Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cách hạn chế tác dụng phụ thuốc trị tiểu đường

Thứ bảy, 09:45 26/02/2011 | Sống khỏe

Hiểu biết rõ tác dụng cũng như cách dùng và cách hạn chế các tác dụng phụ của các loại thuốc này đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Cho đến nay, đái tháo đường (ĐTĐ) vẫn là bệnh chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Chính vì vậy con người vẫn đang cố gắng để tìm ra nhiều loại thuốc mới nhằm điều trị ĐTĐ hiệu quả hơn. Hiện nay trên thị trường đang có rất nhiều loại thuốc điều trị ĐTĐ khác nhau và ngay một loại thuốc cũng có thể có rất nhiều tên thương mại khác nhau. Vì vậy, để hiểu biết rõ tác dụng cũng như cách dùng và cách hạn chế các tác dụng phụ của các loại thuốc này đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Insulin

Tính theo thời gian tác dụng (thời gian bắt đầu có tác dụng, thời gian có tác dụng tối đa và thời gian hết tác dụng), có 3 loại insulin thường được dùng hiện nay là insulin nhanh, insulin bán chậm và insulin hỗn hợp (hay insulin mixtard gồm 2 loại nhanh và bán chậm được trộn theo những tỉ lệ nhất định).
 
Có thể phân biệt lọ insulin nhanh thường trong suốt còn các loại insulin khác thì có màu đục. Ngoài những bệnh nhân (BN) ĐTĐ týp 1, tiêm insulin còn được chỉ định cho các BN ĐTĐ týp 2 khi đã thất bại (không đáp ứng) với các thuốc uống hạ đường máu, khi đường máu tăng quá cao, bị hôn mê ĐTĐ hoặc trong các trường hợp đặc biệt như bị nhiễm trùng nặng, bị tai biến mạch não hoặc bị suy gan, suy thận…
 
Hướng dẫn người bệnh đái tháo đường chăm sóc
sức khỏe.
 
Các thuốc uống điều trị ĐTĐ týp 2

Có nhiều nhóm thuốc uống để điều trị ĐTĐ týp 2, mỗi nhóm có cơ chế tác dụng khác nhau. Các thuốc và nhóm thuốc chính là:

Metformin:

- Metformin được coi là thuốc điều trị đầu tay cho những BN ĐTĐ týp 2 có béo phì hoặc thừa cân do có tác dụng chính lên sự đề kháng insulin. Metformin có ưu điểm nổi bật là không làm tăng cân và cũng không gây hạ đường máu quá thấp. Các tác dụng phụ của thuốc có thể là gây đầy bụng, buồn nôn, tiêu chảy… Nên uống các thuốc metformin ngay sau bữa ăn. Không dùng metformin khi có suy thận, suy gan, suy hô hấp. Phải thận trọng khi dùng cho những BN lớn tuổi.

Các thuốc nhóm sulfonylurea…

- Nhóm sulfonylurea là những thuốc điều trị ĐTĐ týp 2 được dùng phổ biến nhất, nó có tác dụng chính là kích thích tụy tăng tiết insulin. Tác dụng phụ của thuốc có thể là gây tăng cân tuy không nhiều (1-2kg) và hạ đường máu quá thấp (hay gặp khi dùng chlopropamid và glibenclamid) nhất là ở những bệnh nhân già, bệnh nhân có bệnh gan hoặc thận. Nhóm thuốc này thường phải dùng 2 - 3 lần mỗi ngày, uống vào trước bữa ăn.

Các thiazolidinediones (TZD)

Các thuốc TZD có tác dụng làm tăng tác dụng của insulin tại các mô trong cơ thể nhưng không làm tăng tiết insulin. Ngoài ra nó còn có tác dụng làm giảm rối loạn mỡ máu. Điều trị TZD thường gây tăng cân (khoảng 2 - 4 kg/24 tháng), chủ yếu do làm tăng tích trữ mỡ dưới da, và một phần do giữ nước. Vì vậy cần thận trọng khi điều trị TZD cho các BN bị suy tim hoặc có bệnh tim, viêm gan hoặc có men gan tăng cao.

Acarbos

Tăng đường máu sau bữa ăn khá phổ biến ở các BN ĐTĐ týp 2. Men alpha-glucosidase có vai trò quan trọng trong việc tiêu hoá và hấp thu thức ăn. Acarbose ức chế men alpha-glucosidase nên sẽ làm chậm quá trình hấp thu carbonhydrat ở đường tiêu hoá, nhờ đó làm giảm mức độ tăng đường máu sau bữa ăn.
 
Acarbose có thể được dùng riêng lẻ cùng chế độ ăn kiêng hoặc dùng phối hợp với sulfonylurea, metformin hoặc insulin. Tác dụng phụ của acarbose là gây đầy hơi và sôi bụng, đôi khi gặp đau bụng và tiêu chảy. Để khắc phục nên uống thuốc vào giữa bữa ăn, bắt đầu bằng liều thấp và tăng liều từ từ.

Các thuốc uống điều trị ĐTĐ týp 2 khác:

- Novonorm có tác dụng tương tự sulfonylurea nhưng kích thích tiết insulin sớm hơn. Vì vậy nó thường được dùng vào đầu bữa ăn và làm giảm đường máu sau bữa ăn. 

- Mediator cũng có tác dụng trên cả sự đề kháng insulin và rối loạn mỡ máu nhưng kém hơn so với metformin. Có thể điều trị mediator đơn thuần hoặc phối hợp với sulfonylurea...

Điều trị phối hợp các thuốc:

Theo các khuyến cáo mới của Hội ĐTĐ Mỹ thì khi dùng một thuốc mà không kiểm soát được đường máu thì nên điều trị phối hợp sớm 2 hoặc 3 loại thuốc uống với nhau hoặc với insulin. Điều trị phối hợp rất có lợi vì cùng lúc nó tác dụng lên nhiều khâu, nhiều rối loạn khác nhau của quá trình sinh bệnh ĐTĐ týp 2.

Các thuốc có thể phối hợp cùng nhau là:

- Sulfonylurea metformin hoặc acarbose hoặc TZD.

- Metformin acarbose hoặc TZD.

- Insulin sulfonyurea hoặc metformin hoặc acarbose.

Đánh giá tác dụng của thuốc điều trị ĐTĐ

Muốn biết các thuốc mà mình đang sử dụng có tác dụng tốt hay không thì bắt buộc phải kiểm tra đường máu. Khi mới bắt đầu điều trị hoặc thay đổi chế độ điều trị các bạn cần thử đường máu 3 - 4 lần mỗi ngày, bao gồm đo đường máu trước và sau bữa ăn 2 giờ.
 
Còn khi đường máu đã ổn định thì vẫn cần đo 2-3 lần mỗi tuần. Hãy ghi lại kết quả để thông báo cho bác sĩ biết khi bạn đi khám bệnh và hỏi bác sĩ xem đường máu của mình đã được kiểm soát tốt chưa. Theo Hội ĐTĐ Mỹ, đường máu của các BN ĐTĐ được coi là an toàn nếu nằm trong khoảng sau:

Trước bữa ăn: 5,0 - 7,2mmol/L.

Sau ăn 1- 2 giờ: nhỏ hơn 10mmol/L.

Trước lúc đi ngủ: 6,0 - 8,3mmol/L.

Tóm lại: Trong công cuộc đấu tranh phòng ngừa và điều trị bệnh ĐTĐ, chắc chắn sẽ ngày càng có nhiều loại và nhiều dạng thuốc mới ra đời. Chúng ta hoàn toàn có quyền hy vọng trong tương lai chúng ta sẽ chữa khỏi bệnh ĐTĐ. Tuy nhiên hành động thiết thực bây giờ là những BN ĐTĐ hãy tìm hiểu rõ các loại thuốc ĐTĐ mà bạn đã, đang và sẽ phải dùng để dùng thuốc đúng cách nhằm điều trị tốt nhất bệnh ĐTĐ.            

Theo ThS. Nguyễn Quang Bảy
SK&ĐS
thuhuyen
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Ung thư không tự nhiên đến: 3 tín hiệu cơ thể phát ra từ sớm nhưng nhiều người từng bỏ qua

Ung thư không tự nhiên đến: 3 tín hiệu cơ thể phát ra từ sớm nhưng nhiều người từng bỏ qua

Sống khỏe - 1 giờ trước

GĐXH - Ung thư giai đoạn đầu thường không gây đau đớn dữ dội, nó chỉ để lại những "vết gợn" nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày. Nếu bạn hoặc người thân đang có 3 cảm giác "không bình thường" dưới đây kéo dài quá 2 tuần, hãy đi kiểm tra ngay lập tức.

Người đàn ông 67 tuổi ở Hà Nội phát hiện ung thư phổi di căn từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Người đàn ông 67 tuổi ở Hà Nội phát hiện ung thư phổi di căn từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Sống khỏe - 3 giờ trước

GĐXH - Sau 3 tháng xuất hiện yếu nhẹ tay phải, người đàn ông 67 tuổi đi khám phát hiện ung thư phổi khi bệnh đã di căn não và nhiều cơ quan.

Người phụ nữ 57 tuổi phát hiện suy thận kèm suy giáp từ dấu hiệu nhiều người Việt không ngờ tới

Người phụ nữ 57 tuổi phát hiện suy thận kèm suy giáp từ dấu hiệu nhiều người Việt không ngờ tới

Sống khỏe - 8 giờ trước

GĐXH - Thường xuyên mệt mỏi, hay quên, lơ mơ kéo dài nhưng chủ quan không đi khám, bà Hạnh (57 tuổi) bất ngờ được chẩn đoán suy thận giai đoạn 3b kèm suy giáp.

7 loại rau "ngậm" nhiều thuốc trừ sâu nhất chợ, toàn món quen thuộc của người Việt

7 loại rau "ngậm" nhiều thuốc trừ sâu nhất chợ, toàn món quen thuộc của người Việt

Sống khỏe - 10 giờ trước

GĐXH - Dưới đây là một số loại rau củ phổ biến được khuyến cáo người Việt nên chú ý khi chọn mua và chế biến.

7 đặc điểm của người có thể chất 'miễn dịch' với ung thư, bạn có bao nhiêu?

7 đặc điểm của người có thể chất 'miễn dịch' với ung thư, bạn có bao nhiêu?

Sống khỏe - 10 giờ trước

GĐXH - Ung thư vốn là nỗi ám ảnh về sức khỏe toàn cầu, nhưng thực tế cho thấy, có những người dường như sở hữu một "lá chắn" vô hình giúp họ giảm thiểu đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Tri ân gia đình thiếu nữ Anh hiến tạng, trao cơ hội sống cho 3 người Việt

Tri ân gia đình thiếu nữ Anh hiến tạng, trao cơ hội sống cho 3 người Việt

Y tế - 19 giờ trước

GĐXH - Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trang trọng tổ chức Lễ tri ân gia đình O.S.W (19 tuổi, quốc tịch Anh) - người đã hiến tạng, mang lại sự sống cho 3 bệnh nhân Việt Nam đang cần được ghép tạng.

Kỳ tích: Cứu sống cụ bà 91 tuổi đứng trước 'cửa tử' bằng kỹ thuật thay van tim qua da

Kỳ tích: Cứu sống cụ bà 91 tuổi đứng trước 'cửa tử' bằng kỹ thuật thay van tim qua da

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Khoa Nội tim mạch người lớn, Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện E) vừa can thiệp cứu sống ngoạn mục một cụ bà 91 tuổi bị hẹp van động mạch chủ khít kèm suy thận, suy tim nặng.

Chủ quan với nhân tuyến giáp, người phụ nữ trẻ đi khám phát hiện 13 hạch di căn

Chủ quan với nhân tuyến giáp, người phụ nữ trẻ đi khám phát hiện 13 hạch di căn

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Phát hiện nhân tuyến giáp chỉ 8mm trong lần khám định kỳ, nữ bệnh nhân trẻ tuổi nghĩ nguy cơ thấp. Tuy nhiên, kết quả sau phẫu thuật cho thấy đã có tới 13 hạch di căn.

Hai thói quen âm thầm quyết định tuổi thọ của bạn

Hai thói quen âm thầm quyết định tuổi thọ của bạn

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Nhiều người cho rằng tuổi thọ chủ yếu do di truyền quyết định. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng lối sống và thói quen hằng ngày mới là yếu tố có ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Người đàn ông 49 tuổi phát hiện ung thư gan, thừa nhận 1 thói quen trước khi ngủ nhiều người Việt mắc phải

Người đàn ông 49 tuổi phát hiện ung thư gan, thừa nhận 1 thói quen trước khi ngủ nhiều người Việt mắc phải

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Sau khi phát hiện ung thư gan, bác sĩ cảnh báo một thói quen uống rượu trước khi ngủ có thể âm thầm tàn phá gan, đặc biệt nguy hiểm với người nhiễm viêm gan B.

Top