Cảnh giác "giờ tử thần"

> Đề phòng đột qụy (1): Những dấu hiệu không nên bỏ qua

 

Nguy cơ cao ở người trên 40

Bệnh nhân đột qụy đang được điều trị tại Viện Lão khoa Quốc gia. Ảnh: Phương Thuận

Cũng theo BS Đức Hiền, những người hút thuốc lá, béo phì, thừa cân, lười vận động, bị stress nặng, người tăng huyết áp mãn tính thành mạch máu... sẽ ảnh hưởng tới tuần hoàn não. Khi những động mạch đưa máu lên não bị tắc nghẽn, não sẽ bị thiếu chất dinh dưỡng và ôxy nên dễ bị đột qụy. Có trường hợp bệnh nhân đột qụy do hẹp van hai lá, cục máu đông bắn lên não gây tắc mạch.

BS Tạ Hữu Ánh, Khoa Hồi sức cấp cứu, Viện Lão khoa Quốc gia cho biết, những người có nguy cơ cao là từ tuổi 40 trở lên. Khi trời rét đậm hoặc thay đổi thời tiết đột ngột người cao tuổi sức đề kháng yếu rất dễ bị co mạch máu, tăng huyết áp đột ngột - là tình trạng rất nguy hiểm khiến bệnh nhân bị tai biến, thậm chí tử vong. Người cao tuổi còn rất dễ bị chấn động tâm lý, kèm theo tăng huyết áp thì tai biến càng dễ xảy ra. Với người trẻ, các chấn động tâm lý cũng có thể gây rối loạn tuần hoàn não, nhất là khi làm việc căng thẳng về trí lực, có khó khăn đột biến...

BS Đức Hiền cho biết thêm, nếu xúc động quá mức cũng làm cho huyết áp tăng. Quan hệ tình dục đang ở giai đoạn hưng phấn cũng dễ bị đột qụy. Ăn no rồi "quan hệ" ngay cũng dễ có nguy cơ (bởi ăn no làm tăng mỡ, dinh dưỡng, đường quá mức, nếu có uống rượu sẽ gây quá tải cho tim mạch..., nếu còn sinh hoạt tình dục ngay sẽ dễ gặp sự cố)... Quan niệm sai lầm "ăn gì bổ nấy", ăn các loại phủ tạng như lòng, mề, não, tim, cật... sẽ làm tăng cholesterol dễ dẫn tới đột qụy.

Đột qụy còn chịu tác động theo mùa, miền Bắc xuất hiện nhiều hơn vào mùa đông, nhất là khi có gió mùa Đông Bắc, mưa phùn, trời lạnh ẩm (đặc biệt là từ lúc 4 - 10h). Hầu hết những bệnh nhân đột qụy cao tuổi có sẵn những nguy cơ bệnh tiềm tàng, gặp điều kiện thuận lợi là bệnh bùng phát. Ở mức độ nhẹ có thể phục hồi được. Nếu cấp tính và nặng có thể dẫn đến tử vong hoặc gây tàn phế suốt đời.

 

Thời điểm nào dễ bị đột qụy?

"Người cao tuổi không nên thức giấc ra khỏi giường ngay vào lúc sáng sớm.   Lúc chuyển mùa người cao tuổi (nhất là người tăng huyết áp), không nên đi tiểu đêm ngoài trời.   Đi bộ rất tốt, nhưng cần mặc đủ ấm, để tránh bị lạnh.   Nên khởi động toàn thân tại chỗ từ 15 - 20 phút làm cho cơ thể ấm lên rồi hãy ra ngoài". BS Tạ Hữu Anh

Theo BS Hữu Lợi (Phó Trưởng khoa Nội, BV Châm cứu TƯ), khoảng thời gian từ 3 - 5 giờ sáng rất dễ bị đột qụy do lượng hormone gây co mạch tăng rất cao, huyết áp xuống thấp nhất, nhịp tim giảm và hô hấp cũng giảm. 18 - 19 giờ cũng là thời điểm huyết áp tăng cao trong ngày. Rất nhiều người đã nhập viện khi bệnh phát tác vào các thời điểm trên.

BS Đức Hiền cho rằng, để phòng tránh, cần có lối sống lành mạnh, ăn thực phẩm an toàn, cân bằng dinh dưỡng. Những người có nguy cơ tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn nhịp tim cần khám định kỳ 1 tháng/lần để được điều trị, theo dõi. Tốt nhất là kiểm soát huyết áp, đường huyết thường xuyên để tránh tai biến xảy ra.

Theo BS Hữu Lợi, hầu hết những người bị đột qụy thường chủ quan với thời tiết, giờ giấc. Vì thế, những người có nguy cơ cần mặc ấm khi trời lạnh, không để lạnh tiếp xúc với cơ thể đột ngột, không tắm ngay khi vừa đi nắng về.

 

Ngay từ tuổi trẻ cần tránh bị xơ vữa động mạch và tăng huyết áp bằng cách bỏ thuốc lá, hạn chế chất kích thích rượu  bia; hạn chế ăn quá nhiều chất đạm, chất béo. Những người bị đái tháo đường cần điều trị tốt đái tháo đường. Bị rung nhĩ cần dùng thuốc dự phòng tái phát bệnh huyết áp. Hãy tăng cường vitamin, chất xơ và giảm muối trong chế độ ăn uống.

BS Tạ Hữu Ánh cho rằng, phòng tránh chủ yếu là điều trị, khống chế tốt bệnh cao huyết áp và các vấn đề tim mạch khác. Nên định kỳ đi khám, nhất là ở tuổi chuyển tiếp 49 - 53. Đi khám ngay khi thấy nhức đầu, chóng mặt (cảm giác quay), có hiện tượng quên, rối loạn cảm xúc (buồn giận thất thường...), rối loạn tâm lý, hiện tượng ruồi bay (nhìn thấy những điểm đen). Đột qụy giai đoạn cấp tính nên điều trị Tây y. Sau đó chuyển sang Đông y để phục hồi chức năng cho người bệnh.

 

Hà Dương - Phương Thuận