Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cách chặn đứng cơn nôn khi đi tàu xe

Thứ ba, 09:18 02/02/2010 | Sống khỏe

Trong ngàn lẻ một nỗi lo của những ngày cuối năm, có không ít người phải gánh thêm nỗi lo tàu xe. Ngoài chuyện chật vật mua vé, chật vật chọn chỗ ngồi còn có cả ám ảnh của những cơn say xe.

Một hành trình dài về quê ăn tết hay một chặng đường du lịch chơi xuân có thể làm nhiều người ói ra đến mật xanh. Nặng hơn, có người phải nhập viện cấp cứu vì những cơn nôn làm họ kiệt sức, bắt cầu cho nhiều thứ bệnh khác xuất hiện.

Nôn là do các cơ thành bụng đột nhiên co bóp mạnh, hoành cách mô đẩy lên, tiền vị của dạ dày mở ra, các cơ dạ dày co thắt mạnh tống dịch, thức ăn từ dạ dày lên miệng và ra ngoài. Có nhiều nguyên nhân gây ra nôn trong đó say tàu xe, máy bay là thường gặp nhất.

Vì đâu ta buồn nôn?

Ảnh minh họa.

Chúng ta nên biết tai là cơ quan không chỉ đảm nhận chức năng nghe mà còn giúp điều chỉnh thăng bằng, định hướng cho cơ thể. Khi đi tàu xe, máy bay do có sự chuyển động, bộ phận tai trong (gồm ốc tai, tiền đình) ở một số người nhạy cảm bị kích thích không tương hợp với mắt nhìn sự chuyển động sẽ làm cho buồn nôn. Say tàu xe, máy bay còn gây chóng mặt, nôn nao, toát mồ hôi. Đấy không chỉ do sự chuyển động mà còn kết hợp với yếu tố tâm lý. Có người vốn có chứng say tàu xe nên chỉ cần nhìn thấy tàu xe chứ chưa bước lên đã xây xẩm, muốn nôn oẹ.
 
Trên đây là nguyên nhân gây nôn của đa số chứng nôn thuộc loại nhẹ hoặc tự giới hạn. Nếu nguyên nhân được loại trừ sẽ hết nôn. Nhưng ta cần phải đặc biệt lưu ý, chứng nôn có thể do nhiều nguyên nhân bệnh lý phức tạp ở hệ thần kinh trung ương, hệ tiêu hoá; các trường hợp này cần được bác sĩ khám để điều trị nguyên nhân. Dùng thuốc chống nôn bừa bãi ở những trường hợp này sẽ nguy hiểm do che mất triệu chứng mà bác sĩ cần biết để chẩn đoán bệnh.
 
Thêm nữa, nơi điều khiển phản xạ nôn nằm ở hành tuỷ trên não và trên não cũng có vùng gọi là vùng nhạy cảm mà nếu bị kích thích sẽ gây hiện tượng buồn nôn và nôn. Không những thế, dọc theo đường tiêu hoá trên như vùng hầu, thực quản, dạ dày hay như bộ phận tai trong… có những nơi gọi là thụ thể, nếu bị kích thích sẽ theo dây thần kinh truyền lên não, tác động vô vùng nhạy cảm trên đó để gây nôn. Vì vậy, các thuốc chống nôn nói chung đều nhằm tác động đến các thụ thể để gây sự ức chế; tác động lên hệ thần kinh để làm giảm sự kích thích, gây an thần hoặc làm giảm sự co thắt ở đường tiêu hoá, từ đó làm giảm cảm giác buồn nôn. Cảm giác buồn nôn không còn sẽ hạn chế được nôn ói.

Cẩn thận khi dùng thuốc chống nôn

Để chống lại những cơn say tàu xe, nếu dùng thuốc chống nôn dạng uống, nên lưu ý uống đúng liều lượng theo sự chỉ dẫn và nên uống 30 phút trước khi lên tàu xe. Trường hợp dùng dạng thuốc dán vào da sau tai, nên dán sáu tiếng đồng hồ trước khi lên tàu xe, máy bay khởi hành để có đủ thời gian cho thuốc tác dụng. Các thuốc chống nôn có thể chia làm năm loại sau:

Thuốc trị loạn thần: như clorpromazine (Aminazin, Largactil), haloperidol (Haldol)… Xin lưu ý, chỉ có bác sĩ quyết định khi nào dùng thuốc trị loạn thần để chống nôn, vì vậy chỉ dùng thuốc loại này khi có sự chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không được tự ý dùng.
 
Thuốc kháng histamin ở thụ thể H1: như promethazine (Phenergan), diphenhydramine (Nautamine), dimenhydrinate (Dramamine), cinnarizine (Stugeron)… Đây là các thuốc chống dị ứng nhưng đồng thời chống nôn, thường được dùng để chống say tàu xe, máy bay.

Thuốc chống tiết cholin: như scopolamine TTS, có dạng là miếng băng dán, dán vào sau tai để chống say tàu xe. Thuốc này chống co thắt, làm giảm sự co thắt ở đường tiêu hoá nên làm giảm buồn nôn.

Thuốc chống tiết dopamine: như metoclopramide (Primpéran), domderidone (Motilium–M)… ngoài chống nôn còn trị khó tiêu, đầy bụng.

Thuốc kháng thụ thể serotonin 5-HT3: như ondansetron, granisetron… dùng để trị nôn mửa nặng do xạ trị hay do dùng thuốc trị ung thư.

Dùng các loại thuốc trên có thể sẽ bị tác dụng phụ như dùng nhóm thuốc chống tiết cholin dù là dạng băng dán vào da sau tai vẫn có thể bị khô miệng, khó tiểu, nhìn mờ…Hoặc dùng kháng histamin, ngoài tác dụng phụ giống như thuốc tiết cholin chống co thắt, còn bị ngầy ngật buồn ngủ rất khó chịu.
 
Ngoài dùng thuốc, có thể thực hiện thêm một số biện pháp nhằm giảm bớt sự kích thích đưa đến say tàu xe, máy bay như ngồi ở chỗ thoáng mát, đầu tựa nơi cố định, không đọc sách báo hoặc nhìn các vật di chuyển bên ngoài (nhắm mắt là tốt nhất), đắp khăn mát lên trán, không ăn uống quá no…
 
Theo SGTT
hoaianh
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Ba người tại Cần Thơ phải nhập viện vì ăn loại cá chứa chất kịch độc

Ba người tại Cần Thơ phải nhập viện vì ăn loại cá chứa chất kịch độc

Y tế - 9 giờ trước

GĐXH - Chỉ trong 2 ngày, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ đã tiếp nhận 3 trường hợp ngộ độc cá nóc.

Người đàn ông mắc ung thư thực quản thừa nhận 2 sai lầm nhiều người Việt mắc phải

Người đàn ông mắc ung thư thực quản thừa nhận 2 sai lầm nhiều người Việt mắc phải

Sống khỏe - 10 giờ trước

GĐXH - Người đàn ông bị ung thư thực quản di căn hạch có thói quen hút thuốc lá và uống rượu mỗi ngày trong nhiều năm.

Trái tim quyết định tuổi thọ: Người trung niên nên ưu tiên 4 loại thực phẩm này để trẻ hóa mạch máu

Trái tim quyết định tuổi thọ: Người trung niên nên ưu tiên 4 loại thực phẩm này để trẻ hóa mạch máu

Sống khỏe - 16 giờ trước

GĐXH - Bước sang tuổi 50, điều đáng sợ nhất không phải là nếp nhăn hay tóc bạc, mà là khi trái tim bắt đầu "hụt hơi". Những cơn thở dốc khi leo cầu thang, những đêm trằn trọc hay cảm giác mệt mỏi vô cớ đều là lời cảnh báo từ "nhà máy năng lượng" của cơ thể.

Gắp thành công giun lươn dài 1,5 cm sống ký sinh trong mắt bệnh nhân

Gắp thành công giun lươn dài 1,5 cm sống ký sinh trong mắt bệnh nhân

Y tế - 18 giờ trước

GĐXH - Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Bắc Kạn vừa kịp thời gắp bỏ một con giun lươn còn sống ký sinh trong mắt nữ bệnh nhân 22 tuổi, cảnh báo nguy cơ nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm nếu chủ quan trong ăn uống và sinh hoạt.

3 thời điểm 'vàng' bổ sung protein trong ngày: Chuyên gia chỉ rõ cách ăn đúng

3 thời điểm 'vàng' bổ sung protein trong ngày: Chuyên gia chỉ rõ cách ăn đúng

Sống khỏe - 18 giờ trước

GĐXH - Protein đóng vai trò quan trọng với sức khỏe và cơ bắp. ThS.BS Nguyễn Vũ Bình (Đại học Y Hà Nội) cho biết, bổ sung đúng thời điểm giúp tối ưu trao đổi chất và phục hồi cơ thể.

Nghiên cứu mới: 1 kiểu đi bộ giúp kéo dài tuổi thọ đáng kinh ngạc

Nghiên cứu mới: 1 kiểu đi bộ giúp kéo dài tuổi thọ đáng kinh ngạc

Sống khỏe - 20 giờ trước

GĐXH - Một nghiên cứu mới cho thấy, chỉ cần đi bộ nhanh vài phút mỗi ngày cũng có thể giúp giảm nguy cơ bệnh tim và góp phần kéo dài tuổi thọ đáng kể.

Tích luỹ 'vốn sức khỏe' - nếp sống mới của người hiện đại

Tích luỹ 'vốn sức khỏe' - nếp sống mới của người hiện đại

Sống khỏe - 21 giờ trước

Để duy trì sự dẻo dai của cơ thể đặc biệt là trung và cao niên khi cơ thể bắt đầu đối mặt với những thách thức về lão hóa như tim mạch, cơ xương khớp và lão hóa miễn dịch người dân đã quan tâm nhiều hơn đến sự kết hợp giữa vận động hợp lý và chế độ ăn uống phù hợp, khoa học đang dần được khuyến khích nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho thế hệ trung niên.

Loại rau mát bổ nhưng tăng gánh nặng cho thận, người bệnh suy thận nếu ăn cần phải đúng cách

Loại rau mát bổ nhưng tăng gánh nặng cho thận, người bệnh suy thận nếu ăn cần phải đúng cách

Sống khỏe - 22 giờ trước

GĐXH - Với người mắc suy thận, việc sử dụng rau má cần thận trọng vì có thể tiềm ẩn nguy cơ rối loạn điện giải nếu dùng không đúng cách.

TTƯT. Bác sĩ Lê Hữu Tuấn - Khám chữa bệnh và giữ hồn cốt y học cổ truyền

TTƯT. Bác sĩ Lê Hữu Tuấn - Khám chữa bệnh và giữ hồn cốt y học cổ truyền

Sống khỏe - 1 ngày trước

Hơn bốn thập kỷ gắn bó với nghề y cả quân và dân y, thầy thuốc ưu tú, bác sĩ CKII Lê Hữu Tuấn thuộc thế hệ bác sĩ vàng của Y học cổ truyền Việt Nam. Ông không chỉ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm mà còn truyền lửa, gìn giữ hồn cốt và phát triển tinh hoa Y học dân tộc.

Người đàn ông 44 tuổi bất ngờ nhồi máu cơ tim từ dấu hiệu nhiều người Việt mắc phải

Người đàn ông 44 tuổi bất ngờ nhồi máu cơ tim từ dấu hiệu nhiều người Việt mắc phải

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Người đàn ông 44 tuổi tưởng chỉ đau ngực nhẹ bất ngờ nhồi máu cơ tim. Bác sĩ cảnh báo nhồi máu cơ tim có thể khởi phát với triệu chứng rất mơ hồ, dễ bị bỏ qua.

Top