu xe, máy bay như ngồi ở chỗ thoáng mát, đầu tựa nơi cố định, không đọc sách báo hoặc nhìn các vật di chuyển bên ngoài (nhắm mắt là tốt nhất), đắp khăn mát lên trán, không ăn uống quá no…
 
Theo SGTT
hoaianh
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Cô gái 28 tuổi đối diện nguy cơ suy thận từ sai lầm trong lúc giảm cân nhiều người Việt mắc phải

Cô gái 28 tuổi đối diện nguy cơ suy thận từ sai lầm trong lúc giảm cân nhiều người Việt mắc phải

Sống khỏe - 10 giờ trước

GĐXH - Trường hợp này là lời cảnh báo về nguy cơ gây suy thận do lạm dụng thuốc lợi tiểu không theo chỉ định y tế.

Người phụ nữ 75 tuổi gặp nạn thương tâm, nguy cơ mất chức năng vận động do bị chó tấn công

Người phụ nữ 75 tuổi gặp nạn thương tâm, nguy cơ mất chức năng vận động do bị chó tấn công

Y tế - 12 giờ trước

GĐXH - Bác sĩ cho biết, tổn thương do súc vật cắn là tổn thương đặc biệt nguy hiểm do vết thương thường bẩn, dập nát, vi khuẩn dễ xâm nhập sâu vào mô, gân, xương và cơ.

Vì sao JangSeang chọn sâm tươi 6 năm tuổi?

Vì sao JangSeang chọn sâm tươi 6 năm tuổi?

Sống khỏe - 13 giờ trước

Sâm tươi 6 năm tuổi được xem là giai đoạn hoàn thiện giá trị sinh học của nhân sâm Hàn Quốc. Việc JangSeang lựa chọn phân phối sâm tươi 6 năm tuổi tại Việt Nam phản ánh định hướng chú trọng nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng.

Xôi dẻo thơm nhưng không phải ai cũng hợp: 6 trường hợp nên hạn chế ăn gạo nếp

Xôi dẻo thơm nhưng không phải ai cũng hợp: 6 trường hợp nên hạn chế ăn gạo nếp

Sống khỏe - 17 giờ trước

GĐXH - Xôi và các món từ gạo nếp giúp no lâu nhưng có thể gây hại với một số người. Dưới đây là 6 trường hợp cần hạn chế để tránh ảnh hưởng sức khỏe.

Người phụ nữ 70 tuổi nhồi máu cơ tim lúc nửa đêm từ dấu hiệu nhiều người bỏ qua

Người phụ nữ 70 tuổi nhồi máu cơ tim lúc nửa đêm từ dấu hiệu nhiều người bỏ qua

Sống khỏe - 19 giờ trước

GĐXH - Lên cơn khó thở, khò khè giữa đêm, người phụ nữ 70 tuổi tưởng tái phát bệnh hô hấp nhưng thực chất là nhồi máu cơ tim nguy kịch.

7 cách gừng tươi giúp loại bỏ cholesterol ‘xấu’ tự nhiên

7 cách gừng tươi giúp loại bỏ cholesterol ‘xấu’ tự nhiên

Sống khỏe - 20 giờ trước

Cholesterol xấu (LDL) tăng cao là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch. Bên cạnh thay đổi lối sống, nhiều nghiên cứu cho thấy gừng tươi – gia vị quen thuộc trong bếp – có thể hỗ trợ kiểm soát cholesterol nhờ đặc tính chống oxy hóa và chống viêm tự nhiên.

Bài tập này hiệu quả hơn cả đi bộ, có khả năng 'làm chết đói' các tế bào ung thư

Bài tập này hiệu quả hơn cả đi bộ, có khả năng 'làm chết đói' các tế bào ung thư

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Nói đến vận động để phòng ung thư, đa số chúng ta sẽ nghĩ ngay đến đi bộ nhanh hay chạy bộ, nhưng công bố dưới đây sẽ khiến chúng ta thay đổi hoàn toàn nhận thức về việc này.

Cô gái 27 tuổi bất ngờ phát hiện đột quỵ từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Cô gái 27 tuổi bất ngờ phát hiện đột quỵ từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Đau đầu kéo dài, hoa mắt, chóng mặt, cô gái 27 tuổi đi khám phát hiện cảnh báo đột quỵ tuyến yên nguy hiểm.

Bị suy giáp nên ăn gì, kiêng gì? Gợi ý cách kiểm soát bệnh hiệu quả

Bị suy giáp nên ăn gì, kiêng gì? Gợi ý cách kiểm soát bệnh hiệu quả

Bệnh thường gặp - 1 ngày trước

GĐXH - Suy giáp khiến cơ thể mệt mỏi, tăng cân, rối loạn chuyển hóa. Chế độ ăn uống phù hợp giúp hỗ trợ kiểm soát bệnh và cải thiện sức khỏe mỗi ngày.

6 nguyên nhân âm thầm gây suy thận, phá hủy chức năng thận của bạn

6 nguyên nhân âm thầm gây suy thận, phá hủy chức năng thận của bạn

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Hiểu rõ các nguyên nhân gây tổn thương thận là bước quan trọng giúp phòng ngừa suy thận hiệu quả.

Top