Căn bệnh tim mạch phổ biến, nguy cơ tử vong cao gấp đôi người thường

Can thiệp bệnh rung nhĩ tại Bệnh viện E. Ảnh: TL

Xu hướng trẻ hoá căn bệnh tưởng chỉ ở người già

Tuần qua, Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện E) tiếp nhận nam bệnh nhân 32 tuổi, quê Thanh Hóa thường xuyên bị cơn hồi hộp trống ngực, khó thở, tức ngực, mệt mỏi… Theo bệnh nhân, các triệu chứng này đã xuất hiện một thời gian dài nhưng chỉ thoáng qua nên anh này không để ý. Trong một lần đi khám, khi được bác sĩ thông báo anh mắc căn bệnh rung nhĩ gây rối loạn nhịp tim, lại rất hiếm gặp ở người trẻ, nam bệnh nhân này rất bất ngờ.

Trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, ThS.BS Vũ Văn Bạ, Khoa Nội tim mạch người lớn (Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E) cho biết, bệnh nhân sau đó đã được chỉ định dùng các loại thuốc tối ưu nhưng bệnh tình không giảm. Kết quả theo dõi điện tim vẫn cho thấy nhiều cơn rung nhĩ trong ngày.

Các bác sĩ cho biết, trước đây, với trường hợp trơ thuốc chống rối loạn nhịp tim như bệnh nhân người Thanh Hoá này, các bác sĩ sẽ không còn cách nào khác. Nhưng hiện nay, một số cơ sở y tế đã triển khai điều trị rung nhĩ bằng năng lượng sóng tần số radio với sự hỗ trợ công nghệ lập bản đồ điện học 3 chiều (3D). Theo đó, bác sĩ sẽ đưa dụng cụ thăm dò vào sâu buồng tim, kết hợp dựng hình 3D để xác định các ổ gây rung nhĩ, sau đó dùng sóng RF (radio frequency) loại bỏ hoàn toàn hoặc cô lập ổ bất thường.

Với nam bệnh nhân 32 tuổi được nhận định là trường hợp mắc rung nhĩ trẻ nhất Việt Nam này, sau 5 giờ làm thủ thuật, các tín hiệu điện trong buồng tim gây rung nhĩ bị loại bỏ hoàn toàn. Đặc biệt, với biện pháp này, nếu phát hiện sớm bệnh, phương pháp này đem lại tỷ lệ thành công cao hơn 80%, lại ít biến chứng, không phải dùng thuốc lâu dài.

Theo các chuyên gia, rung nhĩ là một trong những bệnh tim mạch phổ biến, gây rối loạn nhịp tim, thường khiến tim đập không đều và nhanh. Bình thường, tim đập khoảng 60 - 90 lần/phút khi nghỉ và nhanh hơn khi gắng sức. Nếu quá trình hình thành và lan truyền xung điện của tim hoạt động không bình thường, sẽ dẫn đến co bóp của tim bị rối loạn. Khi xung động không xuất phát từ nút xoang mà thay vào đó xuất phát từ nhiều vị trí khác nhau trong hai buồng tâm nhĩ sẽ dẫn đến kích thích cơ nhĩ liên tục hoạt động ở trạng thái rung (rung chứ không co bóp đồng bộ và nhịp nhàng). Tình trạng bệnh lý này được ta gọi là rung nhĩ. Trong rung nhĩ, xung động điện hình thành rất nhanh (thường > 400 lần/phút) và không đều.

Theo số liệu của Hội Tim mạch châu Âu, khoảng 3% người lớn trên 20 tuổi bị rung nhĩ và tỉ lệ này tăng lên trên 5% ở lứa tuổi trên 69. Trong năm 2010, ước tính trên thế giới có hơn 33 triệu người mắc bệnh này, trong đó, gần 70% là nam giới.

Tại Việt Nam, hầu hết các bệnh nhân rung nhĩ thường trên 75 tuổi, tuy nhiên căn bệnh này đang có xu hướng trẻ hoá. Dù vậy, nhiều người chỉ phát hiện ra bị rung nhĩ sau khi bị đột quỵ lần đầu, hậu quả là tình trạng đột quỵ nghiêm trọng, để lại nhiều di chứng, ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

Rung nhĩ, hiếm gặp ở người trẻ nhưng không nên chủ quan

Theo GS.TS Lê Ngọc Thành, những người mắc rung nhĩ có nguy cơ bị đột quỵ cao gấp 5 lần, suy tim gấp 3 lần, tử vong gấp 2 lần so với người bình thường. TS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ TPHCM cho hay, có hơn 200.000 người bị đột quỵ mỗi năm. Tỷ lệ tử vong của các ca do rung nhĩ chiếm 40%, 70% số ca sống sót sau đột quỵ phải sống chung với các di chứng. Đột quỵ do rung nhĩ thường dẫn đến hậu quả bệnh nhân nằm viện lâu hơn, nguy cơ tàn phế, tử vong cao hơn đột quỵ do những nguyên nhân khác, với tỉ lệ tử vong lên tới 50%.

Các chuyên gia chỉ rõ, triệu chứng của rung nhĩ thường gặp như: Đánh trống ngực, mệt, nhức đầu, huyết áp thấp, khó thở... Nhưng các biểu hiện này có thể thoáng qua rồi hết nên người bệnh thường không để ý và điều trị sớm, đến khi phát hiện đã gặp biến chứng đột quỵ, suy tim... Khi rung nhĩ không được điều trị và tim thường xuyên phải đập rất nhanh, sẽ làm tim giãn ra và tống máu không hiệu quả. Đây là một nguyên nhân gây ra suy tim xung huyết. Nó có thể gây khó thở, cảm giác mệt mỏi, giảm khả năng hoạt động thể lực và phù.

Hiện chưa rõ nguyên nhân gây rung nhĩ, nhưng tỉ lệ xuất hiện rung nhĩ cao hơn ở bệnh nhân có bệnh lý van tim, mạch vành, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh lý tuyến giáp, tuổi cao… Một số yếu tố nguy cơ ở người trẻ vẫn đang được nghiên cứu như liên quan đến gene, tình trạng lạm dụng chất kích thích, căng thẳng, thời gian làm viêc dài trên 45 giờ/ tuần, hay trào ngược dạ dày thực quản…

Rung nhĩ có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng như gây tắc nghẽn các mạch máu, trong đó có hai hệ thống mạch máu quan trọng nhất là hệ thống mạch máu não và hệ thống mạch vành của tim. Bệnh này cũng làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não tăng gấp 5 lần, nguy cơ này tăng dần theo tuổi của bệnh nhân và khi bệnh nhân có các yếu tố nguy cơ tim mạch khác như: Đái tháo đường, tăng huyết áp, tiền căn đã có đột quỵ do tai biến mạch máu não… Bên cạnh đó, rung nhĩ còn làm cho suy tim nặng hơn, làm cho tim không thể bơm đủ máu đi nuôi các cơ quan trong cơ thể.

Rung nhĩ mạn tính có thể được chẩn đoán bằng cách đo điện tâm đồ, xét nghiệm này không xâm lấn. Siêu âm tim bên cạnh việc phát hiện rung nhĩ còn giúp chẩn đoán các bệnh lý cấu trúc của tim, nhất là bệnh van tim, một trong những nguyên nhân gây rung nhĩ thường gặp nhất ở Việt Nam.

Để phát hiện sớm rung nhĩ, GS.TS Lê Ngọc Thành khuyến cáo người dân cần đi kiểm tra nhịp mạch định kỳ, ít nhất 6 tháng/lần để phát hiện nhịp đập bất thường về tần số, nhịp điệu… Đặc biệt đối với những người trên 40 tuổi hoặc có nguy cơ tim mạch, người lớn trên 65 tuổi cần tầm soát bệnh tim mạch, trong đó xét nghiệm đo điện tâm đồ sẽ giúp phát hiện rung nhĩ và rối loạn nhịp tim.

Để phòng ngừa các bệnh tim mạch cũng như tình trạng rung nhĩ, người dân cần áp dụng lối sống điều độ, lành mạnh, thường xuyên tập thể dục, có chế độ ăn hợp lý, không uống rượu bia, không hút thuốc lá, tránh stress... Với những trường hợp phát hiện bệnh, không tự ý uống thuốc, kể cả các loại thuốc thông thường, vì một số thuốc có thể ảnh hưởng đến tình trạng rối loạn nhịp hoặc tương tác với thuốc chống loạn nhịp.

Phó viện trưởng Viện Tim mạch: 5 nhóm người sau dễ bị đột quỵ, cần đặc biệt đề phòng

Đột quỵ là tai biến mạch máu não xảy ra nhanh và người bệnh có thể tử vong nhanh chóng do não bị tổn thương.

Võ Thu