Cẩn trọng khi ăn bọ cạp

Khi sơ chế bọ cạp, cần loại bỏ sạch nọc độc ở đuôi rồi mới chế biến. Ảnh: TL

 

Việt Nam có nhiều loại bọ cạp, một số độc cực mạnh không thể ăn được. Vì vậy, bắt và sơ chế bọ cạp cần cẩn thận đề phòng, loại bỏ sạch nọc độc ở đuôi rồi mới tẩm ướp gia vị. Theo GS.TSKH Vũ Quang Côn, Chủ tịch Hội Côn trùng học Việt Nam, các món ăn từ bọ cạp chế biến không phức tạp, nhưng để món ăn trở nên thơm ngon, hấp dẫn, có mùi vị, an toàn thì cần qua xử lý như ngâm trong nước muối loãng 5%.

Nếu mua bọ cạp với số lượng nhiều, không chế biến hết trong một bữa thì bạn có thể cất trữ bằng cách: Khi mua bọ cạp về, nên ngâm ngay vào chậu nước pha muối (khoảng 300 -500g muối/kg bọ cạp), đậy vung lại, đun 3 - 4 giờ đến khi cạn nước thì lấy bọ cạp ra phơi chỗ mát cho khô. Sở dĩ không phơi bọ cạp ra nắng vì sợ muối kết tinh gây mặn, khi chế biến lại phải ngâm rửa nhiều lần, mất chất.

Bọ cạp thường được bắt nhiều nhất vào mùa xuân và mùa hạ. Thức ăn từ bọ cạp vừa lạ vừa bổ dưỡng, giàu axit amin giúp dễ tiêu hóa và rất ngon. Chế biến bọ cạp thường có các món: Bọ cạp chiên giòn, bọ cạp nướng, bọ cạp lăn bột chiên bơ, bọ cạp trượt tuyết… chấm muối tiêu chanh (hoặc nước tương) đang là món ăn khoái khẩu của dân nhậu. Phần thân vỏ giòn ngoài, phần bọng béo ngậy, bùi bùi pha vị ngọt. Phần càng thơm ngậy, ăn như thịt cua.

Bọ cạp giúp người dân ăn côn trùng có hại, nhưng vì món ngon, lạ nên nhu cầu ăn bọ cạp đã lan ra các tỉnh miền Bắc, vì thế bọ cạp bị săn bắt quá nhiều, có nguy cơ bị tuyệt chủng. Hiện đã có những trang trại chuyên nuôi bọ cạp như trang trại Quang Huy (chủ là anh Nguyễn Quang Huy – được coi là vua bọ cạp ở phườngTam Bình, Thủ Đức, TP HCM), Công ty Thế giới côn trùng (An Phước, Long Thành, Đồng Nai), hệ thống trang trại côn trùng Thanh Xuân (Tam Trinh, Hoàng Mai, Hà Nội), Thôn Hóp (xã Mỹ Phúc, Mỹ Lộc, Nam Định)… Còn ở Đà Nẵng, Bảy Núi (An Giang)… bọ cạp to và nhiều nhất, bán dọc đường, các chợ với giá khoảng 2.500 đồng/con, sau khi chế biến khoảng 30.000 đồng/đĩa.

 

Nhiều dân nhậu ưa chuộng món ăn, rượu ngâm thuốc từ bọ cạp vì lời đồn bọ cạp chữa chứng đau nhức, mỏi lưng, tăng cường bản lĩnh đàn ông. Tuy nhiên, theo BS Trần Thuấn, BV Xanh Pôn (Hà Nội) trong Đông y, bọ cạp gọi là toàn yết (còn gọi là toàn trùng, yết tử, toàn yết). Theo Đông y cổ viết: Toàn yết có vị mặn, hơi cay, tính bình, có độc, vào kinh can. Có tác dụng khu phong, trấn kinh. Nếu dùng đuôi bọ cạp làm thuốc gọi là yết vĩ, dùng chữa kinh giản, phá thương phong, cảm mồm méo, mắt xếch, bán thân bất toại.

Lương y Nguyễn Công Đức, giảng viên Khoa Y học cổ truyền (Trường Đại học Y Dược, TPHCM) cho rằng, dùng nguyên con bọ cạp còn sống để ngâm rượu rất dễ gây độc, kích ứng dạ dày và dị ứng da… Với người gầy yếu, thiếu máu mà bị phong thấp càng nguy hiểm. Ông Nguyễn Công Đức cũng khẳng định hiện chưa có công trình nghiên cứu nào khẳng định là bọ cạp ngâm cùng một số loại thuốc khác có tác dụng “tăng cường bản lĩnh đàn ông”, chưa kể người săn bắt côn trùng còn dùng thuốc trừ sâu “làm say” để bắt, chờ côn trùng “tỉnh” thì đem bán ngâm rượu càng độc hại. Để bọ cạp trở thành một vị thuốc tốt, cần được người có chuyên môn sâu bào chế.

BS Trần Thuấn cũng khuyến cáo, những người huyết hư sinh phong không dùng được những đồ ăn thức uống được chế biến từ bọ cạp.

Nhiều bệnh viện đã cấp cứu những bệnh nhân trong tình trạng nguy hiểm, ngứa, sưng nề môi, đau bụng, nôn mửa, đau đầu dữ dội, mắt lờ đờ, nôn ra máu, hôn mê nhẹ do bị ngộ độc từ bọ cạp. Những bệnh nhân này phải truyền dịch, giải độc kịp thời mới qua cơn nguy hiểm, nhưng di chứng để lại là gây hại cho gan thận. Do đó, khi ăn, uống rượu ngâm bọ cạp, hay bất cứ loại côn trùng nào mà thấy bị dị ứng, toàn thân bị ngứa, sưng… phải tới cơ sở y tế ngay.

 

Một số món ngon từ bọ cạp Bọ cạp nướng lò vi sóng (hoặc lò nướng) Năm con bọ cạp, bánh ngũ cốc ngô, 1 lon bia, muối, hạt tiêu. Ướp bọ cạp với muối, hạt tiêu vừa ăn rồi ngâm vào bia (để thịt mềm và không bị hôi). Nghiền vụn bánh ngũ cốc ngô (hoặc dùng bột chiên xù), vớt từng con bọ cạp lăn qua bột. Để lò vi sóng ở chế độ nướng rồi cho bọ cạp vào quay 3 phút thì lấy ra, lật mặt và quay 3 phút nữa. Sau đó để chế độ nướng lần 2 và quay bọ cạp thêm 12 phút. Nếu nướng bằng than hoa hay rơm khô cần có vỉ nướng, trở đều đến vàng thơm là được. Bọ cạp ăn chấm với nước chấm hoặc muối tiêu chanh. Bọ cạp chiên giòn Mười con bọ cạp (đen), dầu ăn, hành tỏi băm nhỏ, xà lách, dưa chuột, cà chua thái lát mỏng bày sẵn vào đĩa. Đun sôi dầu ăn rồi thả bọ cạp vào chiên ngập dầu đến khi vỏ giòn thì vớt ra để ráo. Sau đó gắp ra đĩa đã trang trí các loại rau ngò, ớt trước. Phi thơm hành tỏi tới vàng thì đổ lên trên bọ cạp. Chấm nước mắm chua, cay, mặn, ngọt hoặc muối tiêu chanh. Bọ cạp xào sả ớt Mười con bọ cạp (đen), ớt, tỏi, sả băm nhỏ. Nước mắm, muối, đường, dầu ăn. Ướp bọ cạp với sả, ớt, tỏi băm, nước mắm, muối, đường, để 15 phút cho bọ cạp ngấm gia vị, chiên qua dầu cho chín giòn. Đun tiếp dầu nóng, cho tỏi, sả, ớt băm nhỏ phi thơm, cho bọ cạp vào xào qua rồi đổ ra đĩa.