Cách tìm dược liệu kỳ lạ của lương y người Dao sở hữu bài thuốc trị xương khớp thần hiệu

Xuất thân trong gia đình có truyền thống bốc thuốc lâu đời ở bản người Dao, lương y Triệu Phú Quý đã chia sẻ với PV báo GĐ&XH Cuối tuần bài thuốc trị bệnh xương khớp hiệu quả do tổ tiên truyền lại.

 

Lương y Triệu Phú Quý chia sẻ về bài thuốc của gia đình

 

Tiếp chúng tôi bằng bình nước lá cây rừng, ông vui vẻ cho biết: “Chúng tôi ở đây uống thứ nước thuốc này quanh năm thay cho nước trắng. Vị nước thuốc ngọt dịu, dễ uống lại vừa mát gan. Chỉ từ một vài cây thuốc đơn giản, người Dao chúng tôi chống lại được nhiều bệnh ở nơi “rừng thiêng nước độc” này”. Theo lời ông Quý, gia đình ông đã có nhiều đời bốc thuốc Nam chữa bệnh. Ông là truyền nhân đời thứ 5 được thừa hưởng bài thuốc chữa xương khớp đặc biệt từ tổ tiên.

Nhớ lại quá trình học nghề, ông cho biết: “Khi mới lên 10 tuổi, tôi đã được cha cho đi cùng vào rừng lấy thuốc. Vậy nên, tôi biết được những loại lá cây dùng làm thuốc chữa bệnh từ ngày đó. Sau này lớn lên, tôi được ông cụ chỉ dạy cho cách phân loại và bốc các bài thuốc. Ông luôn căn dặn tôi, bốc thuốc ảnh hưởng đến tính mạng con người nên phải đặc biệt cẩn trọng. Vì lẽ đó, tôi luôn cố gắng ghi nhớ những kinh nghiệm cha truyền dạy, đồng thời học hỏi thêm những vị “tiền bối” chuyên nghề bốc thuốc trong bản. Mỗi lần đi rừng hái thuốc, tôi chỉ cần nếm cây thuốc là có thể phân biệt được thuốc nào vị nóng, vị lạnh để điều trị cho từng loại bệnh khác nhau. Nếm thuốc phải cực kì cẩn trọng. Những người thiếu kinh nghiệm có thể bị nguy hiểm tính mạng bởi những loại cây chứa chất kịch độc”.

Hơn 40 năm hành nghề, ông Quý không thể nhớ hết được đã có bao nhiêu bệnh nhân từ khắp nơi tìm tới nhờ ông chữa bệnh. Song, đa phần bệnh nhân vẫn là bà con quanh bản đã nhiều năm nay biết đến danh tiếng của gia đình. Mặc dù công làm ra thuốc rất vất vả nhưng ông Quý vẫn giữ nguyên giá thuốc. Thậm chí với những hoàn cảnh khó khăn, gia đình ông không chỉ cho thuốc mà còn hỗ trợ tiền tàu xe đi lại. “Có lần, người bệnh đến nhà tôi mang theo bơ gạo hoặc con gà để đổi thuốc vì nhà quá nghèo. Đối với những trường hợp bệnh nhân như vậy, tôi cũng chỉ bốc thuốc làm phúc chứ không đặt nặng vấn đề tiền bạc”, ông Quý tâm sự.

 

 

Các loại thảo dược làm thuốc do tự tay ông Quý hái trên rừng về

Không giống như những nhà thuốc gia truyền chỉ truyền nghề cho con cháu, người Dao nơi đây sống với nhau rất chân tình. Dù không phải con cháu hay họ hàng thân thích, họ vẫn có thể truyền cho nhau những bài thuốc bí truyền. Vì lẽ đó mà ngoài kinh nghiệm từ cha ông để lại, ông Quý còn được các tiền bối trong bản gợi ý cho nhiều loại thảo dược quý hiếm để tăng hiệu quả cho bài thuốc xương khớp gia truyền. Là một thành viên của hội Đông y xã Ba Vì, trình độ chuyên môn của ông Quý được bà con trong bản hết sức tin tưởng. Chị Triệu Thị Hà, một người dân trong bản từng được ông Quý chữa trị khỏi bệnh đau lưng, cho biết: “Tôi đi làm nương nhiều, hay cúi nên cột sống bị ảnh hưởng dẫn tới đau lưng. Có những hôm, tôi đau nhói ở cột sống, không ăn, không ngủ được. Cách đây hai tháng, tôi tìm tới nhờ lương y Quý bốc thuốc. Chỉ sau 1 tuần, các cơn đau của tôi đã giảm hẳn. Bản chúng tôi có nhiều nhà bốc thuốc, mỗi nhà lại thiên về một bệnh riêng. Nhà ông Quý thiên về chữa các bệnh xương khớp, được bệnh nhân khắp nơi tín nhiệm”.

Ông Quý cho biết, có nhiều nguyên nhân gây nên các bệnh về xương khớp. Thứ nhất là do bệnh nhân làm những công việc nặng nhọc trong thời gian dài, chế độ ăn uống không đầy đủ chất dinh dưỡng. Thứ hai, do các loại khí độc ngấm vào cơ thể lâu ngày không được đào thải ra ngoài, gây nên nhiều tai biến như khô khớp, thoái hóa khớp, gai cột sống... Bệnh xương khớp không phải bệnh nan y nhưng lại gây ra những biến chứng vô cùng nguy hiểm. Bài thuốc của ông Quý gồm các vị thuốc chính là các loại dược liệu quý trên rừng, được kết hợp lại, bào chế thành cao đặc hoặc bốc theo thang. Ông Quý cho biết, đối với cao đặc, nguyên liệu cho một nồi cao gồm: Dây đau xương 20kg, Gối hạc 15kg, Gấm đen 20kg, Dây đơn xương 30kg, Hồng cốt nhân 15kg, Vỏ gạo 20kg, Sản (Thạch xương bồ) 10kg. Các cây thuốc này sau khi thu hái về rửa sạch, băm nhỏ, đun nấu trong thời gian từ 2-3 ngày, lọc lấy nước rồi cô thành cao đặc, sau đó cắt, chia thành từng lạng. Thuốc thang cũng với nguyên liệu như trên nhưng chỉ cần rửa sạch, chặt nhỏ, phơi khô và đóng gói cẩn thận.

Cách sử dụng phương thuốc chữa xương khớp của ông Quý rất đơn giản. Ông hướng dẫn: “Về thuốc cao, lấy 100g cao đặc, ngâm với 1 lít rượu trong 1-2 giờ là uống được. Ngày uống 1-2 lần tùy theo mức độ bệnh nặng, nhẹ. Nếu không uống được rượu, bệnh nhân có thể pha với nước sôi, để nguội rồi uống. Về thuốc thang thì thường bệnh nhân dùng 20 thang thuốc (tùy mức độ nặng nhẹ), mỗi ngày 1 ấm, uống trong 3 ngày. Thông thường, mỗi người bệnh dùng 100g cao đã được cô đặc thành miếng (trong vòng 15- 20 ngày) là bệnh tình đã thuyên giảm và có chuyển biến rõ rệt. Bệnh có thể khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm. Tuy nhiên khi dùng bài thuốc này, bệnh nhân phải kiêng không ăn măng, cà, rau muống và chuối tiêu”.

Bài thuốc của ông Quý là sự kết hợp của các loại cây thảo dược quý hiếm trên rừng. Những cây thuốc này trước kia ở rừng rất nhiều nhưng ngày càng khan hiếm. Để thu gom cây thuốc, ông Quý cho biết, ông phải tự lên rừng tìm kiếm. “Hàng tuần, tôi phải tự đeo gùi lên rừng lấy thuốc, chứ không dám mua, cũng như thuê người dân trong bản đi tìm giúp vì sợ cây thuốc không đảm bảo. Với lại, tôi muốn tự đi tìm để thử thuốc luôn đồng thời phát hiện những cây thuốc mới. Tôi cũng đã thử trồng các cây thuốc quý trong vườn nhà nhưng chúng rất khó sống và tốn công chăm sóc”, ông Quý cho biết.             

 

Trao đổi với người viết, bà Triệu Thị Bích Hòa, Chủ tịch Hội Đông y xã Ba Vì cho biết: “Ông Quý là một thành viên tích cực trong công tác bốc thuốc chữa bệnh, hiện ông đang là Chi hội trưởng Chi hội Đông y xã. Bài thuốc gia truyền chữa xương khớp mà ông đang nắm giữ là sự kết hợp của các loại dược liệu quý. Trong đó, cây dây giúp chữa tê bại, xương khớp đau nhức, chấn thương tụ máu; cây sản có tác dụng hoạt huyết, lưu thông máu; hay cây gối hạc thường được sử dụng chữa sưng tấy, phong thấp... Nhiều bệnh nhân đến chữa đều công nhận bài thuốc gia truyền trị các bệnh xương khớp của gia đình ông Quý là bài thuốc hiệu quả, dễ sử dụng và tiết kiệm”.