Méo miệng khi thức dậy: Cách nhận biết và xứ lý khẩn cấp thời gian 'vàng' trong cấp cứu

Dấu hiệu nhận biết và đối tượng nào dễ mắc phải liệt mặt, méo miệng

Các triệu chứng thường xuất hiện khá đột ngột sau một đêm ngủ dậy và không có dấu hiệu báo trước. Thông tin từ Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec, một số triệu chứng gợi ý để phát hiện liệt mặt gồm có:

Tình cờ thấy khó khăn khi cười nói, uống nước, súc miệng thấy nước trào ra một bên; Đột ngột thấy mất cân xứng giữa hai bên mặt, nửa bên liệt bất động và mất nếp nhăn trán;

Mắt bên liệt nhắm không kín, lông mày sụp, rãnh mũi - má mờ và góc miệng bị xệ xuống; Người bệnh thường không làm chủ được các động tác phồng má, cười, chu môi, nhăn trán và thường bị chảy dãi, nước ở một góc miệng; Ít gặp hơn có thể thấy bệnh nhân bị tê, mất vị giác ở 2/3 trước lưỡi.

Liệt mặt có thể xảy ra ở mọi độ tuổi nhưng thường dễ mắc hơn ở phụ nữ có thai, người mắc các bệnh lý như đái tháo đường, cảm cúm, suy giảm miễn dịch, người già và người có thể trạng yếu.

Đặc biệt ở những người thường xuyên thức khuya hoặc lạm dụng rượu bia khiến cơ thể mệt mỏi và tinh thần sa sút, căng thẳng lại càng dễ nhiễm lạnh do suy giảm sưc đề kháng. Nhiễm lạnh chính là nguyên nhân điển hình cho việc tổn thương dây thần kinh số 7, khi mạch máu bị co rút đột ngột làm gián đoạn mạch máu nuôi dưỡng thần kinh.

Những người ít tập luyện, ít tiếp xúc với thiên nhiên hoặc có tiền sử hạ đường huyết, tăng huyết áp, huyết áp thấp hoặc xơ vữa động mạch cũng có nguy cơ cao mắc phải liệt mặt.

Vì sao người bị đột quỵ thường méo miệng?

Đột quỵ hay tai biến mạch máu não là bệnh lý nguy hiểm đe dọa tính mạng của người bệnh nếu không được cấp cứu kịp thời. Theo Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tâm Anh, đột quỵ được chia thành 2 dạng chính là đột quỵ thiếu máu cục bộ, xảy ra khi một mạch máu cung cấp máu cho não bị tắc nghẽn (thường là do cục máu đông) và đột quỵ xuất huyết não, xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, gây chảy máu trong não.

Lúc này, chỉ trong thời gian ngắn não bộ có thể ngưng hoạt động (tế bào não bắt đầu chết đi) do không được nhận đủ lượng máu, dưỡng chất và oxy cần thiết. Tình trạng này ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của não bộ và hoạt động của các cơ quan do vùng não bị tổn thương chịu trách nhiệm điều khiển. Tùy thuộc vào từng vùng não bị tổn thương do đột quỵ, người bệnh có thể sẽ xuất hiện các dấu hiệu khác nhau, trong đó méo miệng là một trong những triệu chứng phổ biến.

Đột quỵ méo miệng xảy ra do tình trạng liệt dây thần kinh số VII (thuộc 12 đôi dây thần kinh sọ não). Dây thần kinh số VII chịu trách nhiệm chi phối khả năng vận động, biểu cảm của các cơ ở vùng mặt. Vì vậy, trong trường hợp dây thần kinh số VII bị tổn thương do đột quỵ có thể dẫn đến xệ một bên mặt, méo miệng.

Những biến chứng và di chứng có thể gặp

Cũng theo Bệnh viện 108, diệt dây 7 ngoại vi có thể ảnh hưởng đến ăn uống, phát âm, giao tiếp và tâm lý. Nguy cơ để lại di chứng phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương thần kinh và diễn biến hồi phục; di chứng vẫn có thể xảy ra dù được điều trị đúng. Những vấn đề có thể gặp gồm: Viêm, loét giác mạc, giảm thị lực. Yếu cơ, co cứng hoặc co thắt cơ mặt kéo dài.

Hiện tượng đồng vận (co cơ bất thường): Nhắm mắt thì miệng bị méo, hoặc khi cười thì mắt lại tự động nhắm lại. Rối loạn tiết nước mắt, rối loạn vị giác, đau vùng mặt mạn tính.

Cách xử trí khẩn cấp và thời gian 'vàng' trong cấp cứu

Trong cấp cứu đột quỵ, khái niệm "thời gian vàng" đóng vai trò sống còn. Cửa sổ thời gian tối ưu để sử dụng thuốc tiêu sợi huyết tĩnh mạch là 3 đến 4,5 giờ đầu kể từ khi phát hiện triệu chứng, và có thể mở rộng lên đến 24 giờ đối với can thiệp lấy huyết khối cơ học để tái thông mạch máu và giảm thiểu tổn thương não.

Để tối ưu hóa khả năng phục hồi, quy trình xử trí cần tuân thủ nghiêm ngặt các bước sau: Gọi ngay cấp cứu 115 để đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ gần nhất. Nhân viên cấp cứu có thể hỗ trợ sơ cứu tại chỗ và thông báo trước cho bệnh viện.

Nếu buộc phải tự di chuyển, tuyệt đối không chở người bệnh bằng xe máy hay để người bệnh tự lái xe. Hãy sử dụng ô tô hoặc taxi để người bệnh được ngồi tựa an toàn hoặc nằm nghiêng.

Ghi nhớ chính xác thời điểm cuối cùng người bệnh còn trạng thái bình thường trước khi có triệu chứng. Đây là mốc thời gian sống còn để bác sĩ quyết định phương pháp điều trị tái thông mạch máu.

Đỡ người bệnh nằm xuống ở tư thế nằm nghiêng an toàn (nghiêng người sang một bên) để phòng ngừa nguy cơ trào ngược nôn mửa gây tắc nghẽn đường thở. Nới lỏng quần áo và tuyệt đối không cho ăn uống, hay tự ý cho uống thuốc hạ huyết áp.

Những lưu ý khi bị méo miệng lệch mặt

Thông tin trên VTC News, trước thực trạng số ca liệt dây thần kinh số 7 gia tăng mạnh trong mùa lạnh, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng đầu, mặt và cổ khi ra ngoài trời lạnh, vào sáng sớm hoặc đêm khuya. Người dân cũng cần tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột, không tắm nước lạnh quá khuya, không để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt khi ngủ.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như méo miệng, liệt mặt, mắt nhắm không kín, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh bỏ lỡ "thời gian vàng". Việc chủ quan, chần chừ hoặc tự ý điều trị tại nhà có thể khiến bệnh kéo dài, để lại di chứng nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.

Người mắc bệnh gan có nên ăn chuối không?

GĐXH - Chuối là một trong những loại trái cây phổ biến nhất và tiện dụng. Chúng chứa nhiều chất dinh dưỡng, bao gồm chất xơ, vitamin C và kali.

Người bị bệnh này tuyệt đối không nên ăn đậu phộng và thực phẩm, đồ uống không nên ăn cùng

GĐXH - Việc kết hợp đậu phộng với một số thực phẩm không tương thích, có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng, làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa…