Cha mẹ cần làm gì để trẻ tiêm chủng an toàn?

Khi đưa trẻ đi tiêm, phụ huynh cần lưu ý mang sổ và phiếu tiêm chủng đầy đủ để ghi chép, theo dõi lịch tiêm chủng của con. Ảnh: Chí Cường

Cần chuẩn bị gì khi đưa trẻ đi tiêm?

PGS.TS Trần Đắc Phu cho biết, trên thế giới hiện đã có gần 30 bệnh truyền nhiễm có vaccine phòng ngừa như: Lao, tả, bạch hầu, cúm B, viêm gan A, B, ung thư cổ tử cung HPV, cúm mùa, viêm não Nhật Bản B, sởi, viêm màng não, quai bị, ho gà, bại liệt, dại, rotavirus, uốn ván, thương hàn, thủy đậu, sốt vàng...

Các vaccine mới để phòng, điều trị các bệnh như: HIV, viêm gan C, ung thư, sốt rét… cũng đang được thử nghiệm, hứa hẹn sẽ cho kết quả tốt. Hầu hết các loại vaccine này cũng đã được sử dụng tại Việt Nam.

Trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, Việt Nam cũng đang triển khai 10 loại vaccine phòng 12 bệnh. Các vaccine này được tiêm miễn phí tại tất cả các trạm y tế xã, phường trên toàn quốc. Ngoài ra, một số vaccine khác được tiêm dưới hình thức dịch vụ như: Vaccine dại, quai bị, thủy đậu, ung thư cổ tử cung...

PGS.TS Trần Đắc Phu khuyến cáo, khi đưa trẻ đi tiêm chủng, các bậc cha mẹ cần lưu ý: “Trước tiên, cần phải quan tâm trẻ có khỏe hay đang ốm, mắc bệnh gì mà có thể chống chỉ định hoặc tạm hoãn tiêm chủng hay không?”. Khi đưa trẻ đi tiêm, cha mẹ cần lưu ý mang sổ, phiếu tiêm chủng đầy đủ để được ghi chép và theo dõi lịch tiêm chủng của con mình. Đồng thời, chủ động thông báo về tình trạng sức khỏe của con như: Đang ốm, sốt, sinh non, tiền sử bệnh tật, tiền sử dị ứng, có phản ứng mạnh với lần tiêm chủng trước và đề nghị được cán bộ y tế kiểm tra sức khỏe của trẻ trước khi tiêm.

Ngoài ra, cha mẹ cũng cần lưu ý theo dõi, chăm sóc trẻ tại nhà ít nhất 24 giờ sau tiêm chủng. Nếu cha mẹ không yên tâm về tình trạng sức khỏe của bé  sau khi tiêm, cần trực tiếp đến gặp cán bộ y tế để được tư vấn cách chăm sóc.

Các phản ứng có thể gặp

PGS.TS Trần Đắc Phu cho biết, khi tiêm chủng vaccine là đưa kháng nguyên vào cơ thể con người nên có thể có những phản ứng từ nhẹ đến nặng. Tất nhiên, những điều này đã được khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới hoặc các nhà sản xuất theo từng loại vaccine về các loại phản ứng hoặc là tỉ lệ phản ứng có thể xảy ra.

Dưới đây là một số phản ứng thông thường trẻ hay gặp sau tiêm chủng và các biện pháp chăm sóc:

Sốt nhẹ (dưới 38,5 độ C):  Hãy cho trẻ uống nhiều nước, ăn uống bình thường, nằm chỗ thoáng. Trường hợp trẻ có bệnh lý về tim mạch, viêm phổi hoặc có tiền sử sốt cao co giật, có thể dùng thuốc hạ sốt khi thân nhiệt trên 38 độ C. Phản ứng tại chỗ gồm các triệu chứng đỏ hoặc sưng tấy chỗ tiêm.

Trường hợp bị sốc phản vệ thường xuất hiện trong hoặc ngay sau khi tiêm chủng với các triệu chứng như: Trẻ mẩn ngứa, phát ban đỏ, mày đay, phù Quincke; Mạch nhanh, nhỏ khó bắt, huyết áp tụt có khi không đo được; Khó thở, nghẹt thở; Đau quặn bụng, đi vệ sinh không tự chủ; Đau đầu, chóng mặt, đôi khi hôn mê; Choáng váng, vật vã, co giật. Với trường hợp này, cần dừng ngay việc tiêm, tiến hành cấp cứu sốc phản vệ theo phác đồ của Bộ Y tế và chuyển bệnh nhân đến đơn vị hồi sức tích cực của bệnh viện gần nhất.

Phản ứng quá mẫn cấp tính thường xảy ra trong vòng 2 giờ sau khi tiêm chủng với triệu chứng như: Trẻ thở khò khè, ngắt quãng do co thắt khí phế quản, phù nề thanh quản; Phát ban, phù nề ở mặt hoặc toàn thân. Cần cho trẻ dùng các thuốc kháng histamin, phòng ngừa bội nhiễm, đảm bảo nhu cầu dịch và dinh dưỡng. Trường hợp phản ứng nặng cần cho thở ô xy và xử trí như sốc phản vệ. Cho trẻ uống nhiều nước, đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng. Cha mẹ nên cho trẻ dùng thuốc hạ sốt hiệu quả và an toàn.

Hoàng  Phương/Báo Gia đình & Xã hội